Από το «New Yorker» έως το «Charlie Hebdo»

Εκ πρώτης όψεως μοιάζει με μια έκθεση θεματικά ασαφή. Τέσσερις τούρκοι γραφίστες και εικαστικοί, ο Γκιουρμπούζ Ντογάν Εκσίογλου, ο Εμίν Οζτούρκ, ο Σαντίκ Καραμουσταφά και ο Ουγουρτζάν Ατάογλου, παρουσιάζουν μέχρι τις 10 Μαρτίου στο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων Μελίνα έργα με τον γενικό τίτλο «Η φιλία μέσα από τα σκίτσα» (υπό τη διοργάνωση του δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας και του γενικού προξενείου της Τουρκίας). Τα έργα αυτά έχουν δύο κυρίως κοινά στοιχεία: την πολύχρονη σχέση που ενώνει τους δημιουργούς και την κοινή καταγωγή τους από την πόλη Ορντού, στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Γιατί είναι αυτό σημαντικό; Μιλώντας με τους καλλιτέχνες, μία απάντηση είναι η εξής: «Αφησα την πόλη μου για να πάω εσωτερικός μετανάστης στην Ιστανμπούλ, όπου σπούδασα και εργάζομαι» λέει ο Ατάογλου. «Με αυτή την έκθεση – και αφού πρώτα παρουσιάστηκαν στο Βερολίνο, στο Μπουένος Αϊρες και στη Νέα Υόρκη – οι μετανάστες είναι πια τα ίδια τα έργα μας».

ΠΟΣΤΕΡ ΚΑΙ ΕΞΩΦΥΛΛΑ. Oπως οι μετανάστες λοιπόν, τα έργα δεν έχουν κοινή προέλευση. Εκείνα του Καραμουσταφά μοιάζουν με καλά γεωμετρημένα και αφαιρετικά κολάζ. Του Ατάογλου, ευανάγνωστα και γοητευτικά, περιλαμβάνουν από αφίσες καλεσμάτων διαμαρτυρίας για το πέρασμα της εθνικής οδού από την Ορντού μέχρι πόστερ για εκδηλώσεις προς τιμήν του διάσημου φωτογράφου Αρά Γκιουλέρ. Του Οζτούρκ εκπέμπουν μια αίσθηση παλαιότητας και απεικονίζουν άλλοτε μια νεαρή νύφη και άλλοτε τρεις φίλους ποδοσφαιριστές, που στις χώρες τους ονομάζονται Βασίλης, Αγκόπ και Κεμάλ.

Ο πολλάκις φιλοξενημένος σε εξώφυλλα του «New Yorker» και του «Forbes» Εκσίογλου έχει κάτι από τον υπερρεαλισμό του Μαγκρίτ, με αγαπημένες θεματικές τις γάτες και τα φλιτζάνια. «Οι δικοί μου έλεγαν ότι γεννήθηκα κρατώντας ένα μολύβι» θυμάται ο δημιουργός. «Και έπειτα, όπου έβρισκα χαρτί, ζωγράφιζα. Επαινούσαν τα σχέδιά μου κι εγώ έπαιρνα θάρρος. Οταν σου λένε ότι σου πάει ένα πουκάμισο, δεν το ξαναφοράς;».

Το ξαναφοράς, ακόμη και αν σε κάποιους δεν αρέσει. Στην Τουρκία δεν είναι καλή εποχή για τις γραφιστικές τέχνες λέει, μεταξύ άλλων, ο Οζτούρκ, επειδή λίγοι πιστεύουν ότι αξίζει να ξεχωρίσουν μια καλή δουλειά από μια πρόχειρη. Τα προβλήματα λογοκρισίας δεν λείπουν, χωρίς φυσικά να τα συγκρίνει με μια «από τις μεγάλες πληγές του 21ου αιώνα», τη δολοφονική επίθεση στο περιοδικό «Charlie Hebdo». Για το ίδιο ζήτημα ο Εκσίογλου τονίζει ότι κι εκείνος έχει φιλοτεχνήσει πάμπολλα έργα για τις αντιφάσεις των θρησκειών, «προσπαθώντας όμως να μην προσβάλλω κανέναν». Και για τις δυνατότητες που προσφέρει η παγκόσμια γλώσσα της τέχνης του στην κατάρριψη των στερεοτύπων πιστεύει κάτι με το οποίο δύσκολα διαφωνεί κανείς: «Τις διαφορές τις δημιουργούν τα συμφέροντα. Οταν οι άνθρωποι δαγκώνουν ένα μήλο γεύονται την ίδια γεύση. Πονάνε το ίδιο όταν τρυπιούνται από μια καρφίτσα. Και η ζωγραφική δεν ανήκει σε κανέναν: το ίδιο μπλε της θάλασσας βλέπετε εσείς, το ίδιο και εμείς».

INFO
«Η φιλία μέσα από τα σκίτσα», Πολιτιστικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων Μελίνα (Ηρακλειδών 66Α και Θεσσαλονίκης, Θησείο). Εως 10/3, Τρίτη έως Σάββατο, 10.00 – 20.00 / Κυριακή: 10.00 – 14.00. Είσοδος ελεύθερη