Η μουσική μονομαχία Μάλερ και Σένμπεργκ

«Είμαι ένας συντηρητικός που αναγκάστηκα να γίνω επαναστάτης». Ετσι περιέγραφε τον μουσικό του κόσμο ο Αρνολντ Σένμπεργκ (1874-1951). Η επανάσταση αυτή, ωστόσο, άφηνε μάλλον αδιάφορο τον φίλο του Γκούσταβ Μάλερ (1860-1911), ο οποίος υποστήριζε ότι δεν μπορούσε να κατανοήσει τον «συνοδοιπόρο» του, αν και τον στήριζε με πάθος. Εργα των δυο σπουδαίων αυστριακών μουσικών, οι οποίοι  διαμόρφωσαν τη μουσική δημιουργία από τα ύστερα χρόνια του ρομαντισμού ώς τη Δεύτερη Σχολή της Βιέννης, παρουσιάζει η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης σε μουσική διεύθυνση του ταϊβανέζου μαέστρου Paul Chiang, με τη σύμπραξη της κύπριας σοπράνο Ζωής Νικολαΐδου.

Η συναυλία ανοίγει με την «Εξαϋλωμένη νύχτα» για ορχήστρα εγχόρδων του Αρνολντ Σένμπεργκ, ο οποίος εισήγαγε πολλές καινοτομίες στη μουσική, με κυριότερη το σύστημα του δωδεκαφθογγισμού – σύμφωνα με το οποίο οι δώδεκα μουσικοί φθόγγοι έχουν ίση  αξία μεταξύ τους. Για την Iστορία, ο Σένμπεργκ πίστευε ότι με την προτεινόμενη τεχνική θα βοηθούσε τους συνθέτες να απελευθερώσουν τη φαντασία τους. Η σύνθεση ανήκει στην υστερορομαντική περίοδο και είναι βασισμένη σε ένα ποίημα που περιγράφει τη νυχτερινή συνάντηση ενός ερωτευμένου ζευγαριού, την αποκάλυψη ενός δραματικού μυστικού και την τελική επικράτηση της αγάπης. Στο δεύτερο μέρος η ορχήστρα θα παρουσιάσει τη περίφημη «Συμφωνία αρ. 4 σε σολ ελάσσονα» του Μάλερ. Η «4η Συμφωνία» ξεχωρίζει για τον μελωδικό της πλούτο και το απρόσμενο φινάλε της, όπου περιγράφεται ο ουρανός μέσα από τα μάτια ενός παιδιού.

Ο Σένμπερκ υπήρξε αρχικά αυτοδίδακτος, αλλά κατάφερε να γίνει γνωστός για την ανανέωση που έφερε στη γερμανική ρομαντική μουσική παράδοση, η οποία είχε σημαδευτεί από τη δημιουργία των Γιοχάνες Μπραμς και Ρίχαρντ Βάγκνερ. Ο Μάλερ ήταν ο τελευταίος από τις τάξεις της Πρώτης Σχολής της Βιέννης (Χάιντ, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σούμπερτ). Εχει αναγνωριστεί ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους συνθέτες, αν και το έργο του δεν έγινε ποτέ αποδεκτό από το μουσικό καθεστώς της Βιέννης κατά τη διάρκεια της ζωής του.

* Την Παρασκευή στις 20:30 στην αίθουσα συναυλιών του ΑΠΘ. Εισιτήρια 5-18 ευρώ