Ωτοβλεψίες

Τα «Καγκέλια» και η επανάσταση
Ετσι δεν τα έχετε ξανακούσει τα 141 «πω πω πω» στα «Καγκέλια» (ιδέ Γωγώ Τσαμπά). Ούτε τις «Περασμένες μου αγάπες» του Χιώτη ή την «Bohemian Rapsody» των Queen. Στα 24 και τα 26 τους αντίστοιχα και από ένα βιολοντσέλο και ένα βιολί ο Κωνσταντίνος και η Λυδία Μπουντούρη, άξια τέκνα του δεινού κιθαριστή Βαγγέλη Μπουντούρη, κινούν για μια άλλη, διαδικτυακή, επανάσταση που ταρακουνάει με τα «χτυπήματά» της το YouTube. Τεντώστε τα αφτιά σας – Στίβεν Φρίαρς.

Αναφορά στο σήμερα. «Ακατάλυτα πάλευαν μέσα μου η Κρήτη κι η Τουρκιά, το Καλό και το Κακό, το Φως και το Σκοτάδι· και σκοπός μου γράφοντας ήταν, στην αρχή ασύνειδος, ύστερα συνειδητός, να βοηθήσω, όσο μπορώ, την Κρήτη (την Ελλάδα), το Καλό, το Φως, να νικήσουν». Δεν είναι λίγο. Να ακουστούν αυτά τα λόγια, σε αυτές τις συνθήκες, στο Ευρωκοινοβούλιο (την Πέμπτη 4 Ιουνίου). Τα λόγια του Νίκου Καζαντζάκη από την εμβληματική «Αναφορά στον Γκρέκο», στην οποία βυθίστηκε λυτρωτικά ο Τάκης Χρυσικάκος, με σύμμαχο τη μουσική και θεατρικό όχημα το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης (που ακόμη στέκει ορθό μέσα στην κρίση και ήδη τον φιλοξένησε). Αυτά τα λόγια κρατάει από το έργο – ορόσημο ο ηθοποιός που συνομιλεί μέσα από τα λόγια του Καζαντζάκη σε έναν θεατρικό ή θεατροποιημένο μονόλογο με τον Καπετάν Μιχάλη, τον Αλέξη Ζορμπά, τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και κυρίως με τον Ομηρο, όπως και ο συγγραφέας της «Ασκητικής» και του «Τελευταίου πειρασμού». Στον τάφο του, στο Ηράκλειο, την Τετάρτη 1η Ιουλίου, θα δοθεί η πρώτη παράσταση σε ελληνικό έδαφος της «Αναφοράς στον Γκρέκο», που διασκεύασε και σκηνοθέτησε ο Τάκης Χρυσικάκος, προτού πάρει τον δρόμο για τα ανά την Ελλάδα θέατρα και ολοκληρώσει την περιοδεία του τον Σεπτέμβριο στη Γαύδο. Ο διάλογος δεν περιορίζεται στον καζαντζακικό λόγο και στα πρόσωπα που ανακαλεί, απλώνεται και στη μουσική, από τα ριζίτικα ώς τον επίσης εμβληματικό «Ερωτόκριτο». Συνοδοιπόροι στο τραγούδι και τη λύρα ο Σταύρος Ψαρουδάκης των Οκτάβα (που έχει παραδώσει – και στο YouTube – μια δική του εκδοχή πάνω στην κραυγή του Καπετάν Μιχάλη «Πού είναι ο Θεός;») και στην κιθάρα και το κοντραμπάσο ο Δημήτρης Τσούρτος των Χαΐνηδων (των οποίων στην παράσταση ακούγεται ο ανατριχιαστικός «Ακροβάτης»), δραστήριος τελευταία με το σχήμα Παντερμάκια.

Ερείπια και πόλεμος. Σάμπως δεν συνομιλεί με το σήμερα, πέρα από τον Καζαντζάκη, και ο Ευριπίδης με τις σημαντικές και επίκαιρες (και για την Ελλάδα) «Τρωάδες» του; Τις οποίες σκηνοθετεί, μετά τη θύελλα στο Εθνικό, ο Σωτήρης Χατζάκης, με εμβληματική Εκάβη – σύμβολο, νικημένη και ανίκητη συνάμα βασίλισσα, την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη. Εκεί προειδοποιεί ο Ποσειδώνας (ο βραβευμένος Θέμης Πάνου στην εν λόγω παράσταση, που ανοίγει την Επίδαυρο) όσους ως ισχυροί και νικητές ξεθεμελιώνουν: «Μωρός όποιος κουρσεύει πόλεις, καταστρέφει ναούς και ιερά άσυλα των νεκρών – κι εκείνος, ύστερα, θα εύρει τον χαμό του».  Δεν είναι τυχαία η αναφορά. Ανάγεται και σε ένα οπερατικό σχέδιο που θα σηματοδοτήσει στις 17 και 18 Ιουλίου στο Αρχαίο Θέατρο Ηφαιστία της Λήμνου ένα διεθνές πρόγραμμα με αφορμή την 100ή επέτειο από τη Μάχη της Καλλίπολης το 1915, που αποτέλεσε τον επιθανάτιο – ουσιαστικά – ρόγχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δεν είναι τυχαίο ότι σημαίνει ακόμη πολλά η αιματηρή μάχη για Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς. Αρκεί να θυμηθούμε την «Gallipoli» με τον νεότατο τότε Μελ Γκίμπσον και την ταινία που σκηνοθέτησε πρόσφατα ο πολύς Ράσελ Κρόου «The Water Diviner». Το Lemnos – Gallipoli Project: Women in War, αιχμή στα καλλιτεχνικά δόρατα του φετινού Φεστιβάλ Φιλίππων (που θα ανακοινώσει οσονούπω ο δραστήριος Θοδωρής Γκόνης), θα μεταφερθεί στα τέλη Ιουλίου στο Playhouse της Μελβούρνης κι έπειτα στην Τουρκία. Κινητοποιεί δε πολυεθνείς καλλιτέχνες στην όπερα «Women In War» του Τάσου Ιωαννίδη, σε λιμπρέτο Ντέμπορα Πάρσονς και σκηνοθεσία Αλκίνοου Τσιλιμιδού. 

Αγγελικά πλασμένα. Οι σημαντικές παραγωγές του επικείμενου Φεστιβάλ Φιλίππων δεν έχουν μόνον ανάκρουσμα πολέμου («Γυναίκες σε Πόλεμο») αλλά και αγγέλους. Οχι μόνον αγγελιαφόρους αλλά και την ίδια την αγγελία μαζί. «Εφτά Αγγέλους των Φιλίππων» αποτύπωσαν φωτογραφικά ο Στράτος Καλαφάτης και η Λία Ναλμπαντίδου γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο. «Εφτά Αγγέλους των Φιλίππων» θα ζωντανέψουν (10 και 11 Αυγούστου) εφτά ηθοποιοί και εφτά κείμενα στην παράσταση του Θοδωρή Γκόνη με τους Φιλαρέτη Κομνηνού, Λυδία Φωτοπούλου, Παύλο Σταυρόπουλο, Δημήτρη Κοντό, Ναταλία – Αννα Βασιλέκα, Δέσποινα Παπάζογλου, Λάζαρο Βρουλάκο. Εφτά αγγέλοι ζωγραφίσαν’, με κραγιόνια βυσσινιά, παράπονο…

Ευτυχία  ή ελευθερία;
3200 μ.Χ. Είναι η ευτυχία υποχρέωση; Είναι η ελευθερία πρωτογονισμός; Στο «Μονοκράτος» του «Ευεργέτη» που έπλασε το 1921 με τα υλικά τού – ρωσικού επαναστατικού – φουτουρισμού ο προάγγελος του «Πολέμου των Αστρων» Γιεβγκένι Ζαμιάτιν, ο Σάββας Στρούμπος (φωτογραφία) τοποθετεί στο μέλλον το σήμερα. Ή μήπως το ίδιο το σήμερα; Στην παράσταση «Εμείς», βασισμένο στο μυθιστόρημα του ρώσου αεροναυπηγού που πέθανε πάμφτωχος στη Γαλλία, η δραστήρια ομάδα Σημείο Μηδέν βάζει στο μικροσκόπιο – ύστερα από αιχμηρό Κάφκα, Καμί και τη Σωφρονιστική Αποικία – την «ελευθερία που είναι έγκλημα». Στο «Μονοκράτος» της υποχρεωτικής ευτυχίας των «Αριθμημένων», όπου όταν αποκτάς ψυχή αντιμετωπίζεσαι ως ανίατος. Μαζί και η Αγάπη. Να πώς από τη δεύτερη σκηνή του θεάτρου Αττις, ο μαθητής του Θόδωρου Τερζόπουλου, ρέκτης του «σωματοποιημένου» – επιμένει σ’ αυτό – θεάτρου, μπορεί να ταρακουνήσει. Φουλ το θεατράκι μέσα στον Ιούνιο. Φουλ και σε αιχμές. Φουλ στην άρνηση της προφανούς ομογενοποίησης που φέρνει «ευτυχία», στερώντας την ελευθερία. Ξυπνήστε, λέει στους θεατές. Και η θεατρική πράξη γίνεται κάλεσμα ανατροπής.