«Ξαναέζησα όσα πέρασα στην Κατοχή»

Σαν σήμερα έχασε τους γονείς του και τριάντα άλλους συγγενείς, θύματα όλοι τους τής κατά γενικήν ομολογία «πιο φρικιαστικής σφαγής αμάχων υπό κατοχήν». Αυτά στο Δίστομο, το 1944. Σύνολο νεκρών, 218. Ανάμεσά τους, βρέφη αβάπτιστα. Με αφορμή την αυριανή επανέκδοση του γερμανικού ντοκιμαντέρ «Ενα τραγούδι για τον Αργύρη» του Στέφαν Χάουπτ, το οποίο έχει ήδη προβληθεί στο γερμανικό κανάλι ZDF και σε διεθνή φεστιβάλ, συνομίλησα κατά τη δημοσιογραφική αποστολή στο Δίστομο με τον Αργύρη Σφουντούρη, που επιμένει να ζητά δικαίωση από τα γερμανικά δικαστήρια.  

Πόσο ενημερωμένοι είναι οι Γερμανοί για το τι συνέβη εδώ;

Εχω συναντήσει ακόμη και δασκάλους που μου λένε με έκπληξη: «Δεν γνώριζα πως είχαμε φτάσει μέχρι την Ελλάδα». Και μιλάμε για ανθρώπους λίγο νεότερους από εμένα. Οι ηλικιωμένοι τα γνωρίζουν αυτά, μιας και η Βέρμαχτ «διαφήμιζε» τις νίκες της.

Κι εσείς ξαναζήσατε όλες αυτές τις φρικτές στιγμές γυρίζοντας την ταινία.

Το ήξερα από την αρχή πως θα ήταν δύσκολο, γι’ αυτό και παρακάλεσα τον σκηνοθέτη να μη βασιστούμε σε κάποιο σενάριο. Αισθανόμουν πραγματικά πολύ άσχημα όταν η ταινία βγήκε στις αίθουσες. Είχα ξαναζήσει μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα ό,τι είχα περάσει εκείνα τα χρόνια. Μου πήρε χρόνο να συνέλθω.

Το κάνατε όμως…

Και δεν το μετάνιωσα. Η πρόταση για την ταινία είχε γίνει δέκα χρόνια πριν, αλλά ήθελα να δώσω κάποιο χρόνο μέχρι να πάρω την τελική απόφαση. Ηξερα πως θα με στιγματίσει.

Το ελληνικό σινεμά έχει μιλήσει ουσιαστικά για εκείνα τα χρόνια;

Τα παλιά φιλμ ίσως, αλλά κι αυτά έχουν κάτι να πουν μόνο σ’ εμάς που τα ζήσαμε. Αμφιβάλλω αν οι νεότεροι θεατές αντιλαμβάνονται τι συνέβη.

Και γιατί σήμερα ο κινηματογράφος μας διστάζει να αγγίξει εκείνη την περίοδο;

Τι να σας πω, υπάρχει πάντα το πρόβλημα της χρηματοδότησης, ειδικά στη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Ολες οι μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις ήταν – θα το πω όσο πιο διπλωματικά μπορώ – λιποτάκτες σε ό,τι αφορά τη σχέση μας με τη Γερμανία. Δεν αναφέρομαι καν στις πρώτες κυβερνήσεις μετά τον Εμφύλιο, άλλωστε συνεργάτες των Γερμανών ήταν.

Σήμερα έχει αλλάξει κάτι όσον αφορά την περίφημη διεκδίκηση;

Η σημερινή κυβέρνηση ξεκίνησε με καλές προθέσεις. Είχε το σθένος να θέσει το ζήτημα των αποζημιώσεων της Γερμανίας. Τώρα όμως που η πλειοψηφία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων είναι δεξιές, δεν ξέρω αν το πρόβλημα είναι η διαπραγματευτική μας ικανότητα ή η παραδειγματική μας τιμωρία από τους υπόλοιπους, που φυσικά δεν μας βλέπουν με καλό μάτι. Μπορεί η κυβέρνησή μας να μην ξέρει να υποκλίνεται, αλλά κι αυτό ακόμα πρέπει να το μάθει, αν με εννοείτε – μέχρι κάποιο βαθμό δηλαδή, γιατί αν αποτύχει, θα επιστρέψουμε στο παλιό σύστημα.

Ολα αυτά τα χρόνια έχετε δώσει πολλές συνεντεύξεις. Ποια ερώτηση δεν σας έκαναν ποτέ;

Εχω αυτό το παράπονο. Στο εξωτερικό, ως ορφανό Ελληνόπουλο, το κράτος με παράτησε. Κάθε χρόνο ήμασταν σε δύσκολη μοίρα, επειδή δεν υπήρχαν δάσκαλοι στην Ελβετία να μας διδάξουν για να διατηρηθούν τα ελληνικά σπίτια. Η Ελλάδα ποτέ δεν μας ζήτησε πίσω. Το κουβαλώ αυτό. Ηταν λυπηρό για ένα κράτος.