Ντέιβιντ Κάμερον εναντίον όλων

«Ο κύβος ερρίφθη». Η διατύπωση ανήκει στη γαλλική «Le Monde» που σε συνεργασία με ακόμη τέσσερις ευρωπαϊκές εφημερίδες (την ιταλική «La Stampa», την ισπανική «El Pais», την πολωνική «Gazeta Wyborcza» και τη γερμανική «Süddeutsche Zeitung») διερεύνησαν τις πιθανότητες ενός Brexit και τις επιπτώσεις που θα είχε μια τέτοια εξέλιξη στην Ευρώπη. Η χρονική επιλογή δεν είναι τυχαία. Είκοσι οκτώ μήνες αφότου υποσχέθηκε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την παραμονή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ενωση, ο Ντέιβιντ Κάμερον περιοδεύει στην Ευρώπη, όπου θα συναντηθεί με μια σειρά από ευρωπαίους ηγέτες. Ο λόγος είναι απλός: ο βρετανός πρωθυπουργός δεν έχει ξεκαθαρίσει τι θα υποστηρίξει ο ίδιος και το κόμμα του στο δημοψήφισμα. Σε αυτήν τη φάση, λέει, θέλει να διαπιστώσει ποιες «μεταρρυθμίσεις» θα εξασφαλίσει στην κατεύθυνση ενός πιο χαλαρού δεσμού της χώρας του με την ΕΕ – και κυρίως στα θέματα της μετανάστευσης και της προστασίας του Σίτι από τις συνέπειες της προοδευτικής ενοποίησης της ζώνης του ευρώ.

Ο Κάμερον δεν αποκλείει να υποστηρίξει το Brexit εάν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματά του – είναι κάτι που υπενθύμισε και στη Σύνοδο Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στη Ρίγα στις 22 Μαΐου. Το ίδιο επανέλαβε και στο δείπνο που είχε τρεις ημέρες αργότερα με τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ. Η συνάντηση με τον πρόεδρο της Κομισιόν έγινε στο Τσέκερς, την εξοχική κατοικία του βρετανού πρωθυπουργού. Η επόμενη ημερομηνία – σταθμός είναι η 27η Μαΐου – σήμερα η βασίλισσα Ελισάβετ πρόκειται να αναγνώσει τις προγραμματικές δηλώσεις τής κυβέρνησης στη Βουλή των Κοινοτήτων. Κι αμέσως μετά την «ομιλία της βασίλισσας» ο Κάμερον θα ξεκινήσει την ευρωπαϊκή του περιοδεία που θα τον οδηγήσει στην Κοπεγχάγη, τη Χάγη και το Παρίσι, όπου και θα δειπνήσει με τον γάλλο πρόεδρο στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Ολα αυτά την Πέμπτη. Γιατί την Παρασκευή ο βρετανός πρωθυπουργός θα επισκεφθεί τη Βαρσοβία και στη συνέχεια το Βερολίνο. Ο στόχος του Κάμερον είναι να έχει συναντηθεί και με τους 27 εταίρους του στην Ευρώπη πριν από τη Σύνοδο Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί το διήμερο 25-26 Ιουνίου.

Αυτός ο μαραθώνιος, σημειώνει η «Monde», θα του δώσει μια πρόγευση της θέσης των εταίρων του. Ο Κάμερον, από την πλευρά του, θα επικαλεστεί τη «σαφή εντολή» που του έδωσαν οι βρετανοί ψηφοφόροι με την απόλυτη πλειοψηφία εδρών που προσέφεραν στους Συντηρητικούς στις τελευταίες εκλογές, των οποίων το πρόγραμμα, αντίθετα από εκείνο των Εργατικών, προβλέπει σαφώς τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για το Brexit. Αύριο, στο μεταξύ, αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το σχέδιο νόμου για το δημοψήφισμα. Ενα από τα κλειδιά του νομοσχεδίου αφορά το δικαίωμα συμμετοχής στην ψηφοφορία: στους υπηκόους των χωρών της Κοινοπολιτείας που είναι κάτοικοι Ηνωμένου Βασίλειου θα επιτραπεί να ψηφίσουν, ενώ δεν θα αναγνωριστεί δικαίωμα ψήφου στους περίπου 1,5 εκατομμύριο κατοίκους του Ηνωμένου Βασιλείου που προέρχονται από χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτό σημαίνει ότι ένας Ινδός που ζει στο Λονδίνο θα ψηφίσει, όπως και οι Μαλτέζοι ή οι Κύπριοι. Αντίθετα, δεν μπορούν να ψηφίσουν οι Γερμανοί, οι Γάλλοι ή οι Ελληνες.

Με αυτήν τη διάκριση, εκτιμούν οι αναλυτές, ο Κάμερον στέλνει ένα μήνυμα δυσπιστίας στους Ευρωπαίους, ενώ συγχρόνως κλείνει το μάτι στους ευρωφοβικούς Τόρις και στους ξενόφοβους του Κόμματος για την Ανεξαρτησία του Ηνωμένου Βασιλείου (UKIP), οι οποίοι θεωρούν ότι οι ψήφοι των Ευρωπαίων θα ήταν υπέρ της παραμονής της χώρας στην ΕΕ. Παράλληλα, ο Κάμερον κατέγραψε με ικανοποίηση τη στροφή 180 μοιρών των Εργατικών που τώρα συμφωνούν με τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Στο εσωτερικό, δηλαδή, ο συντηρητικός πρωθυπουργός έχει όλο το γήπεδο δικό του.

Η ζαριά, το ρίσκο και ο Μάκβεθ
Σε οικονομικό περιβάλλον λιτότητας, το δημοψήφισμα μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά απρόβλεπτο. Με άλλα λόγια, ο Κάμερον ρίχνει μια ζαριά αναλαμβάνοντας το ρίσκο μιας εξόδου – ατυχήματος από την ΕΕ. Μάλλον γι’ αυτό, η βρετανική εφημερίδα «Observer» δεν βρίσκει να δώσει άλλη συμβουλή στον βρετανό πρωθυπουργό από μια φράση του Μάκβεθ: «Αν είναι να τελειώσει κάτι, καλύτερα να τελειώσει γρήγορα».