Λε Κορμπιζιέ: ιδιοφυΐα ή φασίστας;

Τον Σεπτέμβριο του 1965 ο Αντρέ Μαλρό – υπουργός Πολιτισμού της Γαλλίας τότε – εκφωνούσε στο Λούβρο τον επικήδειο του φίλου του Λε Κορμπιζιέ. Πενήντα χρόνια μετά τον θάνατο του ελβετού αρχιτέκτονα το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι εγκαινίασε χθες τη μεγάλη αναδρομική έκθεση (που διαρκεί έως τις 3 Αυγούστου) αφιερωμένη στον εκφραστή της μοντέρνας αρχιτεκτονικής.

Το πορτρέτο του Σαρλ-Εντουάρ Ζανερέ (μετέπειτα Λε Κορμπιζιέ), δημιουργού της αρχιτεκτονικής «ανθρώπινης κλίμακας» και της «μονάδας κατοίκησης», σκιαγραφείται μέσα από τα 300 έργα ζωγραφικής, γλυπτά, σχέδια, αρχιτεκτονικές μακέτες, αντικείμενα, έπιπλα, ταινίες και φωτογραφίες της έκθεσης «Ανθρώπινες αναλογίες». Κεντρική ιδέα της μάλιστα είναι το Modulor: το σύστημα μέτρησης που επινόησε ο Λε Κορμπιζιέ το 1943 και βασίζεται στις αναλογίες ύψους ενός μέσου ανθρώπου – 1,83 μ. ή 2,26 μ. με ανασηκωμένα τα χέρια του. Ο Λε Κορμπιζιέ ανέπτυξε το σύστημα Modulor τόσο στη θεωρία (με το ομότιτλο βιβλίο του) όσο και στην αρχιτεκτονική του πρακτική, καθώς οργάνωσε τα σχέδια πολεοδομίας και κατοίκησης, αλλά και τη σειρά επίπλων του, γύρω από την έννοια της κίνησης του ανθρώπινου σώματος.

ΣΚΙΕΣ ΣΤΗ ΦΗΜΗ ΤΟΥ. Η προσωπικότητα του Λε Κορμπιζιέ εξακολουθεί και σήμερα να αναστατώνει την πνευματική κοινότητα της Γαλλίας προκαλώντας αρνητικά δημοσιεύματα. Αφορμή έδωσε η κυκλοφορία τριών νέων βιβλίων γύρω από τη ζωή και το έργο του. Οι συγγραφείς αυτών των βιβλίων, Χαβιέ ντε Ζαρσί, Μαρκ Περελμάν και Φρανσουά Σασλέν, παρουσιάζουν τον διάσημο αρχιτέκτονα, πολεοδόμο, ζωγράφο, γλύπτη και θεωρητικό της νεωτερικότητας ως «συμπαθούντα τον φασισμό». Αναφέρονται στη σύμπλευσή του με τις ιδέες των αυταρχικών καθεστώτων της δεκαετίας του 1930 και τις συναναστροφές του με τη γαλλική φιλοναζιστική κυβέρνηση του Βισί. Αποψη που ώθησε τον πρόεδρο του Ιδρύματος Λε Κορμπιζιέ και καθηγητή της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής (Χάρβαρντ) Αντουάν Πικόν να δώσει εξηγήσεις στο περιοδικό «Le Point».

«Η εποχή του Μεσοπολέμου είναι σύνθετη. Στη Γαλλία υπάρχει ένα μεγάλο φάσμα πολιτικών θέσεων ανάμεσα στις οποίες και οι ιδέες του ολοκληρωτικού πολεοδομικού σχεδιασμού, τις οποίες υποστήριζε και ο Λε Κορμπιζιέ. Αυτό φαίνεται στο σώμα της αλληλογραφίας του που βρίσκεται στο αρχείο του Ιδρύματος Λε Κορμπιζιέ. Εξάλλου ο ίδιος είχε κολακευθεί από την προσοχή που του είχαν δείξει οι φασίστες και για ένα διάστημα θαύμαζε τον Μουσολίνι, ελπίζοντας ότι θα του ανέθεταν κάποια μεγάλα έργα στην Ιταλία. Ομως επαναλάμβανε συχνά ότι δεν ήταν φασίστας και ότι δεν υποστήριζε τον ναζισμό. Ας μην ξεχνάμε ότι η μοντέρνα αρχιτεκτονική, που εκείνο το διάστημα πλήθαινε την παραγωγή της, διαμόρφωνε κακές σχέσεις με τις ακροδεξιές παρατάξεις του 1930. Ο Λε Κορμπιζιέ αντιπροσώπευε για την πλειονότητα των ακροδεξιών μια αραβοποιημένη, ύποπτη διεθνή αρχιτεκτονική. Επίσης ξεχνάμε την υποστήριξη που έδειξε στους ισπανούς δημοκρατικούς αντιπάλους του Φράνκο, τη μακρόχρονη φιλία του με μέλη της επιτροπής επαγρύπνησης των διανοουμένων κατά του φασισμού, τη σχέση του μετά τον πόλεμο με τον Αντρέ Μαλρό και τον ινδό πρωθυπουργό Τζαβαχαρλάλ Νεχρού».