Οι συγγραφείς μέσα από τα αφτιά (των βιβλίων) τους

Οι φυσιογνωμιστές ισχυρίζονται ότι τα αφτιά ενός ανθρώπου αποκαλύπτουν πολλά για την προσωπικότητά του. Μπορεί να έχουν δίκιο, μπορεί και όχι. Βέβαιο είναι πάντως ότι για την προσωπικότητα των συγγραφέων λένε πολλά κάποια άλλα αφτιά: εκείνα των βιβλίων τους που περιέχουν το βιογραφικό τους, σχεδόν πάντα συνταγμένο από τους ίδιους. Και ξεκαθαρίζω αμέσως ότι οι αποκαλύψεις τέτοιων αφτιών δεν έχουν να κάνουν με βιογραφικές πληροφορίες.

Πολλά «αυτο-βιογραφικά» είναι μακροσκελέστατα. Πιάνουν ολόκληρο το αφτί του εξωφύλλου και συχνά συνεχίζονται στο αφτί του οπισθόφυλλου. Ο συγγραφέας απαριθμεί τις σπουδές του, τους τίτλους του, τις οργανώσεις των οποίων είναι μέλος, τις τιμητικές διακρίσεις του (οσοδήποτε ασήμαντες ή άσχετες), τα εκλεπτυσμένα χόμπι του. Επιχειρεί να μας προκαταλάβει, να μας πείσει για την αξία του βιβλίου του πριν ακόμη το διαβάσουμε, ώστε να το διαβάσουμε θαμπωμένοι από τα διαπιστευτήρια του ίδιου. Τέτοιοι συγγραφείς δεν είναι τόσο νάρκισσοι όσο ανασφαλείς και με αίσθημα μειονεξίας. Είναι οι άσημοι και, αν δεν βρίσκονται στα πρώτα βήματά τους, οι μέτριοι συγγραφείς.  

Οχι λίγα βιογραφικά περιέχουν πληροφορίες που δεν ενδιαφέρουν κανέναν: ότι ο συγγραφέας ή η συγγραφέας είναι παντρεμένος/η, ότι έχει τόσα παιδιά, τόσα σκυλιά και τόσες γάτες, ότι περνάει τις διακοπές του/της στο τάδε μέρος, ότι λατρεύει το τάδε φαγητό κ.λπ. Στις περιπτώσεις αυτές οι συγγραφείς προσπαθούν να φανούν οικείοι, γήινοι, «κανονικοί» άνθρωποι, ανησυχώντας μήπως οι αναγνώστες τούς θεωρήσουν εγκεφαλικούς και απόκοσμους επειδή γράφουν, αλλά προφανώς χωρίς να φοβούνται μήπως θεωρηθούν απλώς ψώνια. Αλλα βιογραφικά επιδεικνύουν ένα μεταμοντέρνο χιούμορ, του τύπου «φημολογείται ότι γεννήθηκε» ή «διαψεύδεται ότι έχει επισκεφθεί τον πλανήτη Κρόνο». Εδώ οι συγγραφείς, κατά κανόνα νέοι στην ηλικία, θέλουν να δείξουν ότι είναι τόσο άνετοι ώστε παίζουν με τον εαυτό τους. Η πόζα τους προδίδει το αντίθετο: ότι παίρνουν τον εαυτό τους πολύ στα σοβαρά.

Λίγες και σήμερα οι άνω των 30 ετών συγγραφείς που αναφέρουν πότε γεννήθηκαν (εκτός αν είναι μοιραία γνωστό από παλαιότερα βιογραφικά τους). Η απόκρυψη της ηλικίας φανερώνει έναν βαθύ γυναικείο συντηρητισμό που ακυρώνει προκαταβολικά την αξιοπιστία της συνηγορίας της συγγραφέως υπέρ των «μοντέρνων» ηρωίδων της.

Στα αφτιά των βιβλίων υπάρχει συνήθως και φωτογραφία του συγγραφέα. Λέει πολλά και αυτή. Μερικοί συγγραφείς απεικονίζονται θρονιασμένοι μπροστά από μια τεράστια βιβλιοθήκη για να υπογραμμίσουν τη λογιότητά τους. Αλλοι, αντίθετα, φωτογραφίζονται σε αθλητικές ή κάζουαλ στάσεις και ντύσιμο για να μη νομιστεί ότι είναι χαρτοπόντικες. Τυπικά είναι τα πορτρέτα των συγγραφέων με το κεφάλι στηριγμένο στο χέρι τους, τάχα βαρύ από τις σπουδαίες και πολύπλοκες σκέψεις. Ομολογώ ότι έπαιρνα άλλοτε και εγώ αυτή την ανόητη πόζα. Η φωτογραφία μου μάλιστα σε αυτή τη στήλη μπορεί να κινήσει υποψίες ότι δεν έχω βάλει μυαλό. Αλλά πιστέψτε με, την τράβηξε η γυναίκα μου σε ένα εστιατόριο, σε στιγμή απελπισίας μου επειδή αργούσε η παραγγελία.