Λάμψη και πρόκληση

Με την Κέιτ Μπλάνσετ να μοιράζει χαμόγελα στο πλήρως ανακαινισμένο περίπτερο της Αυστραλίας στους Κήπους, η 56η Μπιενάλε της Βενετίας σήκωσε χθες επίσημα αυλαία υποδεχόμενη όσους τυχερούς έχουν την ευκαιρία να δουν όσα προτείνονται στη μεγαλύτερη εικαστική διοργάνωση του πλανήτη, πριν από τα επίσημα εγκαίνια του Σαββάτου. Το σκηνικό συμπλήρωναν τα πολυτελή και ογκώδη γιοτ που έκλειναν τη θέα προς το Μεγάλο Κανάλι, καθώς έχουν αράξει το ένα πίσω από το άλλο, και η Σάρα Λούκας που βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για τα προκλητικά έργα της με τα οποία εκπροσωπεί τη Βρετανία – ανάμεσά τους υπερμεγέθη κατακίτρινα ομοιώματα ανθρώπων σε άβολες στάσεις και τεράστια στύση.

Η αλήθεια είναι πως δύσκολα μπορούσαν να φανταστούν όσοι έφταναν χθες στη Βενετία νωρίτερα από κάθε άλλη χρονιά (η διοργάνωση ξεκινά Μάιο κι όχι, όπως συνηθιζόταν, τον Ιούνιο) ότι πίσω από τις πρώτες εντυπώσεις και τα φλας θα έβλεπαν την πιο πολιτική ίσως Μπιενάλε των τελευταίων ετών. Εργα βαθιά πολιτικά, με θέματα που αγγίζουν από τον ρατσισμό έως τη διακυβέρνηση του Πούτιν στη Ρωσία κι από την αμερικανική πολιτική έως την εκμετάλλευση των εργαζομένων στην Κίνα, πολλά εξ αυτών όχι μόνο με καίρια μηνύματα, αλλά και εντυπωσιακά ως προς την αισθητική τους, συνθέτουν τον βασικό κορμό της έκθεσης «Ολα τα μέλλοντα του κόσμου» που επιμελήθηκε ο φετινός καλλιτεχνικός διευθυντής Οκούι Ενγουίζορ και στην οποία συμμετέχουν 136 καλλιτέχνες από 53 χώρες.

«Μπουκέτα» από τεράστια μαχαίρια που θυμίζουν ξίφη καρφωμένα στο πάτωμα (εγκατάσταση του Αλγερινού Αντέλ Αμπντεσεμέντ υπό τον τίτλο «Νούφαρα»), την ώρα που στους τοίχους αναβοσβήνουν ως πολύχρωμα συνθήματα λεκτικά ζευγάρια με νέον όπως «αγάπη, μίσος, πόνος, ευχαρίστηση, πόλεμος, θάνατος» (από τον Μπρους Νάουμαν), υποδέχονται όσους φτάνουν ώς το Αρσενάλε, όπου φιλοξενείται ο πυρήνας της έκθεσης. Λίγο πιο μετά ο Τέρι Αντκινς έχει στήσει τέσσερις υπερμεγέθεις σάλπιγγες και δέκα τεράστια τύμπανα σε έναν σιωπηλό πύργο α λα Βαβέλ. Αλυσοπρίονα και τσεκούρια βουτηγμένα σε μαύρο χρώμα έχει κρεμάσει με αλυσίδες από την οροφή η Μόνικα Μπονβιτσίνι, ενώ ο Μπαρτέλεμι Τόγκουο από το Καμερούν έχει δημιουργήσει μεγάλες σφραγίδες που έχει τεμαχίσει εν συνεχεία με μηνύματα όπως «τέλος στη βία της αστυνομίας», «είμαστε όλοι Charlie;».

ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΟΝΟΜΑΤΑ. Κι αν ο βετεράνος Κριστιάν Μπολτάνσκι επιλέγει ένα βίντεο διάρκειας 24 ωρών με καμπανάκια που χτυπούν δεμένα στα ξεροκάλαμα ενός άνυδρου τοπίου, δεν σημαίνει ότι το βίντεο διατηρεί την πρωτοκαθεδρία που είχε στο παρελθόν. Κάθε άλλο. Εχει υποσκελιστεί από τις εγκαταστάσεις που έχουν τον πρώτο λόγο, αλλά και τη δυναμική επιστροφή της ζωγραφικής, με πολύ χαρακτηριστικές στιγμές τα τέσσερα γεμάτα πλούσια χρώματα (επηρεασμένος από το Τρινιντάντ όπου ζει) έργα του Βρετανού και βραβευμένου με Τέρνερ Κρις Οφιλι, όπως και τους οκτώ αναποδογυρισμένους ανθρώπους που άπλωσε στους καμβάδες του με τη χαρακτηριστική παχιά πάστα του ο σημαντικότερος – μαζί με τον Γκέρχαρντ Ρίχτερ – εν ζωή γερμανός ζωγράφος Γκέοργκ Μπάζελιτς.

Από τον σχολιασμό της πολιτικής πραγματικότητας δεν λείπουν οι Αβορίγινες, την κληρονομιά των οποίων άπλωσε ως πραμάτεια σε έναν πάγκο ο Αυστραλός Νιούελ Χάρι. Τα θύματα εργασιακής εκμετάλλευσης στην Κίνα, με αφορμή τα οποία ο Αργεντινός Ρίρκριτ Τιραβανίγια όχι απλώς έφτιαξε εκατοντάδες πανομοιότυπα τούβλα, αλλά τα πουλά και προς 10 ευρώ και θα διαθέσει τα χρήματα σε κινεζικούς οργανισμούς υπεράσπισης των εργασιακών δικαιωμάτων. Και η Ναταλία Περσίνα Γιακιμάνσκαγια μετατρέπει ρούχα εργασίας – από τουτού μπαλαρίνας έως στολή πυροσβέστη – σε πανό διαμαρτυρίας για τον τρόπο εκλογής του Πούτιν στην εξουσία. Οσο για το ελληνικό περίπτερο με το έργο της Μαρίας Παπαδημητρίου «Αγριμικά», εγκαινιάζεται σήμερα το μεσημέρι, ενώ την τελευταία στιγμή ακυρώθηκε η επίσκεψη του αναπληρωτή υπουργού Πολιτισμού – και τακτικού επισκέπτη της Μπιενάλε πριν από την ενασχόλησή του με την πολιτική – Νίκου Ξυδάκη.