Οταν η βαρβαρότητα συμβαδίζει με την ευφυΐα

Μπορεί κανείς να είναι και βάρβαρος και ευφυής; Στην περίπτωση των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους φαίνεται πως μπορεί. Και η διαπίστωση αυτή ενισχύει τη δυσκολία που έχει η φιλοδυτική συμμαχία να αντιμετωπίσει την οργάνωση. Η έρευνα που πραγματοποίησε μια δημοσιογράφος της «Libération», η Χαλά Κοντμανί, το αποδεικνύει: παράλληλα με τη σκοταδιστική δικτατορία που επιβάλλουν, οι τζιχαντιστές φροντίζουν να εκπληρώνουν, με τον δικό τους τρόπο, κάποιες λειτουργίες του κράτους. Ειδικά στην Παλμύρα, την οποία έχουν αντιμετωπίσει μέχρι στιγμής με μια ασυνήθιστη για αυτούς διακριτικότητα, φρόντισαν να αποκαταστήσουν ακόμα και τις συνδέσεις Ιντερνετ. Δεν είναι μόνο δολοφόνοι, είναι δολοφόνοι ικανοί στη χάραξη στρατηγικής, οι οποίοι εφαρμόζουν – όπως σημειώνει ο Λοράν Ζοφράν, ο διευθυντής της γαλλικής εφημερίδας – ένα προσεκτικά μελετημένο σχέδιο με έναν απάνθρωπο ορθολογισμό. Και οι κάτοικοι των κατακτημένων περιοχών, που δεν έχουν πολλές φορές γνωρίσει άλλο καθεστώς πέραν της δικτατορίας, υποδέχονται με κάποια ανακούφιση το τέλος των εχθροπραξιών, τη βελτίωση – μέχρι νεωτέρας – της καθημερινότητάς τους.

Τη σκηνή τη μετέφερε μέσω facebook ένας ακτιβιστής από την Παλμύρα: δυο οικογένειες Σύρων διασταυρώνονται κάπου στον δρόμο που συνδέει τη Ράκα με την Παλμύρα, τα αυτοκίνητά τους είναι γεμάτα παιδιά και μπαγκάζια. Η μία οικογένεια έχει τραπεί σε φυγή λόγω των συμμαχικών αεροπορικών βομβαρδισμών στην «πρωτεύουσα» του ISIS, η άλλη λόγω των βομβαρδισμών της συριακής αεροπορίας στην ιστορική Παλμύρα. Σκόπευαν να αναζητήσουν καταφύγιο η μία στην πόλη της άλλης. Συγκρίνουν εμπειρίες. «Μια συνάντηση ανάμεσα σε συμπολίτες της χώρας του Ισλαμικού Κράτους» ειρωνεύεται ο ακτιβιστής στο facebook. Οι κάτοικοι των περιοχών που έχουν περιέλθει στον έλεγχο των τζιχαντιστών δεν ξέρουν πια αν πρέπει να φοβούνται περισσότερο τους τζιχαντιστές ή εκείνους που τους επιτίθενται από αέρος.

Η Παλμύρα είναι η πρώτη πόλη της Συρίας που πέρασε κατευθείαν από τον έλεγχο του επίσημου συριακού στρατού σε εκείνον της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος. Προς το παρόν, οι τζιχαντιστές αντιμετωπίζουν τη Νύμφη της Ερήμου με διαφορετικό από τον συνήθη κτηνώδη τους τρόπο. Οχι απλά δεν άγγιξαν τα αρχαία μνημεία και προτίμησαν να ανατινάξουν τις φυλακές, αλλά «επιδίωξαν σαφώς να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των κατοίκων» διαβεβαιώνει ο Μοχαμάντ Ταχά, ένας σύρος αντικαθεστωτικός. Η εκτέλεση μερικών δεκάδων μαχητών και υποστηρικτών του καθεστώτος έπαψε να μετράει όταν κατέφτασαν μαζί με τους τεχνικούς τους από τη Ράκα προκειμένου να αποκαταστήσουν την ηλεκτροδότηση, ακόμα και το Ιντερνετ. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, ιδιαίτερα εκείνοι στο νοσοκομείο της Παλμύρας, κλήθηκαν να παραμείνουν στο πόστο τους με προπληρωμένο μηνιαίο μισθό 136 ευρώ και ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό από τη Ράκα. Οι νόμοι της σαρίας που απαγορεύουν το κάπνισμα και επιβάλλουν το νικάμπ στις γυναίκες δεν έχουν ακόμα εφαρμοστεί.

Οι σουνίτες κάτοικοι των περιοχών που έχουν περιέλθει στον έλεγχο του ISIS βλέπουν σε αυτό ένα επικίνδυνο μεν, πρόχωμα δε απέναντι στις ωμότητες των σιιτικών και άλλων πολιτοφυλακών. Στο Ιράκ κανείς δεν έχει ξεχάσει τον τρόμο του περασμένου καλοκαιριού και της πρώτης μεγάλης προέλασης των τζιχαντιστών στις περιοχές της Μοσούλης και του Τικρίτ, τότε που σφαγιάστηκαν εκατοντάδες ιρακινοί πρώην στρατιώτες και σιίτες άμαχοι και εξαναγκάστηκαν σε φυγή χιλιάδες χριστιανοί και Γιαζίντι. Σύμφωνα ωστόσο με τη Χαλά Κοντμανί, εκείνοι που ζουν υπό το ISIS για περισσότερο διάστημα, όπως οι Ιρακινοί της Μοσούλης και πριν από αυτούς οι Σύροι της Ράκα, δεν νιώθουν πλέον σε χειρότερη μοίρα από εκείνους που διέφυγαν: «Σε αυτούς τους καιρούς, που σημασία έχει η επιβίωση, η απολυταρχική τάξη του ISIS τους διασφαλίζει μια αξιοπρεπή καθημερινή ζωή, με υπηρεσίες υγείας, ασφάλεια, μισθούς και οικονομική δραστηριότητα».

Στη Μοσούλη, αντίθετα με τη Σαουδική Αραβία, οι γυναίκες οδηγούν ανενόχλητες. Διότι, σύμφωνα με τους σαλαφιστές του ISIS, την εποχή του Προφήτη οι γυναίκες καβαλίκευαν άλογα και καμήλες. Στη Ράκα, εν αναμονή της έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς τον Σεπτέμβριο, δεκάδες «μεταμελημένοι» εκπαιδευτικοί υποχρεώθηκαν να δηλώσουν πίστη και πέρασαν από εκπαίδευση ώστε να διδαχθούν τις νέες αρχές της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος. Το ISIS εκλαμβάνεται πλέον από τον πληθυσμό ως ένα πεπρωμένο από το οποίο δεν μπορούν να ξεφύγουν. Ελλείψει αντιπολίτευσης ή κάποιας αξιόπιστης δύναμης αποτροπής, το «χαλιφάτο» κερδίζει όλο και περισσότερο κύρος και αυτοπεποίθηση. Γοητευμένοι από τις τελευταίες προελάσεις του, εκατοντάδες σύροι μαχητές, ιδιαίτερα από την περιοχή της Χάμα, εγκατέλειψαν τις τοπικές αντικαθεστωτικές ομάδες ώστε να ενταχθούν στο ISIS και να πάνε να πολεμήσουν στο Ιράκ: «Το σβήσιμο των συνόρων αρχίζει έτσι να επιβάλλεται ως πραγματικότητα».

Το σύνδρομο της Στοκχόλμης
Οσο περισσότερο παρουσιάζεται το ISIS, κερδίζοντας σταθερά σε επιφάνεια και δύναμη, ως το μικρότερο κακό για τους κατοίκους τόσο η κατάσταση των τελευταίων παραπέμπει στο σύνδρομο της Στοκχόλμης.

Στήριξη ζητεί το Ιράκ
«Θέλουμε εξοπλισμό και πολεμοφόδια»
Περισσότερη στήριξη ζήτησε χθες στη διάρκεια συνόδου στο Παρίσι από τα 25 κράτη που συμμετέχουν στη συμμαχία εναντίον του ISIS ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Χαϊντέρ αλ-Αμπάντι. «Εξοπλισμό και πολεμοφόδια, δεν έχουμε δει πολλά. Βασιζόμαστε στον εαυτό μας αλλά είναι πολύ δύσκολο να πολεμήσουμε έτσι», δήλωσε ο Αμπάντι, λίγες ημέρες αφότου ο αμερικανός υπουργός Άμυνας κατηγόρησε τις ιρακινές δυνάμεις πως «απλώς δεν έδειξαν διάθεση να πολεμήσουν» στο Ραμάντι και το παρέδωσαν στους τζιχαντιστές. Από το Παρίσι, ο αμερικανός υφυπουργός Εξωτερικών, Τόνι Μπλίνκεν υποσχέθηκε πως η συμμαχία «θα διπλασιάσει τις προσπάθειές της» και οι ΗΠΑ θα στείλουν αντιαρματικές ρουκέτες στις ιρακινές δυνάμεις. Από την πλευρά του, ο γάλλος υπουργός Εξωτερικών, Λοράν Φαμπιούς, επεσήμανε πως η στρατιωτική στρατηγική «είναι αδιαχώριστη από την εφαρμογή μιας πολιτικής συμφιλίωσης στο Ιράκ». Καμία νέα στρατηγική δεν προτάθηκε εντούτοις στη σύνοδο πέραν αυτής που ήδη ακολουθείται, χωρίς αποτέλεσμα.