«Ολοι χάνουν, αλλά οι φτωχότεροι χάνουν τα περισσότερα»

Φτωχοποίηση αλλά και ανισομερής κατανομή των επιπτώσεων της κρίσης εις βάρος των ασθενέστερων στρωμάτων του πληθυσμού της χώρας. Αυτό είναι το αποτέλεσμα της πολιτικής λιτότητας που ακολουθήθηκε μέχρι τώρα για την αντιμετώπιση της κρίσης στην Ελλάδα. Φαίνεται διά γυμνού οφθαλμού, αλλά πρώτη φορά αποτυπώνεται σε συγκεκριμένα νούμερα μεγάλης επιστημονικής έρευνας, την οποία επιμελήθηκαν ο Τάσος Γιαννίτσης και ο Σταύρος Ζωγραφάκης για λογαριασμό του Ινστιτούτου Μακροοικονομίας και Ανάπτυξης ΙΜΚ του Ιδρύματος Χανς Μπέκλερ. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τα εισοδηματικά και φορολογικά στοιχεία από ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 260.000 νοικοκυριών για το διάστημα 2008 – 2012.

Το εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών μειώθηκε την περίοδο αυτή κατά ένα τέταρτο είπε ο κ. Γιαννίτσης παρουσιάζοντας χθες την έκθεση στο Βερολίνο. Η μείωση αυτή, πρόσθεσε, ήταν πολύ μεγαλύτερη από την απαιτούμενη για την ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Το καθαρό εισόδημα μειώθηκε άλλο 9% εξαιτίας των φορολογικών αυξήσεων. Οι επιπτώσεις για την οικονομία ήταν εξίσου δραματικές. Σε σύγκριση με το 2009 το σύνολο των μισθών το 2013 συρρικνώθηκε κατά 25 δισ. ευρώ και η εσωτερική ζήτηση μειώθηκε κατά 53 δισ. ευρώ. Αντίθετα, οι εξαγωγές αυξήθηκαν μόλις κατά 3,8 δισ. ευρώ.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΛΗΓΜΑ. Ολα τα κοινωνικά στρώματα επλήγησαν από τις περικοπές και τις φορολογικές αυξήσεις. Το ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας όμως είναι ότι ιδιαίτερο πλήγμα δέχτηκαν τα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα. Σημαντικό στοιχείο επίσης είναι ότι οι απασχολούμενοι στην ιδιωτική οικονομία υπέστησαν αισθητά μεγαλύτερες εισοδηματικές περικοπές και επλήγησαν πολύ περισσότερο από την ανεργία, από ό,τι οι απασχολούμενοι στον δημόσιο τομέα. Ολες οι κυβερνήσεις επιδίωξαν να προστατεύσουν στον μέγιστο βαθμό μια αναποτελεσματική δημόσια διοίκηση που είχε γίνει υποτροφική ήδη πριν από την κρίση, γεγονός που επιβάρυνε ακόμη περισσότερο τον ιδιωτικό τομέα.

«Ολοι χάνουν, αλλά οι φτωχότεροι χάνουν τα περισσότερα» διαπιστώνει η έκθεση. Το μέσο ετήσιο εισόδημα μειώθηκε από 23.100 ευρώ το 2008 σε 17.900 ευρώ το 2012. Ειδικότερα, το 10% νοικοκυριών με το χαμηλότερο εισόδημα είχε απώλειες 86%, ενώ το 30% των υψηλότερων εισοδημάτων είχε απώλειες 20%-17% .

Η σημαντική αύξηση της φορολογίας επιδείνωσε τις κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης. Ενώ έγιναν λίγα για την πάταξη της φοροδιαφυγής, η φορολογική βάση διευρύνθηκε πρακτικά προς τα κάτω επιβαρύνοντας τα χαμηλά εισοδήματα. Δραματική ήταν η αύξηση της ανεργίας από 7,3% το 2008 σε 26,6% το 2014, με την ανεργία των νέων στο 44%. Το ίδιο διάστημα αυξήθηκαν οι πρόωρες συνταξιοδοτήσεις κατά 48%. Για τη διετία 2013-14 οι ερευνητές δεν είχαν στοιχεία στη διάθεσή τους. Ωστόσο η κατάσταση δεν βελτιώθηκε εκτίμησε ο κ. Γιαννίτσης, μολονότι δεν υπήρξαν πρόσθετες περικοπές.

«Η έρευνα καταγράφει το χρονικό μιας προδιαγεγραμμένης αποτυχίας» εκτίμησε ο Γκούσταβ Χορν, επιστημονικός διευθυντής του ΙΜΚ. Απαιτείται επειγόντως αλλαγή στρατηγικής στο τρίτο πρόγραμμα το οποίο, όπως είπε, θα χρειαστεί οπωσδήποτε η Ελλάδα.