Μια συμφωνία γεμάτη παγίδες, μα και αχτίδες ελπίδας

Από παντού εκφράζονται επιφυλάξεις. Η ειρηνευτική συμφωνία που υπογράφηκε στο Μινσκ έπειτα από 16 ώρες συνομιλιών ανάμεσα στους ηγέτες της Ουκρανίας, της Ρωσίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας είναι γεμάτη δυνάμει παγίδες που μπορεί να εμποδίσουν την εφαρμογή της. Χωρίς αυτήν, ωστόσο, το σενάριο ήταν γραμμένο εκ των προτέρων: ένας όλο και χειρότερος, ολοκληρωτικός, πόλεμος στην καρδιά της Ευρώπης.

«Δεν έχω αυταπάτες. Δεν έχουμε αυταπάτες. Απαιτείται ακόμη πολλή, πάρα πολλή δουλειά. Υπάρχει όμως μια πραγματική ευκαιρία να γίνουν τα πράγματα καλύτερα» δήλωσε η Ανγκελα Μέρκελ έπειτα από τις ολονύκτιες διαβουλεύσεις στο προεδρικό μέγαρο του Μινσκ. «Η συμφωνία δεν είναι παρά μία αχτίδα ελπίδας, τα πάντα απομένει να κριθούν προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση και οι επόμενες ώρες θα είναι καθοριστικές» δήλωσε ο Φρανσουά Ολάντ λίγο αργότερα, προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες. «Δεν ήταν η καλύτερη νύχτα της ζωής μου. Αλλά το πρωινό είναι, πιστεύω, καλό, διότι καταφέραμε να συμφωνήσουμε στα βασικά πράγματα παρ’ όλες τις δυσκολίες των διαπραγματεύσεων» δήλωσε ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Την ίδια περίπου ώρα, στο Κίεβο, εκπρόσωπος του ουκρανικού στρατού επεσήμαινε πως παρά τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, τη νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη η Ρωσία πέρασε στο έδαφος της Ουκρανίας 50 άρματα μάχης και περισσότερα από 10 ακόμη βαρέα οχήματα, συμπεριλαμβανομένων αυτοκινούμενων εκτοξευτήρων πολλαπλών ρουκετών.

Η επονομαζόμενη Μινσκ 2 (η πρώτη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που είχε υπογραφεί τον Σεπτέμβριο παρέμεινε κενό γράμμα) προβλέπει κατάπαυση του πυρός από τα μεσάνυχτα της ερχόμενης Κυριακής. Το αργότερο δύο ημέρες μετά την εφαρμογή της οι δύο πλευρές θα ξεκινήσουν την απόσυρση του βαρέος πυροβολικού και των πυραυλικών συστημάτων από την πρώτη γραμμή. Η απόσυρση αυτή θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός δύο εβδομάδων επιτρέποντας τη δημιουργία μιας ουδέτερης ζώνης πλάτους 50-70 χιλιομέτρων – όλα υπό την επιτήρηση του ΟΑΣΕ.

Σε μια νίκη της Ουκρανίας, οι περιοχές των ανταρτών, που πραγματοποίησαν αυθαιρέτως το περασμένο φθινόπωρο δικές τους εκλογές, υποχρεούνται να διεξαγάγουν νέες τοπικές εκλογές στο πλαίσιο του ουκρανικού νόμου. Σε μια σημαντική παραχώρηση προς τη Μόσχα, η αποκατάσταση του ελέγχου της Ουκρανίας επί των συνόρων της με τη Ρωσία θα ολοκληρωθεί στα τέλη του 2015, και υπό την προϋπόθεση μιας συνταγματικής μεταρρύθμισης στο Κίεβο με την οποία θα χορηγούνται ευρείες εξουσίες στις ανατολικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος συγκρότησης δικής τους αστυνομίας και ελεύθερων εμπορικών συναλλαγών με τη Ρωσία. Η συμφωνία προβλέπει επίσης, όπως ανακοίνωσε ο ουκρανός πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο, την απελευθέρωση των «ουκρανών ομήρων» μέσα στις επόμενες 19 ημέρες καθώς και γενική αμνηστία για τους εμπόλεμους.

Για «μια ατελή και εύθραυστη συμφωνία» έκανε λόγο στη «Μοντ» ο Ιβ-Μισέλ Ριόλ – για να αναγνωρίσει ο ίδιος στη συνέχεια πως στο παρόν πλαίσιο «το θέμα δεν ήταν να μάθουμε αν ήταν εφικτό να φθάσουμε σε μια “δίκαιη” ειρήνη αλλά να σκιαγραφηθεί μια μέθοδος ώστε να μπει φρένο στην αιματοχυσία». «Ενα καλό νέο για την ειρήνη, ένα καλό νέο για την Ευρώπη» σχολίασε από την πλευρά του ο Πασκάλ Ρισέ στο «L’Obs», χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία στο Μινσκ μια επιτυχία για τον Φρανσουά Ολάντ και την Ανγκελα Μέρκελ – και καλώντας το γαλλογερμανικό ζεύγος, μετά την «επανεκκίνησή» του, «να τεθεί τώρα στην υπηρεσία της Ευρώπης». Ο Ρισέ επισήμανε ένα σκίτσο που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του «Canard Enchainé». Δείχνει τον Ολάντ και τη Μέρκελ στη Μόσχα, να βγαίνουν από την κατοικία του Πούτιν και να λένε: «Τώρα που πήραμε φόρα μήπως να πάμε να δούμε τους Ελληνες;».

«Θέλουμε πράξεις, όχι μόνο λόγια»
«Θα κρίνουμε τη Ρωσία και τους αυτονομιστές από τις πράξεις, όχι τα λόγια τους» δήλωσε ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων στη Μόσχα μόνο εφόσον εφαρμοστεί η συμφωνία του Μινσκ. Αντίστοιχες επιφυλάξεις εξέφρασαν πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες από τις Βρυξέλλες. «Είναι πολύ σημαντικό να διατηρήσουμε την απαραίτητη πίεση, την απαραίτητη επαγρύπνηση» δήλωσε ο Ολάντ.