Νουάρ από τον τόπο σου

«Τετάρτη 04.45»: Για πολλά χρόνια οι θεωρητικοί  του κινηματογράφου υποστήριζαν πως ο χαρακτηρισμός «φιλμ νουάρ» μπορούσε «νομίμως» να αποδοθεί μόνο σε έναν συγκεκριμένο κύκλο αμερικανικών ταινιών που εμφανίστηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ευτυχώς, με τα χρόνια επικράτησε δικαίως μια πιο ευέλικτη χρήση του όρου – ώσπου φθάσαμε στο λεγόμενο «νεονουάρ», μια και κάθε φιλμική βιομηχανία (από τη γαλλική μέχρι και την ασιατική) έστησε τη δική της σχολή, ξεκινώντας πάντα από το μοτίβο του μοναχικού ήρωα που έρχεται αντιμέτωπος με την ηθική του. Ενας αγώνας ολοένα και πιο γνώριμος (ξανά) στους κατοίκους αυτής της χώρας.

Την αρχή έκανε ο Γιάννης Οικονομίδης με το «Μικρό ψάρι» – ένα νουάρ στην «Ελλάδα της κρίσης», μια σήμανση που ακούγεται πολύ πιο ηχηρά στο νέο, σημαντικό φιλμ του Αλέξη Αλεξίου. Απολύτως λογική αυτή η διαφορά εντάσεων, μια και στυλιστικά αυτά τα δύο φιλμ διαφοροποιούνται με τον πιο δραματικό τρόπο: ρεαλιστής ο ένας, στυλίστας ο άλλος. Μιλάμε όμως για ένα στυλ βαρύτατων αναφορών, που ξεκινούν από τον Μάικλ Μαν και φθάνουν μέχρι τη μεγάλη ασιατική σχολή του είδους. Μεγάλες κουβέντες γράφω, ε; Κι όμως, ο Αλεξίου μπορεί να τις υποστηρίξει. Αν μάλιστα αναλογισθείτε τα μεγέθη παραγωγής της μίας και της άλλης μεριάς, μιλάμε για πραγματικό άθλο.

Το στόρι απλό: στην Αθήνα του 2010, ο ιδιοκτήτης ενός τζαζ μπαρ αναγκάζεται να εγκαταλείψει το όνειρό του, πνιγμένος στα χρέη. Ο ρουμάνος τοκογλύφος απαιτεί εξόφληση. Ο δε αντιήρωας υποχρεώνεται σε διάφορα παράνομα θελήματα, παρακολουθώντας παράλληλα την αξιοπρέπειά του να κάνει μικρά βήματα προς τα πίσω. Ενώ οι ώρες τρέχουν, μετρούμε αντίστροφα, περιμένοντας το οριακό εκείνο σημείο που θα οδηγήσει, τόσο τον Στέλιο (τον ενσαρκώνει πειστικά ο συνονόματος Μάινας) όσο και εμάς, στην κάθαρση. Και εκείνη έρχεται εξόχως χορογραφημένη και γνήσια απελπισμένη, όπως αρμόζει σε μια ταινία που υπηρετεί με συνέπεια ένα κινηματογραφικό είδος, κατορθώνοντας έστω και λαβωμένη (αδύναμοι οι δεύτεροι ρόλοι) να υπογραμμίσει το προφανές: η σωτηρία της ψυχής είναι πολύ μεγάλο πράγμα. Και από τέτοια το φιλμ διαθέτει σε περίσσευμα.

Βαθμοί: 6

Οι άλλες ταινίες
Αληθινά μαγική μεταφορά
«Σταχτοπούτα»: Γνωστός ο στόχος των μεγάλων παραμυθιών: η απεικόνιση της πραγματικότητας αλλά και ολόκληρου του φάσματος της ανθρώπινης φύσης μέσα από θέματα προερχόμενα εκ του φανταστικού. Οπου πάντα επιβραβεύονται η αρετή και η καλοσύνη. Ποιότητες που διαθέτει, και με το παραπάνω, η «Σταχτοπούτα» – και δη αυτή του Κένεθ Μπράνα, που μεταφέρει φαντασμαγορικά το διάσημο παραμύθι (πέρα από κάθε κριτική η δουλειά που έχει γίνει στον τομέα της καλλιτεχνικής διεύθυνσης) μένοντας πιστός στο πνεύμα του, ενώ υπηρετεί παράλληλα στο έπακρο το φιλμικό αυτό ιδίωμα: η ταινία του μοιάζει όντως μαγική. Αλίμονο στους κυνικούς. Υπέροχη «κακιά» η Κέιτ Μπλάνσετ, ιδανική Σταχτοπούτα η Λίλι Τζέιμς – το καστ συμπληρώνουν οι Ρίτσαρντ Μάντεν, Στέλαν Σκάρσγκαρντ και Χόλιντεϊ Γκρέιντζερ.
Βαθμοί: 7
Οσκαρικό και αβανταδόρικο
«Still Alice: κάθε στιγμή μετράει»: Είναι η ταινία για την οποία η Τζούλιαν Μουρ βραβεύτηκε με το Οσκαρ α’ γυναικείου ρόλου και η αλήθεια είναι πως το πιο ισχυρό δέλεαρ είναι η ερμηνεία της η ίδια. Γιατί σε επίπεδο δράματος, το (κομψό και προσεκτικό) φιλμ που σκηνοθέτησαν οι Ρίτσαρντ Γκλέιτζερ και Γουός Γουεστμόρλαντ δείχνει να ταιριάζει περισσότερο στη μικρή οθόνη παρά στη μεγάλη – όπου μια καταξιωμένη καθηγήτρια πανεπιστημίου και μητέρα τριών παιδιών αντιμετωπίζει με σθένος την Αλτσχάιμερ. Ασφαλέστατο.
Βαθμοί: 5
Τίμιο ξύλο
«Τζόκερ»: Cool και γεροδεμένος μπράβος αποφασίζει να βοηθήσει μια φίλη του να πάρει εκδίκηση από το κάθαρμα που την κακοποίησε – και όλα αυτά στο Λας Βέγκας. Πρόκειται για ριμέικ παλαιότερης περιπέτειας με τον Μπαρτ Ρέινολντς (!) με βασικότερο προσόν της τον Τζέισον Στέιθαμ. Κακά τα ψέματα, αν είναι να δεις ένα τέτοιο φιλμ, ας έχει τον Στέιθαμ πρωταγωνιστή – αν και οι δεύτεροι ρόλοι δεν πάνε πίσω (συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Σοφία Βεργκάρα, Στάνλεϊ Τούτσι και Χόουπ Ντέιβις). Πέραν τούτου, ελάχιστα που θα αφορούσαν κάποιον ο οποίος, ούτως ή άλλως, δεν απολαμβάνει το φιλμογραφημένο ξύλο.
Βαθμοί: 4
Βραχυκύκλωμα
«Τα παιδιά του Εμφυλίου»: Με τη βοήθεια δυο bloggers, μια γυναίκα ανασυνθέτει την ιστορία της γιαγιάς της αλλά και τριών άλλων ηλικιωμένων που είχαν πρωταγωνιστήσει σ’ ένα απωθημένο γεγονός του εμφύλιου πολέμου: τη «μετακίνησή» τους σε ιδρύματα πολιτικών προσφύγων στις χώρες της Ευρώπης – αλλά και σε «παιδουπόλεις» ιδρύσεως Φρειδερίκης. Δυστυχώς, το ενδιαφέρον αρχειακό υλικό χαραμίζεται σε μια ελαχίστως ευανάγνωστη ιστορία – ένα φιλμ που μοιάζει να ακυρώνει τον λόγο για τον οποίο γυρίστηκε εξαρχής.
Βαθμοί: 3