[Πάμε σινεμά] Η θέση μας στον κόσμο

«Το αλάτι της Γης»: Η κινηματογραφική εμπειρία συντελείται από 24 εικόνες ανά δευτερόλεπτο. Παρ’ όλα αυτά, το σινεμά δεν θα μπορούσε να ακυρώσει την ακριβώς αντίθετη περίπτωση: πολλές φωτογραφίες κρύβουν μέσα τους μια ολόκληρη ταινία. Tα τελευταία 40 χρόνια ο Σεμπαστιάο Σαλγκάδο ταξίδεψε (και εξακολουθεί να ταξιδεύει) σε κάθε απόμακρη γωνιά αυτού του αφιλόξενου πλανήτη, καταγράφοντας με ασπρόμαυρη πιστότητα τις βαθιές πληγές του, όντας σταθερά παρών σε πολέμους, λιμούς, κύματα προσφύγων και συνοδοιπόρος με ανθρώπους όλων των ειδών και χρωμάτων. Μέχρι που η ανθρωπότητα τον απογοήτευσε – και τότε έστρεψε το βλέμμα του στα πιο παρθένα σημεία της Γης. Το 2004 ξεκίνησε το Genesis Project, μια σειρά φωτογραφιών τοπίου και άγριας ζωής, αλλά και ανθρωπίνων κοινοτήτων που συνεχίζουν να ζουν σύμφωνα με τις αρχαίες παραδόσεις.

Μια ζωή αφιερωμένη στην αποτύπωση της αλήθειας μέσω του βιζέρ. Δηλαδή, για να το πούμε με άλλα, πιο καθαρά και σαφή λόγια, μια αέναη αναζήτηση της θέσης του – άρα και της δικής μας – στον κόσμο. Ο σκηνοθέτης Βιμ Βέντερς, που παρά τις μυθοπλαστικές απογοητεύσεις του εξακολουθεί να κάνει θαύματα στον τομέα του ντοκιμαντέρ, έστησε το «Αλάτι της Γης» παρέα με τον γιο τού Σεμπαστιάο, τον Τζουλιάνο Ριμπέιρο, στρέφοντας την κάμερά του στις ιστορίες πίσω από αυτές τις παγωμένες στιγμές στον χρόνο. Ιστορίες που δεν έχουν χάσει ίχνος από την ομορφιά και την τόλμη τους. Χίλιες λέξεις πίσω από κάθε εικόνα, χίλια συναισθήματα πίσω από κάθε λέξη.

Ο δε τρόπος που οι δύο σκηνοθέτες επιλέγουν να αποτυπώσουν ξανά αυτό το κυοφορούμενο σύμπαν ιδιοφυής: από τη μια, η ηχητική αναπαράστασή του· από την άλλη, η διπλοτυπία του προσώπου του Σαλγκάδο πάνω στις φωτογραφίες που αποτύπωσε το βλέμμα του. Οι αναμνήσεις του, πεντακάθαρες και κοφτερές – αναμνήσεις ενός αληθινού ανθρωπιστή που έζησε από κοντά τη γενοκτονία στη Ρουάντα, τις ζώνες πολέμου της Βοσνίας και άλλες φρικαλεότητες που κανείς δεν θα ήθελε να θυμάται. Και όμως ο ίδιος, όπως και η ταινία, κατορθώνουν να κρατήσουν μέσα τους ζωντανή την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Και αυτή είναι μια νίκη που μπορούμε, ευτυχώς, να οικειοποιηθούμε.

Βαθμοί: 8

Το μεταπολεμικό γερμανικό τραύμα
«Το τραγούδι του Φοίνικα»: Το 1945 η Νέλι (μια εκπληκτική Νίνα Χος) καταφέρνει να επιζήσει από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Το πρόσωπό της φρικτά παραμορφωμένο, και μια σειρά πλαστικών επεμβάσεων θα αλλοιώσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της σε τέτοιον βαθμό που ούτε ο σύζυγός της θα την αναγνωρίσει. Θα της προτείνει όμως να υποδυθεί τη γυναίκα του (θεωρώντας την νεκρή) ούτως ώστε να διεκδικήσει την περιουσία της. Θα μπορούσε να είναι το σενάριο ενός b-movie, και ο Κριστιάν Πέτζολντ, στην καλύτερη ίσως στιγμή του, δεν αρνείται αυτές τις καταβολές (υπάρχει μια όμορφη αναφορά στη «Γυναίκα στο Φεγγάρι») για να ολοκληρώσει ένα αγωνιώδες αλλά και σιωπηλά σπαρακτικό πορτρέτο της μεταπολεμικής Γερμανίας. Θα έλεγε κανείς πως είναι αυτή ακριβώς η ταινία που θα έπρεπε να είχε γυριστεί αμέσως μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου – αλλά, δυστυχώς, ο νεορεαλισμός υπήρξε ιταλική εφεύρεση, και οι γείτονές μας απολογήθηκαν νωρίς.
Βαθμοί: 7

Εμπνευσμένο χιούμορ
«Σον, το πρόβατο: Η ταινία»: Δεν τους γνωρίζουμε στην Ελλάδα, αλλά οι καμωμένοι από πηλό πρωταγωνιστές του ξεκαρδιστικού animation των Μαρκ Μπάρτον και Ρίτσαρντ Στάρτζακ αποτελούν μια από τις καλύτερες «παιδικές» προτάσεις ολόκληρης της σεζόν (και μάλιστα για όλες τις ηλικίες μιας και οι διάλογοι απουσιάζουν ολοκληρωτικά). Οι δε περιπέτειες του Σον, που με παρέα σύσσωμο το κοπάδι αναζητεί τον εξαφανισμένο αγρότη τους, βασισμένες όπως είναι στο καλοζυγισμένο φαρσικό χιούμορ, είναι στημένες με γνήσια έμπνευση. Και έχουν πολλή πλάκα. 
Βαθμοί: 7

Ευχάριστα παλιομοδίτικο
«Ο άνθρωπος του Νοέμβρη»: Η υπογραφή του Ρότζερ Ντόναλντσον στη σκηνοθεσία, αλλά και η πρωταγωνιστική παρουσία του Πιρς Μπρόσναν, δίνουν στο «November Man» έναν ευπρόσδεκτα παλιομοδίτικο αέρα – η δε ψυχροπολεμικών αποχρώσεων πλοκή συμπλέει απόλυτα, καθώς ένας πρώην πράκτορας της CIA αποφασίζει να προστατεύσει μια πολύ σημαντική μάρτυρα (η Ολγα Κιριλένκο). Κάποιοι θα πουν πως βλέπεται καλύτερα στη μικρή οθόνη, υπάρχουν όμως σεκάνς που μαρτυρούν μια γνήσια κινηματογραφική μαστοριά.
Βαθμοί: 5

Να τα πάρει το ποτάμι;
«Η αρχαιολόγος»: Ο αγώνας της αρχαιολόγου Γεωργίας Καραμήτρου – Μεντεσίδη να διασώσει τους πολύτιμους καρπούς μιας ανασκαφής στη Δυτική Μακεδονία, πριν αυτοί εξαφανιστούν κάτω από το νερό του Ιλαρίωνα που θα πλημμυρίσει την περιοχή, αποτελεί και την αφορμή για ένα ντοκιμαντέρ που ξεχωρίζει τόσο για την αφήγησή του (σημειώνουμε και το υψηλό επίπεδο παραγωγής) όσο και για τη σχεδόν τρυφερή ματιά του.
Βαθμοί: 6

Μπλοκμπάστερ
«Η Τριλογία της Απόκλισης: Ανταρσία»: Επικεφαλής πια της επανάστασης που απειλεί το αυστηρά δομημένο κοινωνικό σύστημα, η Τρις (Σεϊλίν Γούντλεϊ) και ο Φορ (Τεό Τζέιμς) βρίσκονται στο στόχαστρο της διψασμένης για εξουσία Τζανίν (Κέιτ Γουίνσλετ). Καθώς ο στρατός της χτενίζει τα ερείπια της πόλης για να τους εντοπίσει, η Τρις με τον Φορ διασχίζουν την πόλη ελπίζοντας να βρουν συμμάχους. Περισσότερα όμως την ερχόμενη εβδομάδα, μια και την ημέρα της δημοσιογραφικής προβολής του φιλμ βρισκόμασταν ήδη στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης.