Αθώωσαν τους στρατηγούς της Βαριοπούλας

Η τελευταία πράξη μιας προαναγγελθείσας αθώωσης ξετυλίχτηκε χθες στην Κωνσταντινούπολη όπου το 4ο Εφετείο της Ανατολίας απάλλαξε απ’ όλες τις κατηγορίες τούς 236 αξιωματικούς που κατηγορούνταν ότι είχαν συνωμοτήσει για να ανατρέψουν την κυβέρνηση Ερντογάν, προκαλώντας μεταξύ άλλων πόλεμο με την Ελλάδα με την κατάρριψη τουρκικού αεροσκάφους στο Αιγαίο. Η υπόθεση Βαριοπούλα, όπως έγινε γνωστή, έσκασε σαν βόμβα και πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις από την επίδειξη δύναμης του τότε πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στον πανίσχυρο στρατό. Χθες, ωστόσο, ο εισαγγελέας της έδρας πρότεινε στους δικαστές να αθωώσουν όλους τους κατηγορούμενους με το σκεπτικό ότι οι ψηφιακοί δίσκοι που είχαν κατατεθεί στο δικαστήριο ως τεκμήρια ενοχής δεν μπορούσαν να αποτελέσουν αποδεικτικό υλικό.

Είναι σαφές, όμως, ότι πίσω από την απόφαση υπάρχει και πάλι δάκτυλος Ερντογάν, αυτή τη φορά με την ιδιότητά του ως προέδρου. Η ρήξη του ισχυρού άνδρα της Τουρκίας με τον Φετουλάχ Γκιουλέν, τον μουσουλμάνο ιεροκήρυκα που ζει αυτοεξόριστος στις ΗΠΑ διατηρώντας όμως τεράστια επιρροή στην χώρα καταγωγής του, είχε ως αποτέλεσμα να αναζητήσει νέο σύμμαχο. Κι αυτός δεν ήταν άλλος από τον στρατό, τον κατ’ εξοχήν θεματοφύλακα του κεμαλικού κράτους. Το περασμένο καλοκαίρι και ενόψει προεδρικών εκλογών, ο τότε υποψήφιος πρόεδρος Ερντογάν είχε δηλώσει ότι τα στοιχεία εις βάρος των αξιωματικών δεν ήταν επαρκή ενώ είχε επιρρίψει την ευθύνη για τις δίκες σε μηχανορραφίες οπαδών του Γκιουλέν μέσα στη Δικαιοσύνη.

Το αποτέλεσμα αυτής της στροφής 180 μοιρών αποτυπώθηκε ανάγλυφα στη χθεσινή απόφαση. Και αυτό γιατί στην πρώτη δίκη το 2012 οι κατηγορούμενοι, πολλοί από τους οποίους υψηλόβαθμοι, είχαν καταδικαστεί σε πολυετείς ποινές κάθειρξης. Εκείνη η δίκη είχε ξεκινήσει τον Δεκέμβριο του 2010 κι ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2012. Σε ποινές φυλάκισης καταδικάστηκαν οι 300 από τους 365. Τρεις απόστρατοι στρατηγοί καταδικάστηκαν σε ισόβια  για «απόπειρα βίαιης ανατροπής της κυβέρνησης» που μετατράπηκε σε κάθειρξη 20 ετών επειδή η απόπειρα ήταν αποτυχημένη. Αλλοι 78 κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν σε 18 χρόνια και 214 σε 16 χρόνια κάθειρξη.

Η πρώτη λύτρωση για τους κρατούμενους αξιωματικούς ήρθε τον Ιούνιο του 2014 όταν το Συνταγματικό Δικαστήριο διέταξε την επανάληψη της δίκης με το επιχείρημα ότι το δικαστήριο είχε παραβιάσει τα δικαιώματα των κατηγορουμένων. Η νέα δίκη ξεκίνησε πριν από μερικούς μήνες, τον Νοέμβριο του 2014. Και την περασμένη Πέμπτη, ο εισαγγελέας της έδρας, ανακεφαλαιώνοντας τις εκθέσεις των ειδικών, δήλωσε ότι οι ηχογραφημένες συνομιλίες δεν συνδέονται με το πραξικόπημα. Κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι οι ψηφιακοί δίσκοι με τις συνομιλίες δεν συνιστούν αποδεικτικά στοιχεία και επομένως οι κατηγορίες είναι αστήρικτες. Ουσιαστικά, ο εισαγγελέας κινήθηκε στον αντίποδα του συναδέλφου του που είχε πειστεί και είχε πείσει και το δικαστήριο ότι το 2003, έναν χρόνο μετά την εκλογή του Ερντογάν στην πρωθυπουργία, οι κατηγορούμενοι ήθελαν να σπείρουν το χάος όχι μόνο στο εσωτερικό της Τουρκίας αλλά κι έξω από τα σύνορά της. Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, η Ελλάδα ήταν ο ιδανικός κατασκευασμένος εχθρός. Οι συνωμότες στρατηγοί θα κατέρριπταν ένα αεροσκάφος της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας πάνω από το Αιγαίο και στη συνέχεια θα επέρριπταν την ευθύνη στην ελληνική πλευρά ώστε να προκληθεί κρίση και να αναλάβει ο στρατός τα ηνία.  

Κατά τον εισαγγελέα, οι συνομιλίες που καταγράφηκαν το διήμερο 5-7 Μαρτίου του 2003 σε σεμινάριο που πραγματοποιήθηκε σε στρατόπεδο της 1ης Στρατιάς δεν συνιστούν αποδεικτικό υλικό. Δέχθηκε ότι κάποιοι από τους υπόπτους διατύπωσαν θέσεις που ξεπέρασαν τα όρια, εκτίμησε, ωστόσο, ότι αυτές οι θέσεις περιέγραφαν μάλλον το πιο επικίνδυνο σενάριο παρά ήταν πραγματικές απειλές. Και αυτό ενώ κάποιοι ακούγονται να λένε ότι «θα εμφανιστούν πάνω από την Κωνσταντινούπολη σαν εφιάλτης χωρίς έλεος για καταστροφή». Στους στόχους των συνωμοτών υποτίθεται ότι περιλαμβάνονταν και τα τεμένη Φατίχ και Μπεγιατζίτ της Κωνσταντινούπολης.

Βομβιστική επίθεση στα τεμένη δεν έγινε ποτέ. Και χθες έκλεισε ο κύκλος που άνοιξε στις 20 Ιανουαρίου του 2010 με την αποκάλυψη από τον δημοσιογράφο Μεχμέτ Μπαρανσού της εφημερίδας «Ταράφ» μέρους του υλικού που σχετιζόταν με το υποτιθέμενο πραξικόπημα. Είχε αποθηκευτεί σε CD και δημοσιευθεί στην εφημερίδα. Αλλά ενώ τελείωσε ο εφιάλτης για τους στρατηγούς, άρχισε για τον δημοσιογράφο: ο Μεχμέτ Μπαρανσού συνελήφθη πρόσφατα επειδή δημοσίευσε στην εφημερίδα του το υλικό μπαίνοντας σε μια περιπέτεια από την οποία άγνωστο πότε και πώς θα βγει.

Νέα ερωτηματικά για την ελευθερία του Τύπου
Η σύλληψη του Μεχμέτ Μπαρανσού, του δημοσιογράφου που είχε δημοσιεύσει στην εφημερίδα «Ταράφ» τις ηχογραφημένες συνομιλίες των υποτιθέμενων συνωμοτών, προκαλεί νέα ερωτηματικά για την ελευθερία του Τύπου στην Τουρκία. Οι κατηγορούμενοι από την πλευρά τους ισχυρίστηκαν ότι το υλικό ήταν χαλκευμένο