Ωτοβλεψίες

Λογοκρισία και αντίσταση. Πλησιάζουν οι – επάρατες και μη – επέτειοι με βήμα ταχύ. Από τη μια η 21η Απριλίου της «Εθνοσωτηρίου», από την άλλη η επέτειος από την ίδρυση της ΕΠΟΝ και η 25η Μαρτίου. Τι τα θες, τι τα γυρεύεις θα πει κάποιος. Και όμως, έχουμε πολλά να δούμε και να ακούσουμε. Και να θυμηθούμε. Καλά και κακά. Εχει και μια δικαίωση η πρώτη εκδοχή – των καλών. Διότι η χώρα – για όσους ακόμη έχουν ασθενή μνήμη – την 21η Απριλίου είχε «μπει στον γύψο» και η λογοκρισία γνώριζε πιένες. Και για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους: ένας ταμπλάς τού ήρθε του Μανώλη Μητσιά (φωτογραφία, που το Σάββατο ολοκλήρωσε το επιτυχημένο του πρόγραμμα, μαζί με τους Μπάμπη Στόκα, Φωτεινή Βελεσιώτου και Παυλίνα Βουλγαράκη στο Γυάλινο), όταν του πρότειναν συναυλίες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 21 και 22 Απριλίου. Τι να πει για τη χούντα εκείνος που συνελήφθη, φοιτητής ακόμη, ως αντιστασιακός στο σπίτι τού Μίκη Θεοδωράκη, πέρασε μαζί με άλλους 40 από στρατοδικείο στη Θεσσαλονίκη για την περίφημη υπόθεση Χαλκίδη (του 27χρονου πρώτου νεκρού του αντιδικτατορικού αγώνα) και φυλακίστηκε; Και αυτό μόλις δύο χρόνια πριν από τη μεγάλη του επιτυχία με τον Δήμο Μούτση, την «Ελευσίνα»! Η πρώτη του αντίδραση ήταν «δεν τραγουδάω τέτοια αποφράδα ημέρα» (ή κάπως έτσι). Επειτα το σκέφτηκε και του ήρθε ιδέα στην οποία βρήκε αρωγό τον Παντελή Βούλγαρη, με τον οποίο είχαν συνεργαστεί και στην «Κιβωτό» προ ετών. Θα πω τα τραγούδια που είχε αποκλείσει από τα αφτιά μας η λογοκρισία της χούντας αποφάσισε. Και μιλάμε για τα «Θαλασσινά φεγγάρια» του Μίκη Θεοδωράκη και του Νίκου Γκάτσου (κυκλοφόρησαν τελικά το 1974, με τους Γρηγόρη Μπιθικώτση, Βίκυ Μοσχολιού, Μαρία Φαραντούρη και τραγούδια όπως «Τ’ όνειρο καπνός», «Νύχτα δίχως άκρη», «Θα ρίξω πέτρα στη ζωή») που θα κυκλοφορούσαν την 21η Απριλίου 1967 και κόπηκαν – «στον αέρα» – από τη λογοκρισία. Και «Τα τραγούδια του αγώνα». Ακόμη και ελαφρά της εποχής, όπως το «Πέταξε ένα πουλί» (γιατί είχε πουλιά στον στίχο!) πιάστηκαν στη μέγκενη. Ή ο δίσκος «Για τη λευτεριά» των Μίμη Πλέσσα – Λευτέρη Παπαδόπουλου, με τον Γιάννη Πουλόπουλο (που επίσης κυκλοφόρησε τελικά το 1974 – προσωπικό αγαπημένο «Η μάνα μου»). Ή το «Θα κλείσω τα μάτια» του Ακη Πάνου που είχε ενοχλήσει πολύ με εκείνο το «μακριά από τη φτώχεια, μακριά απ’ τη μιζέρια» και τον υποχρέωσαν να αλλάξει στίχους. Αλλο αν την ίδια εποχή Μπιθικώτσης και Μοσχολιού έκαναν πρεμιέρα για τον «Υμνο της Επαναστάσεως» του Ηλία Καραμανέα στα Δειλινά, παρακαλώ, προτού τον δισκογραφήσουν.

Η Εξοδος. Μια και μιλάμε για αντίσταση και καταπίεση (είπαμε: για όσους έχουν ασθενέστατη μνήμη), να βάλουμε στο μενού και τη ζωντανή παρουσίαση των «Ελεύθερων Πολιορκημένων» του Μεσολογγίου, του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού (σχεδιάσματα: 1844-1847) και του Γιάννη Μαρκόπουλου, στις 22 Μαρτίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (με τους Γιώργο Νταλάρα, Vassilikos, Κωστή Κωνσταντάρα και αφηγήτρια την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη), με άξονα βέβαια την Ελληνική Επανάσταση. Αλλά και την επέτειο ίδρυσης της Ενιαίας Πανελλαδικής Οργάνωσης Νέων – ΕΠΟΝ, το 1943, που φέτος δεν πέρασε απαρατήρητη, τουλάχιστον από τις οθόνες δύο ιστορικών σινεμά (και αντίστασης): της Αλκυονίδας και του Studio. Τρεις εποχές, τρεις επέτειοι, τρεις εκδοχές αντίστασης ή καταπίεσης.

Επίκαιρα. Κάπως έτσι ακούγεται η κραυγή «Ο κόσμος μ’ έκανε πόρνη, τώρα θα κάνω εγώ τον κόσμο πορνείο», σε ένα περιβάλλον γκροτέσκο, παράλογο και μακάβριο (σαν αυτό που ζούμε) της ηρωίδας της τραγικωμωδίας του Φρίντριχ Ντίρενματ «Η επίσκεψη της γηραιάς κυρίας» (1956), της εκατομμυριούχου – που επιστρέφει στη χρεοκοπημένη γενέτειρά της – Γκίλεν, Κλερ Τσαχανάσιαν, που θα της δώσει ζωή και φωνή (από 17 Απριλίου, στο θέατρο Βρετάνια) η Μίρκα Παπακωνσταντίνου. Σε σκηνοθεσία του νεαρού, άλλοτε μαθητή της, Αλέξανδρου Κοέν, με τους Δημήτρη Πιατά, Αιμιλία Υψηλάντη, Υβόννη Μαλτέζου κ.ά. Σε μουσική Δημήτρη Μαραμή και στίχους Γεράσιμου Ευαγγελάτου (μόνιμου συνεργάτη της Νατάσσας Μποφίλιου). Η Μίρκα μοιράζεται στις πρόβες και στα γυρίσματα για τη σειρά «Το σόι σου», την ώρα που η αγωγή του διευθυντή του Εθνικού Σωτήρη Χατζάκη κατά του 27χρονου σκηνοθέτη Δημήτρη Καραντζά βρίσκει αντίθετους αρκετούς ανθρώπους των τεχνών (από την Ξένια Καλογεροπούλου ώς την Αφροδίτη Μάνου), που αντιδρούν με ανοιχτή επιστολή. Ενώ με επιστολή πάλι ο Σωτήρης Χατζάκης ρίχνει τους τόνους. Διότι τα ελληνικά – επίκαιρα – ενέχουν πάντα και κόντρες.

Από τη ροκιά ώς το καμπαρέ
Πόσους μπορεί να ενώσει μια πτήση από τη Θεσσαλονίκη για την Αθήνα; Πολλούς είναι η απάντηση. Και διάφορους, επίσης. Ετσι συναντήθηκαν χθες το μεσημέρι ο Νίκος Πορτοκάλογλου και ο Μίλτος Πασχαλίδης με τον Γιάννη Γιοκαρίνη και τη Νίνα Λοτσάρη. Ους η τέχνη διέζευξε, η πτήση τους ένωσε!