Η ανάκαμψη, το χάσμα και η απαισιοδοξία

Οι οικονομικοί δείκτες είναι θετικοί, την τελευταία πενταετία η ανεργία μειώθηκε στο ήμισυ (5,7%), η ανάπτυξη είναι παρούσα (2,4%), το χρηματιστήριο ανεβαίνει: το κυβερνών κόμμα θα έπρεπε θεωρητικά να έχει σίγουρη τη νίκη στη Βρετανία. Και εντούτοις, δύο ημέρες πριν από τις εκλογές Τόρις και Εργατικοί είναι ισόπαλοι στις δημοσκοπήσεις. Και κανένα από τα δύο μεγάλα κόμματα δεν μοιάζει ικανό να κερδίσει την πλειοψηφία. Γιατί τόση αβεβαιότητα;

«Επειδή οι καρποί της οικονομικής ανάκαμψης ωφέλησαν κυρίως το πιο πλούσιο 1%» επισημαίνει στην «Ρεπούμπλικα» ο γνωστός άγγλος κοινωνιολόγος Αντονι Γκίντενς. «Οι μισθοί δεν αυξήθηκαν, το βιοτικό επίπεδο δεν επέστρεψε στην εποχή πριν από την κρίση και οι περικοπές των δημόσιων δαπανών προκάλεσαν την επιδείνωση βασικών υπηρεσιών όπως η δημόσια Υγεία. Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 έχει δημιουργήσει επιπλέον ένα κλίμα δυσαρέσκειας απέναντι στους τραπεζίτες και στις προνομιούχες τάξεις, με τις οποίες ο Κάμερον ταυτίζεται».

Για πολλούς από τους Βρετανούς που υπέστησαν την τρομερή ύφεση της περιόδου 2008-2009 και υπομένουν έκτοτε τη λιτότητα, οι θετικοί οικονομικοί δείκτες δεν μεταφράζονται σε τίποτε το απτό. Λιγότερο από το ένα τέταρτο των ψηφοφόρων εκτιμά πως «τα πράγματα πηγαίνουν καλύτερα». «Η γενικότερη διάθεση κλίνει περισσότερο προς μια προοδευτική μείωση της απαισιοδοξίας παρά προς την αύξηση της αισιοδοξίας» σημείωσε στη «Μοντ» ο Πίτερ Κέλνερ, διευθυντής του ινστιτούτου YouGov. Πραγματικότητα ή ψευδαίσθηση, σχολιάζει η γαλλική εφημερίδα, η «ανάκαμψη»  διευρύνει επιπροσθέτως το ήδη τεράστιο χάσμα ανάμεσα στον Βορρά και στον Νότο της χώρας. Για κάθε 12 νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν στον Νότο την τελευταία δεκαετία, μία θέση εργασίας χάθηκε στον Βορρά. Και ένα παιδί που γεννιέται σε μια καλή συνοικία του Λονδίνου έχει προσδόκιμο ζωής κατά 18 χρόνια υψηλότερο από ένα παιδί που μεγαλώνει στις πιο υποβαθμισμένες πόλεις του Νότου.

Για του χάσματος το αληθές, ο ανταποκριτής της «Μοντ» Φιλίπ Μπερνάρ έκανε ένα παράλληλο ρεπορτάζ στο Νιούκασλ, μια παλιά βιομηχανική πόλη στη Βορειοανατολική Αγγλία, και στο Σουίντον, κάπου 500 χιλιόμετρα μακριά, «στην πράσινη Αγγλία του Νότου με την ανακτημένη οικονομική άνθηση». Συνάντησε δύο διαφορετικούς κόσμους.

«Οι καιροί είναι πολύ δύσκολοι για αυτή την πόλη» του είπε ο Εργατικός δήμαρχος του Νιούκασλ Νικ Φορμπς. Το Νιούκασλ θα είχε βασικά χρεοκοπήσει αν ο δήμος δεν είχε προχωρήσει στις χειρότερες δημοσιονομικές περικοπές της ιστορίας του: τα τελευταία έξι χρόνια ο προϋπολογισμός του περικόπηκε κατά 40%. Κοινωνικά κέντρα και βιβλιοθήκες έκλεισαν, άλλα δεν λειτουργούν παρά χάρη σε εθελοντές, κοινωνικά επιδόματα καταργήθηκαν και τα απορρίμματα περισυλλέγονται πλέον κάθε δύο εβδομάδες: 1.600 δημοτικοί υπάλληλοι απολύθηκαν.

«Ποια οικονομική ανάκαμψη; Μπούρδες!» είπε στον Μπερνάρ ο 33χρονος Σον, πατέρας τεσσάρων παιδιών. «Πού είναι οι χιλιάδες θέσεις εργασίας που υποτίθεται ότι δημιούργησε ο Κάμερον; Η ζωή είναι λιγότερο εύκολη από ό,τι υποστηρίζει, ιδίως με έναν μισθό» συνηγόρησε η σύντροφός του. Δεν είχαν αποφασίσει τι θα ψηφίσουν, αμφιταλαντεύονταν ανάμεσα στους Εργατικούς και στο ξενόφοβο UKIP. Ενα κάπως αλλόκοτο δίλημμα, το οποίο όμως αντιμετώπιζαν πολλοί ψηφοφόροι με τους οποίους συνομίλησε ο γάλλος ανταποκριτής στην Αγορά Grainger της πόλης. «Η ανάκαμψη είναι εδώ» τον διαβεβαίωσε «σε έναν άλλο πλανήτη», στο Σουίντον, η Αντέλ Νιλ, σχεδιάστρια στον Ομιλο GWP, μια εταιρεία που παρασκευάζει υλικά συσκευασίας από χαρτόνι.

Το κενό αέρος του 2008 ήταν βίαιο για τον GWP: η δραστηριότητά του μειώθηκε κατά 20% μέσα σε τρεις μήνες. Κατάφερε να κρατήσει όλους τους εργαζόμενους αλλά τους ζήτησε να κάνουν θυσίες. «Τους είπαμε πως μια μέρα θα αποζημιώνονταν. Η ημέρα ήρθε: πρόσφατα δώσαμε αυξήσεις έως 10%. Και τώρα ψάχνουμε να προσλάβουμε ακόμη 10 εργαζόμενους, πέραν των 110 που έχουμε» επεσήμανε ο διευθυντής του GWP Ντέιβιντ Πέντλεϊ. Ο γάλλος ανταποκριτής δεν χρειάστηκε να τον παρακαλέσει για να του πει τι θα ψηφίσει μεθαύριο: Συντηρητικούς, παρότι θα ήθελε να είχαν μειώσει ακόμα περισσότερο τον φόρο επιχειρήσεων. «Εκαναν το πιο δύσκολο, επιτέθηκαν στα προβλήματα που επιβάρυναν την οικονομία μας» επέμεινε ο Πέντλεϊ. «Υπερβολικά πολλοί άνθρωποι ζούσαν από τα επιδόματα. Η λιτότητα τους υποχρέωσε να περάσουν από την αποζημίωση στην αναζήτηση εργασίας».