Ωτοβλεψίες

Η ηθογραφία «μας». Είναι κάτι σαν τον «Θίασο» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Ισως και το «Ρεμπέτικο» του Κώστα Φέρρη ή τη «Λωξάντρα» και την «Πολίτικη κουζίνα». Εικονογραφεί, ιστοριογραφεί κατά κάποιον τρόπο και αγγίζει τη ζωή μας. Το θρυλικό «Τρίτο στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή (που είχε το ίδιο άδικο τέλος με τον Μένη Κουμανταρέα) το είδαμε το 2009 στην εκδοχή των Σταμάτη Φασουλή και Θανάση Νιάρχου στο Εθνικό. Με τις Νένα Μεντή – κυρά Εκάβη (Νίνα στη τηλεσειρά του Γιάννη Δαλιανίδη, το 1995) και Φιλαρέτη Κομνηνού – Νίνα. Την ίδια χρονιά που είδαμε τις Αννίτα Σαντοριναίου και Στέλα Φυρογένη στην Επίδαυρο, με τις αριστοφανικές «Νεφέλες» του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου (σε αξιομνημόνευτη μουσική του Σταμάτη Κραουνάκη και εκείνο το εμβληματικά επίκαιρο «Τραγούδι του δίκαιου λόγου»: «Στα φροντιστήρια δώσαμε πολλά, εκατομμύρια, οφσόρ πλυντήρια»). Και να που, έξι χρόνια μετά, οι Σαντοριναίου και Φυρογένη επανέρχονται με τον ΘΟΚ και με το «Τρίτο στεφάνι» που φέρνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, από την 1η Απριλίου, ο σκηνοθέτης του Τάκης Τζαμαργιάς.

Παρεμβάσεις και «αμαρτίες». Ο Τζαμαργιάς, πρώην διευθυντής του πειραιώτικου θεάτρου, που ολοκλήρωσε τη διαδρομή του μετά τα πολύφερνα «Κόκκινα φανάρια». Παράσταση που, ειρήσθω εν παρόδω, φέρεται να κόστισε 240.000 ευρώ και να ακολουθεί το ρεκόρ τής – σε συμπαραγωγή με το Εθνικό – «Οδύσσειας» του Μπομπ Γουίλσον. Βέβαια, η εκδοχή του δραστήριου Νίκου Μαστοράκη επί των «Φαναριών» του Αλέκου Γαλανού δεν είχε μόνο το κόστος ή την περιπέτεια πάνω στην αλλαγή δημοτικής Αρχής στον Πειραιά (ύστερα από την αφειδή, λένε γνωρίζοντες, άνωθεν χρηματοδότηση του απελθέντος δημάρχου) να επιδείξει. Αλλά και έξωθεν παρέμβαση. Από την Επισκοπή του Πειραιά. Η ιστορία φαίνεται ότι είχε ως εξής: οι ύβρεις στην παράσταση – και προς το θείον – ενόχλησαν κάποιον στο θέατρο (ας το κρατήσουμε κρυφό, στην εποχή που περισσεύει η μανία να δαχτυλοδείχνουμε «ενόχους») και το θέμα, μέσω του ιερέα πατέρα του, έφθασε στα ανώτερα εκκλησιαστικά κλιμάκια. Και έπεσε το – ευγενές, λένε κάποιοι – τηλεφώνημα για «κόψιμο» των ύβρεων. Ελεύθερη η τέχνη;

«Ξεσηκωμοί» και παρεμβάσεις. Ελεύθερη, αρκεί να κάνει ό,τι θέλει ο χρηματοδότης. Να ανεβάζει, ας πούμε, έργα που να «βγάζουν τον κόσμο στους δρόμους» (ποια, αλήθεια, μας βγάζουν με ρόλεξ στα χέρια και γούνες στους ώμους;). Κάτι τέτοιο ζητήθηκε από τον επί δυόμισι χρόνια καλλιτεχνικό διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, τον καλό συνθέτη Θοδωρή Αμπαζή (φωτογραφία), που απομακρύνθηκε δίχως καν να κάνει απολογισμό. Τι κι αν έστησε ξακουστή δραματική σχολή και άλλες τέσσερις νέες καλλιτεχνικές δομές. Τι κι αν περιόρισε τα χρέη από 1,5 εκατ. στα 160.000 ευρώ και λειτουργούσε κατά 40% με ίδιους πόρους. Και το κυριότερο: τι κι αν το ΔΗΠΕΘΕ δεν υπάγεται μόνο στον δήμο, αλλά και στην Περιφέρεια και στο υπουργείο Πολιτισμού. Επειδή το ΥΠΠΟ δίνει 46.000 και ο δήμος 600.000 ευρώ, ο «πιο δυνατός» έχει τον λόγο;

Ασυμφωνίες και «διώξεις». Οχι, δεν λέγεται «δίωξη» αυτό. «Ασυμφωνία χαρακτήρων» λέγεται. Σαν το άσμα των Καίτης Γαρμπή – Αντώνη Ρέμου. Και κυρίως, καμία, μα καμία, σχέση με την παρέμβαση στο Εθνικό Θέατρο (τον επιχειρούμενο εξαναγκασμό σε παραίτηση του διευθυντή του Σωτήρη Χατζάκη). Τι κι αν δεν βρίσκεις ούτε τον Μάιο θέση στην «Πιαφ» με την Ελεωνόρα Ζουγανέλη και σύντομα – κοντά 2.500 θέσεις έχουν προπωληθεί – ούτε στη «Φιλουμένα» του με την Ελένη Ράντου. Ασχετο αυτό. Ασχετα και τα 4,5 εκατ. ευρώ πλεόνασμα. Και οι νέοι χώροι και δομές. Κι ας μιλάνε σε επιστολή προς την Πολιτεία περί «δίωξης για πολιτικούς λόγους», κι ας βοούν ότι «η τέχνη πρέπει να λειτουργεί απαλλαγμένη από τα συστήματα των πολιτικών κομμάτων και τις εναλλαγές των μηχανισμών εξουσίας» οι διευθυντές των Εθνικών Θεάτρων του Ισραήλ Ιλαν Ρόνεν και της Πράγας Μικάλ Ντοτσεκάλ, ο διευθυντής του Πίκολο Τεάτρο Σέρχιο Εσκομπάρ κ.ά. «Ασυμφωνία» ενώπιον ενός «νέου οράματος» λέγεται. Ετσι, αόριστα. Στην κουζίνα του συστήματος. Και μια και μιλήσαμε για «Πολίτικη κουζίνα», ας κλείσουμε με κάτι χαρμόσυνο: την ταινία που ετοιμάζει, 12 χρόνια μετά, ο – επίμονα σιωπηρός – Τάσος Μπουλμέτης, με ήρωες νέους στην Αθήνα της Μεταπολίτευσης. Αχ αυτή η Μεταπολίτευση. Αχ.

Η πόρνη, η κιμωλία και ο χωλός βασιλιάς
Πολυπράγμων και ακάματος ο Δημήτρης Λιγνάδης. Εκλεισε με το «Κρίμα που είναι πόρνη» του Φορντ στο Εθνικό, ξεκίνησε τον «Κύκλο με την κιμωλία» του Μπρεχτ στο Παλλάς, επιβλέπει καλλιτεχνικά το πρόγραμμα του Πάνθεον και σχεδιάζει και Ριχάρδο Γ’ του Σαίξπηρ – ρόλο που ήταν όνειρό του – με τον Γιάννη Χουβαρδά στο Εθνικό για το φθινόπωρο.