Πώς τα «Σαγόνια» άλλαξαν το σινεμά

Προϋπολογισμός: επτά εκατομμύρια δολάρια. Οσα δηλαδή τσέπωσε στην πρεμιέρα της, μετρώντας σήμερα συνολικές εισπράξεις που ξεπερνούν τα 470 εκατ. παγκοσμίως. Αριθμοί που το 1975 ξεπερνούσαν κάθε πραγματικότητα, δημιουργώντας μια καινούργια. «Τα σαγόνια του καρχαρία» άλλαξαν μια για πάντα το χολιγουντιανό παιχνίδι. Σκεφθείτε πως έχουν περάσει 40 χρόνια και όμως τίποτα δεν έχει κουνήσει το καθεστώς που έχτισε μέσα σε μια νύχτα η ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ.
Ωστόσο, το άγχος στα γυρίσματα ήταν μεγάλο: ο γιγαντιαίος μηχανικός καρχαρίας, πάνω στον οποίο έχει στηθεί ολόκληρο το σασπένς, λειτουργεί όλο και πιο δύσκολα. Στις δέκα λήψεις που γυρίζονται, μονάχα οι δύο είναι αποτελεσματικές – και αυτό τις καλές ημέρες. Γιατί την τελευταία ημέρα των γυρισμάτων ο καρχαρίας του Σπίλμπεργκ πνέει κυριολεκτικά τα λοίσθια. Ετσι, όπως συνέβη και στον «Κινγκ Κονγκ» του 1933 (άλλη μια ταινία με «τέρας» της φύσης), κρίνεται απαραίτητη η χρήση ενός υποβλητικού soundtrack. Ο συνθέτης Τζον Γουίλιαμς καλεί τον Σπίλμπεργκ στο σπίτι του, όπου και του παίζει τις εισαγωγικές νότες του περιβόητου μουσικού μοτίβου της ταινίας. Επειδή όμως τις παίζει στο πιάνο, ο σκηνοθέτης αργεί να αντιληφθεί το ιδιοφυές στη σύλληψή του θέμα. Με τα πολλά, ο Γουίλιαμς τον πείθει. Οι τέσσερις αυτές απειλητικές νότες μένουν στην ιστορία.
Παρ’ όλα αυτά, τα προβλήματα συνεχίζονται: το αρχικό πρόγραμμα των 52 ημερών διογκώνεται μέρα με τη μέρα (η ταινία γυρίστηκε τελικά σε 155 ημέρες, τρεις φορές περισσότερες από το deadline που είχε οριστεί), τα τεχνικά προβλήματα δεν σταματούν, ενώ το σενάριο διορθώνεται αδιάκοπα καθώς η Paramount είχε τη φαεινή ιδέα να στείλει το συνεργείο για γύρισμα, με την πλοκή μισοτελειωμένη. Ο Σπίλμπεργκ βρίσκεται πολύ κοντά στα πρόθυρα ενός νευρικού κλονισμού, κρατιέται όμως όρθιος χάρη στην υποστήριξη των φίλων του, ανάμεσά τους οι Φράνσις Φορντ Κόπολα, Τζορτζ Λούκας και Ρόμπερτ Ντιβάλ. Ο Σπίλμπεργκ θα προσφέρει στον τελευταίο τον ρόλο του ήρωα αλλά ο Ντιβάλ θα αρνηθεί φοβούμενος τη διασημότητα. Τον Μπρόντι θα ενσαρκώσει ο Ρόι Σάιντερ, περισσότερο γνωστός σ’ εμάς ως ο πρωταγωνιστής στο «All that jazz» του Μπομπ Φόσι. Στο μεταξύ, ο Σπίλμπεργκ είχε απορρίψει τον Τσάρλτον Ιστον, που έκανε ό,τι μπορούσε για να κερδίσει τον ρόλο. Ο Ιστον δεν συγχώρεσε ποτέ το «ανίδεο τσογλάνι» και όταν, αργότερα, ο σκηνοθέτης τού πρότεινε έναν βασικό ρόλο στην ταινία του «1941: Από πού πάνε στο Χόλιγουντ;», ο ηθοποιός αρνήθηκε την οποιαδήποτε συμμετοχή.

ΙΤΑΛΙΚΑ ΡΙΜΕΪΚ. Κανένας δεν θυμάται σήμερα τις τρεις συνέχειες που ακολούθησαν. Επίσης, κανείς δεν τόλμησε να γυρίσει ένα ριμέικ – εκτός φυσικά από κάποιους ιταλούς παραγωγούς που σκάρωσαν μια χούφτα αντίγραφα. Η σαρωτική επιτυχία της ταινίας όμως άλλαξε μια για πάντα το αμερικανικό σινεμά. Καλύτερα απ’ όλους το περιέγραψε ο Ρότζερ Κόρμαν, που εκείνα τα χρόνια είχε χτίσει μια μικρή κινηματογραφική αυτοκρατορία βασισμένος σε απλοϊκές, εκμεταλλευτικού χαρακτήρα περιπέτειες χαμηλού προϋπολογισμού. «Μέσα στο πρώτο δεκάλεπτο κατάλαβα πως όλοι εμείς οι ανεξάρτητοι παραγωγοί είχαμε τελειώσει. Αυτό που είδα ήταν ένα πανάκριβο b-movie. Είχαν πάρει τη μεγάλη απόφαση: να κάνουν τα ίδια φιλμ μ’ εμάς, υποστηρίζοντάς τα όμως με υπέρογκα ποσά και πολυάριθμα συνεργεία. Δεν είχαμε καμιά ελπίδα». «Τα σαγόνια του καρχαρία», που φέτος κλείνουν 40 χρόνια, έγιναν το πρώτο καλοκαιρινό μπλοκμπάστερ, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για τον «Πόλεμο των Αστρων».