Οι ισλαμιστές νίκησαν το «Charlie Hebdo»

«Μετά τις επιθέσεις χρειάστηκε να ξαναρχίσουμε πολύ γρήγορα. Σωστά βγάλαμε αμέσως το πρώτο τεύχος. Επειτα, υπήρχε μια συλλογική επιθυμία να συνεχίσουμε πολύ γρήγορα. Εγώ χρειαζόμουν χρόνο, αλλά ακολούθησα από αλληλεγγύη, για να μην απογοητεύσω κανέναν. Μόνο που κάποια στιγμή το βάρος έγινε δυσβάσταχτο. Δεν είχαν απομείνει πολλοί σκιτσογράφοι: βρέθηκα να κάνω τρία πρωτοσέλιδα στα τέσσερα. Κάθε τεύχος είναι ένα βασανιστήριο, γιατί οι άλλοι δεν είναι πια εκεί. Το να περνάς τις νύχτες ξάγρυπνος καλώντας τους νεκρούς, αναρωτώμενος τι θα είχε κάνει ο Σαρμπ, ο Καμπί, ο Ονορέ, ο Τινιού, είναι εξουθενωτικό».  

Με αυτά τα λόγια, και με άλλα πολλά, με μια συνέντευξη-ποταμό στη «Libération», την εφημερίδα που φιλοξενεί την «ομάδα των επιζώντων» του «Charlie Hebdo» μετά την τρομοκρατική επίθεση των αδελφών Κουασί που άφησε πίσω της 12 νεκρούς στις 7 Ιανουαρίου, ο Λουζ ανακοίνωσε (ή καλύτερα επιβεβαίωσε, διότι φήμες κυκλοφορούσαν από καιρό) ότι από τον Σεπτέμβριο «δεν θα είμαι πια “Charlie Hebdo” αλλά θα είμαι πάντα “Charlie”». Η αποχώρηση όμως ενός σκιτσογράφου, που έγινε παρά τη θέλησή του και κόντρα στα πιστεύω του σύμβολο, αυτού που υπέγραψε το σκίτσο του κλαίοντος Μωάμεθ υπό τον τίτλο «Ολα συγχωρούνται» στο «τεύχος των επιζώντων», δεν είναι παρά το τελευταίο επεισόδιο μιας κρίσης που συγκλονίζει το «Charlie Hebdo» εδώ και εβδομάδες.

Δημόσιες διαφωνίες για το εκδοτικό και το οικονομικό μέλλον του σατιρικού περιοδικού, με μια ομάδα 15 εργαζομένων να καταγγέλλει «το δηλητήριο των εκατομμυρίων» – των εκατομμυρίων ευρώ που έχουν μπει στο ταμείο του «Charlie Hebdo» μετά τις επιθέσεις, χάρη στις δωρεές αλλά και στη θεαματική αύξηση των πωλήσεων και των συνδρομών. Απειλές για απόλυση εις βάρος μιας εργαζόμενης δημοσιογράφου, της Ζινέμπ ελ Ραζαουί, που ανακλήθηκαν μετά τον σάλο. Και τώρα, η αποχώρηση του Λουζ. Ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι ήταν «μια πολύ προσωπική υπόθεση», που δεν έχει σχέση με το γενικότερο κλίμα. Αναγνωρίζει ωστόσο ότι το περιοδικό «βρίσκεται σε μια κατάσταση μετατραυματικού σοκ». Ο Λουζ δεν θα το δεχόταν ποτέ, το πιθανότερο είναι ότι κανείς από την ομάδα δεν θα το δεχόταν, τα ίδια τα γεγονότα όμως το καταδεικνύουν: οι ισλαμιστές νίκησαν το «Charlie Hebdo».  

«Προσπάθησα να είμαι δυνατός για τους ανθρώπους γύρω μου» δήλωσε στη «Libération» ο Λουζ. «Είχα μια δύναμη, κωμική ενίοτε, που εξέπληττε και εμένα τον ίδιο. Αλλά κάποια στιγμή είχα την εντύπωση ότι η Γαλλία ολόκληρη έκλαιγε στον ώμο μου. Εχεις ενέργεια, λες “κανένα πρόβλημα, κλάψτε στον ώμο μου, θα σας κάνουμε να ξαλαφρώσετε σκιτσάροντας βλακείες”, κι έπειτα η έμπνευση παύει να έρχεται. Πρέπει να αποδεχθούμε αυτή την ιδέα, ότι μας άλλαξαν. Η μελαγχολία του ανεπανόρθωτου είναι πολύ σκληρή, αλλά δεν μπορείς να τρέχεις προς τα πίσω». Είχε ήδη ανακοινώσει ότι δεν πρόκειται να ξανασκιτσάρει τον Μωάμεθ – γιατί «δεν με ενδιαφέρει πια, δεν θα περάσω τη ζωή μου να τον σκιτσάρω».

Τώρα μίλησε για την αδιαφορία που του προκαλεί η επικαιρότητα, για τον φόβο του «να είμαι κακός» σκιτσογράφος, για την απέχθειά του προς τους χαρακτηρισμούς «σύμβολα» και «ήρωες», γι’ αυτό το συνεχές, ανυπόφορα στενό μαρκάρισμα από τα μέσα ενημέρωσης, για την ανάγκη που νιώθει να σκιτσάρει περισσότερο από ποτέ – σήμερα κυκλοφορεί ένα κόμικ με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Κάθαρση» και θέμα τις επιθέσεις και τους μήνες που ακολούθησαν, τον φόβο, το αίσθημα εγκατάλειψης, τη θέληση για ζωή. «Τι θέλετε να κάνετε μετά το “Charlie”;» τον ρώτησε ο δημοσιογράφος της «Libération». «Βιβλία. Να πάρω τα πράγματα λίγο χαλαρά. Να διαβάσω τη Βίβλο. Οχι, πλάκα κάνω!».

Η απειλή της απόλυσης
Η ένταση στο «Charlie Hebdo» οξύνθηκε επικίνδυνα την περασμένη εβδομάδα, όταν απειλήθηκε με απόλυση η δημοσιογράφος Ζινέμπ ελ Ραζαουί. Η διεύθυνση υποστήριξε πως ήθελε απλώς να της υπενθυμίσει τις επαγγελματικές της υποχρεώσεις, η ίδια δήλωσε «σοκαρισμένη» για τη μη στήριξη «μιας εργαζόμενης που τελεί υπό πίεση, όπως όλη η ομάδα».