Η σύγχρονη εποχή έφερε ριζικές αλλαγές τόσο στη ζωή των ανθρώπων όσο και στις ανάγκες και τη νοοτροπία τους. Κάτι τέτοιο συνέβη και στη χώρα μας η οποία, τα τελευταία χρόνια, μαστίζεται από βαθύτατη οικονομική κρίση που συνετέλεσε στη μείωση των εισοδημάτων και, συνεπώς, της αγοραστικής δύναμης του ατόμου. Προκειμένου να αντεπεξέλθει στον όγκο των προβλημάτων και απαιτήσεων και να εξασφαλίσει την αξιοπρεπή διαβίωση των μελών της, η μέση ελληνική οικογένεια υποχρεώθηκε να περιορίσει τις δαπάνες που δεν αποσκοπούσαν στην κάλυψη βιοτικών αναγκών και να στερηθεί αρκετά πράγματα που παλαιότερα θεωρούνταν δεδομένα. Οντας και εγώ μέλος μιας τέτοιας οικογένειας, αισθάνθηκα την ανάγκη να αναφερθώ σε αγαθά τα οποία η κρίση μού στέρησε αλλά και στη συνείδηση πως υπάρχουν πράγματα που δεν θα μου λείψουν ποτέ.
Κατ’ αρχάς, κάνοντας λόγο για πράγματα που μου λείπουν ή περιορίστηκαν σημαντικά εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, θα ήταν αδύνατον να μην αναφερθώ σε υλικά αγαθά. Είναι προφανές πως οι αντίξοες συνθήκες που επικρατούν καθιστούν δευτερεύουσα την ανάγκη για αγορά ενδυμάτων, με αποτέλεσμα οι τακτικές έξοδοι στην αγορά για απόκτηση καινούργιων ρούχων να αποτελεί όμορφη, αλλά μακρινή, ανάμνηση του παρελθόντος. Επίσης, επακόλουθο της κρίσης είναι και οι δυσχέρειες που εμφανίστηκαν στην κάλυψη ακόμη και στοιχειωδών αναγκών, όπως το φαγητό. Λιτότητα επικράτησε και εκεί καθώς οι γονείς ξεκίνησαν να αγοράζουν μόνο τα άκρως απαραίτητα για την παροχή ενός αξιοπρεπούς γεύματος δίχως να υποκύπτουν, θέλουν αλλά δεν μπορούν, σε πειρασμούς που κάποτε συνήθιζαν.
Παράλληλα, απόρροια της οικονομικής κρίσης είναι και ο περιορισμός της κοινωνικής ζωής. Τόσο εγώ όσο και η πλειονότητα των συνομηλίκων μου αναγκαστήκαμε να αλλάξουμε νοοτροπία, να αντιμετωπίσουμε με ιδιαίτερη προσοχή και σύνεση το «χαρτζιλίκι» μας και, επομένως, να μειώσουμε σημαντικά τις εξόδους μας. Το συγκεκριμένο γεγονός έχει αρνητικές επιπτώσεις και στον ψυχολογικό τομέα, αφού πλέον αδυνατούμε να βρούμε διεξόδους φυγής από την πραγματικότητα, εμπόδια της οποίας συναντάμε διαρκώς μπροστά μας. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να μας προσφέρει ο κινηματογράφος ή οι μουσικές συναυλίες που πάντοτε λάτρευα, είναι περιττό όμως να ομολογήσω πως και εκεί περιορίστηκαν οι επισκέψεις.
Τέλος, θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα δυνατό σοκ που υπέστην κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Ο καθηγητής της Φυσικής μάς ανακοίνωσε πως τον επόμενο μήνα επρόκειτο να γίνει σχολική εκδρομή στην Ελβετία και συγκεκριμένα στο περίφημο επιστημονικό – ερευνητικό κέντρο Cern. Περιχαρής γύρισα στο σπίτι για να αναγγείλω το γεγονός στους γονείς μου. Η αλήθεια είναι πως όταν το έκανα, δεν χρειάστηκε να λάβω απάντηση. Η έκφρασή τους εξέφραζε τη θλίψη τους και το βλέμμα τους ήταν αποστομωτικό. Δεν θέλησα να ζητήσω κάποια εξήγηση διότι μέσα μου αντιλήφθηκα σε πόσο δυσάρεστη θέση τούς είχα φέρει. Απεναντίας, θύμωσα με τον εαυτό μου που προξένησα, έστω και άθελά μου, λύπη στους μόνους ανθρώπους που πάλευαν για να μη μου λείψει τίποτα. Συνεπώς, αποδέχτηκα πως οι διακοπές στο εξωτερικό μπορούν να περιμένουν.
Εξετάζοντας ενδελεχώς όσα μου λείπουν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης συνειδητοποίησα κάτι πολύ πιο ουσιώδες, κατάλαβα δηλαδή πως υπάρχουν πράγματα τα οποία καμία κρίση δεν θα καταφέρει να μου στερήσει.
Τα πράγματα που δεν θα λείψουν ποτέ από τη ζωή μου είναι αυτά που δεν απαιτούν χρήματα για την απόκτηση και συντήρησή τους, όπως είναι η αληθινή φιλία. Από την αρχή της κρίσης βίωσα κάποιες δυσκολίες, οι οποίες επέδρασαν αρνητικά και στην ψυχολογία μου. Τη στιγμή που άρχισα να αισθάνομαι πιο ευάλωτος και να εκδηλώνω εσωστρεφή τάση, ελάχιστα άτομα με πλησίασαν και με στήριξαν. Ερχόμενος σε ουσιαστική επαφή μαζί τους εκμυστηρεύτηκα τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες μου, άκουσα, με τη σειρά μου, τους δικούς τους και αισθάνθηκα απαλλαγμένος από τον όγκο των προβλημάτων τα οποία πλέον δεν αντιμετώπιζα μόνος. Ετσι, συνειδητοποίησα την υπέρτατη αξία της φιλίας. Σύναψα με τα παιδιά αυτά φιλικούς δεσμούς και ένιωσα εσωτερική πληρότητα και ευτυχία, κάτι που δεν θα αναπληρώσει ποτέ, ούτε θα στερήσει, το χρήμα.
Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης στην οποία οι κοινωνικές έξοδοί μου περιορίστηκαν σημαντικά, αποφάσισα στον ελεύθερο χρόνο μου να έρθω σε επαφή με τον γραπτό λόγο και κυρίως με το βιβλίο. Τα βιβλία παρέχουν τη δυνατότητα φυγής από την έντονη και απαιτητική πραγματικότητα και, ταυτόχρονα, συμβάλλουν στη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων. Μέσα από αυτά ασπάστηκα νέες αντιλήψεις ερχόμενος σε επαφή με ξένους πολιτισμούς, διδάχτηκα την Ιστορία διαβάζοντας ποικίλες και αντικρουόμενες απόψεις και σχημάτισα σφαιρική άποψη για αρκετά θέματα, ταξίδεψα στον μαγικό κόσμο της φιλοσοφίας και της ποίησης και έδωσα άλλο νόημα στη ζωή μου.
Αντιλήφθηκα πως η υλιστική νοοτροπία που κυριαρχεί στη σύγχρονη εποχή είχε συντελέσει στον αποπροσανατολισμό του πνεύματος διότι με οδήγησε στο να ενστερνισθώ την εξωφρενική άποψη πως η κατάκτηση της ευτυχίας σχετίζεται με την απόκτηση υλικών αγαθών. Αποφάσισα, τελικώς, να επιδοθώ σε έναν αγώνα κατάκτησης της γνώσης, αγαθού ανεκτίμητης αξίας που αν κάποιος το κάνει κτήμα του δεν θα το αποχωρισθεί ποτέ.
Από όσα προηγήθηκαν, αβίαστα συνεπάγεται το συμπέρασμα πως η οικονομική κρίση στην Ελλάδα είναι ένα ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα που καθιστά την επιβίωσή μας δυσκολότερη και μας υποχρεώνει να στερηθούμε ποικίλα πράγματα και ανέσεις προκειμένου να αντεπεξέλθουμε. Παρ’ όλα αυτά, κάθε κρίση γεννά και ευκαιρίες. Προσωπικά συνειδητοποίησα πως το χρήμα, πέραν της κάλυψης των βασικών αναγκών, δεν προσφέρει κάτι ουσιαστικό στον άνθρωπο και πολλές φορές τον αποπροσανατολίζει καθιστώντας τον δέσμιο πλασματικών αναγκών. Για τον λόγο αυτόν, στράφηκα σε πράγματα που προσφέρουν εσωτερική ολοκλήρωση και πραγματική ευτυχία δίχως να απαιτούν χρηματικά ανταλλάγματα, δηλαδή στη φιλία και σε μια προσπάθεια για κατάκτηση της γνώσης. Αυτά τα δύο είναι τα μόνα πράγματα που ξέρω πως δεν θα μου λείψουν υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.