Τι συμβαίνει στο μυαλό ενός πιλότου;

Εργάστηκα ως πιλότος επί 10 χρόνια πριν επιστρέψω στο πανεπιστήμιο για να σπουδάσω Αρχιτεκτονική. Μπορώ να θυμηθώ λίγους περίεργους συγκυβερνήτες με τους οποίους συνεργάστηκα, αλλά η ιδιαιτερότητά τους οφειλόταν στην εκκεντρικότητα που τους χαρακτήριζε. Τίποτα παραπάνω. Ποτέ δεν φοβήθηκα ότι κάποιος συνάδελφος σκόπευε να αυτοκτονήσει την ώρα που πιλοτάραμε.

Η δουλειά του πιλότου γίνεται σε ιδιαίτερο εργασιακό περιβάλλον. Είσαι κλεισμένος σε έναν μικρό χώρο με κάποιον άλλον επί πολλές ώρες ή ακόμα και μέρες. Οταν ξεκουραζόμασταν ανάμεσα σε πτήσεις, μερικές φορές έκανα παρέα με συναδέλφους. Αν δεν είχαμε κοινά, ακολουθούσε ο καθένας το δικό του πρόγραμμα. Το κομμάτι της ζωής του πιλότου που απαιτεί απόλυτη συνέπεια είναι η ρουτίνα στη λειτουργία του αεροσκάφους. Η προσωπικότητα, υποτίθεται, ότι δεν αποτελεί θέμα μέσα στο πιλοτήριο.

Ολοι πρέπει να λειτουργούμε ακριβώς με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά. Οι διαδικασίες πριν από την πτήση, η εκκίνηση των μηχανών, η τροχοδρόμηση, η απογείωση, η προσγείωση και το τσεκάρισμα των διαδικασιών εκτάκτου ανάγκης γίνονται με απόλυτη ακρίβεια και με συνεργασία των πιλότων. Επαναλαμβάνουμε αυτές τις κινήσεις ξανά και ξανά. Στην εκπαίδευση διδασκόμαστε επίσης τι πρέπει να κάνουμε εάν ο άλλος πιλότος λιποθυμήσει, εάν εμφανισθεί μεθυσμένος ή εάν έχουμε έναν ατίθασο επιβάτη. Σε κάθε συνέντευξη για δουλειά που έκανα υπήρχαν ερωτήσεις για το πώς θα πρέπει να αντιδράσω σε τέτοια σενάρια.

Στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 αρκετά αεροπορικά δυστυχήματα αποδόθηκαν σε λάθη πιλότων και κάποια στην ιεραρχική σχέση μεταξύ κυβερνήτη και συγκυβερνήτη. Οι συγκυβερνήτες συχνά φοβούνταν να αμφισβητήσουν τις αποφάσεις του κυβερνήτη, με καταστροφικά αποτελέσματα. Στην εκπαίδευση μας έβαλαν να ακούσουμε την ηχογράφηση από τη συνομιλία δύο πιλότων. Ο συγκυβερνήτης λέει δειλά στον συνάδελφό του ότι τελειώνουν τα καύσιμα – ούτε που το ανέφερε ξανά μέχρις ότου εξερράγησαν οι μηχανές.

Καθώς προχωρά η αυτοματοποίηση στα αεροσκάφη, οι πιλότοι ασχολούνται λιγότερο με την καθοδήγηση του αεροπλάνου και περισσότερο με το να παρακολουθούν τις ενδείξεις. Για κάποιους κυβερνήτες μεγάλων αεροπορικών εταιρειών, οι μοναδικές φορές που αποπειρώνται προσωπικά προσγειώσεις είναι στα εκπαιδευτικά σεμινάρια.

Ο πατέρας μου, πιλότος κι εκείνος, μου αφηγήθηκε μια ιστορία που είχε συγκυβερνήτη έναν τύπο ο οποίος πάθαινε συχνά πανικό. Μια φορά ένα φορτηγάκι χτύπησε το αεροπλάνο που βρισκόταν στο έδαφος και ο συγκυβερνήτης άρχισε να φωνάζει «Εκκενώστε, εκκενώστε». Οι αεροσυνοδοί άνοιξαν τις τσουλήθρες, οι επιβάτες βγήκαν κακήν κακώς. Μια ιστορία για το πώς η προσωπικότητα μπορεί να επηρεάσει τις συνθήκες. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσωπικότητες και αντιδράσεις – τίποτα όμως που να μπορεί να προβλέπει κάποια καταστροφική κίνηση. Οι εταιρείες μάς τεστάρουν για το πώς αντιμετωπίζουμε έκτακτες ανάγκες, όμως δεν αξιολογούν τις τάσεις αυτοκαταστροφής που έχουμε. Ισως ήρθε η ώρα να το κάνουν κι αυτό.

Ο Αντριου Μπ. ΜακΤζι, αρχιτέκτονας στη Νέα Υόρκη, ήταν πιλότος από το 1993 έως το 2004

«Αισθάνεστε ποτέ θυμωμένος;»
Στην καριέρα μου ως πιλότος δεν με εξέτασε ποτέ ψυχολόγος και μου έγινε μόνο μια γραπτή ψυχιατρική αξιολόγηση. Περιείχε ερωτήσεις όπως «αισθάνεστε ποτέ θυμωμένος;». 
Τυχαία, η αξιολόγηση έγινε αφότου είχα παρακολουθήσει στην τηλεόραση το δεύτερο αεροπλάνο να πέφτει στους Δίδυμους Πύργους την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Πέρασα το τεστ και πήρα τη δουλειά