Η αποφασιστικότητα έβαλε τα θεμέλια της «γέφυρας»

Νωρίς το πρωί της Πέμπτης ο Πρωθυπουργός βρισκόταν ακόμη στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του στις Βρυξέλλες, όταν δέχτηκε μια κλήση στο κινητό του από άγνωστο βελγικό αριθμό.

Στην άλλη άκρη της γραμμής ακούστηκε τυπική η φωνή του Γερούν Ντεϊσελμπλούμ, ο οποίος προς έκπληξη του Αλέξη Τσίπρα ζήτησε να του μιλήσει και να τον συναντήσει.

Το τηλεφώνημα του επικεφαλής του Eurogroup ήταν ασφαλώς απρόσμενο καθώς το προηγούμενο βράδυ όχι μόνο δεν επετεύχθη συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και δανειστών, αλλά επιπροσθέτως η ελληνική πλευρά αρνήθηκε να υπογράψει ένα κείμενο (κοινό ανακοινωθέν) το οποίο εμπεριείχε διατυπώσεις περί παράτασης του Μνημονίου. Το χειρότερο από όλα ήταν πως ενώ είχαν καλλιεργηθεί προσδοκίες για επίτευξη συμφωνίας, το ανακοινωθέν δεν εξεδόθη ποτέ.

Και όχι μόνο αυτό. Η κυβερνητική αντιπροσωπεία θεώρησε, λίγο μετά τα μεσάνυχτα και ενώ τα προσχέδια κειμένου άλλαζαν χέρια, ότι αντιμετώπισε τον κίνδυνο να παγιδευτεί βάζοντας την υπογραφή της σε ένα ανακοινωθέν που επί της ουσίας συνιστούσε αποδοχή της επέκτασης του υφιστάμενου προγράμματος. Οταν ο Γιάννης Δραγασάκης ανέγνωσε το περιεχόμενο του κειμένου που δόθηκε προς υπογραφή πάγωσε. Οχι μόνο δεν ήταν το αρχικό κείμενο στο οποίο είχε συμφωνήσει η ελληνική κυβέρνηση, αλλά η νέα εκδοχή του ουσιαστικά δέσμευε τη νέα ελληνική κυβέρνηση να συνεχίσει την εφαρμογή του Μνημονίου χωρίς καν να περιγράφει την προοπτική μετάβασης σε μια συμφωνία-γέφυρα, που αξίωνε το οικονομικό επιτελείο.

Οσα ακολούθησαν είναι γνωστά. Η Αθήνα διέψευσε το draft που δημοσίευσαν οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» παρουσιάζοντάς το ως το τελικό κείμενο και το Μαξίμου διαμήνυε σε όλους τους τόνους ότι δεν υπήρξε συμφωνία καθώς και ότι ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης δεν είχε βάλει την υπογραφή του σε αυτό. Η αλήθεια είναι ότι ο κ. Δραγασάκης μαζί με τον κ. Βαρουφάκη είχαν συναινέσει σε ένα draft, το οποίο όμως πόρρω απείχε από την τελική εκδοχή. Από την αρχική του μορφή έως την τελική του διαμόρφωση άλλαξε περί τις είκοσι φορές ως προς τις διατυπώσεις, με τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε να απορρίπτει και εκείνος το κείμενο στο οποίο σε πρώτη φάση είχε συναινέσει η ελληνική πλευρά.

ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΣ. Στην κυβέρνηση σήμανε κόκκινος συναγερμός. Ο Αλέξης Τσίπρας περίμενε τηλεφώνημα από τον Γιάννη Δραγασάκη για να επιβεβαιώσει την έκδοση του ανακοινωθέντος. Το τηλεφώνημα έγινε, δεν ήταν όμως καλό. Ο αντιπρόεδρος ζήτησε τη συναίνεση του Πρωθυπουργού για να απορρίψει το νέο κείμενο. Οπερ και εγένετο. Στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε στις Βρυξέλλες ο κ. Τσίπρας παραδέχτηκε ότι η απόφαση ελήφθη συλλογικά.

Ως εκ τούτου, η ξαφνική εμφάνιση του Ντεϊσελμπλούμ στο λόμπι του ξενοδοχείου όπου διέμενε η πρωθυπουργική αποστολή προκάλεσε αρχικώς απορίες. Ο επικεφαλής του Eurogroup εμφανίστηκε ενώπιον του Αλέξη Τσίπρα μιλώντας για συμβιβασμό. Λέξη που επίσης προκάλεσε αίσθηση καθώς το προηγούμενο βράδυ στην ψυχρή αίθουσα συνεδρίασης του Eurogroup η Ελλάδα απειλήθηκε με διακοπή κάθε μορφής χρηματοδότησης και με προκλήσεις του τύπου «αυτό είναι (παράταση του προγράμματος) ή τελειώσαμε» από τους Φινλανδούς.

Ο συμβιβασμός δεν επήλθε. Και αυτό διότι η ελληνική αντιπροσωπεία ζήτησε επίμονα από τον κ. Ντεϊσελμπλούμ στην όποια συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών να υπάρξει ρητή αναφορά στο πακέτο για την ανθρωπιστική κρίση που επιθυμεί να εφαρμόσει η κυβέρνηση. Ο Ολλανδός δεν δεχόταν κουβέντα επ’ αυτού. Κάπως έτσι η κρυφή συνάντηση Τσίπρα -Ντεϊσελμπλούμ οδήγησε σε νέο ναυάγιο τις διαπραγματεύσεις, με τον δεύτερο να αποχωρεί από το κεντρικό ξενοδοχείο με ταχύτητα ανάλογη της πρόσφατης θεαματικής αποχώρησής του από το υπουργείο επί της Μητροπόλεως.

Τα πάντα ήταν στον αέρα. Ο Αλέξης Τσίπρας συναντήθηκε με τους πρωθυπουργούς του Βελγίου και της Βρετανίας και ακολούθως με τον Μάρτιν Σουλτς. Τίποτε δεν υποδήλωνε τις εξελίξεις.

ΑΝΑΤΡΟΠΗ. Ωσπου μισή ώρα πριν από την προγραμματισμένη άφιξη Τσίπρα στο Συμβούλιο Κορυφής ο Ντεϊσελμπλούμ ξαναχτύπησε τηλεφωνικά – αυτή  φορά δεν υπήρχε χρόνος για συνάντηση. Ο επικεφαλής του Eurogroup εξήγησε στον έλληνα Πρωθυπουργό ότι προετίθετο να προβεί σε δήλωση, με την οποία και θα  ανακοίνωνε τη συγκρότηση τεχνικών κλιμακίων Ελλάδας και ευρωπαϊκών θεσμών με στόχο την αναζήτηση σημείων σύγκλισης μεταξύ του παρόντος προγράμματος και του νέου προγράμματος που προτείνει η ελληνική κυβέρνηση.

Η εξέλιξη προκάλεσε ενθουσιασμό στην ελληνική πλευρά, δεδομένου ότι η ανακοίνωση Ντεϊσελμπλούμ αποτελεί σημαντικό βήμα προς τη συμφωνία χωρίς να υπάρχει κάπου υπογραφή ή γραπτή δέσμευση της Ελλάδας για εφαρμογή των προβλέψεων του τρέχοντος προγράμματος. «Είναι μία νίκη» έλεγαν κυβερνητικά στελέχη, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι ο δρόμος μέχρι τη συμφωνία παραμένει μακρύς δεδομένων και των ενστάσεων που διατυπώνουν ευρωπαϊκές χώρες όπως η Ισπανία.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης έχει πει ότι η μεταβατική συμφωνία θα είναι ένα μείγμα του υφιστάμενου προγράμματος και του νέου πλαισίου που θέτει η Αθήνα. Ηδη έχει πει ότι η κυβέρνηση συμφωνεί με το 70% των προβλέψεων του Μνημονίου και προς αυτή την κατεύθυνση εργάζονται τα τεχνικά κλιμάκια, που παρέμειναν στις Βρυξέλλες με επικεφαλής τον Γιώργο Χουλιαράκη. Οι κατευθυντήριες γραμμές δόθηκαν πάντως από τους Γιάννη Δραγασάκη και Ευκλείδη Τσακαλώτο, που έγραφαν και έσβηναν τους άξονες των ελληνικών προτάσεων το βράδυ της Πέμπτης.

Η ΚΟΚΚΙΝΗ ΓΡΑΜΜΗ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η κυβέρνηση θέτει ως κόκκινη γραμμή τη συμπερίληψη του πακέτου για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης στη συμφωνία-γέφυρα, «και γι’ αυτό θα δώσουμε μάχη» αναφέρουν κυβερνητικές πηγές. Ως γνωστόν, αυτό το πακέτο περιέχει μεταξύ των άλλων δωρεάν ρεύμα σε άπορες οικογένειες, δωρεάν σίτιση και δυνατότητα στέγασης σε όσους βρίσκονται στα όρια της εξαθλίωσης.

Στις προτάσεις της η κυβέρνηση δεν περιλαμβάνει τις αλλαγές στα εργασιακά καθώς θεωρεί αποκλειστικό δικαίωμά της να νομοθετεί και επομένως δεν επιθυμεί να εκχωρήσει στους δανειστές καμία δυνατότητα παρέμβασης σε αυτά τα θέματα. Ως προς το θέμα δε της σταδιακής αύξησης του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων έχει πει ότι αυτή μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης με τους εταίρους.

Αγκάθι βεβαίως αποτελεί το ζήτημα των ιδιωτικοποιήσεων καθώς ήδη η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ότι η πλειονότητα των δρομολογημένων θα ματαιωθεί. Προς τούτο ο Αλέξης Τσίπρας έχει στη διάθεσή του φάκελο με στοιχεία που καταδεικνύουν πως άλλες χώρες της ευρωζώνης δεν έχουν ιδιωτικοποιήσει δημόσιους οργανισμούς νευραλγικής σημασίας όπως π.χ. η ΔΕΗ, τα οποία προτίθεται να παραθέσει στους ομολόγους του που επιχειρηματολογούν υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων.

Η εξομάλυνση των σχέσεων της κυβέρνησης με τους εταίρους επιβεβαιώθηκε αργά το απόγευμα της Πέμπτης στη Σύνοδο Κορυφής όταν τρία μέλη της κυβέρνησης (Χουντής, Παππάς, Σακελλαρίδης) κατέβηκαν στον χώρο όπου περίμεναν οι έλληνες δημοσιογράφοι για να ενημερώσουν. Αρχικώς εμφανίστηκε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γαβριήλ Σακελλαρίδης ο οποίος περιέγραψε το πλαίσιο της συγκρότησης των τεχνικών κλιμακίων, ενώ τον πολιτικό τόνο έδωσε ο υπουργός Επικρατείας Νίκος Παππάς ανεβάζοντας αισθητά τον πήχη των προσδοκιών.

Ο Νίκος Χουντής έλεγε «ας περιμένουμε τη συμφωνία», ενώ πιο ενθουσιώδης αργά το βράδυ ο Νίκος Κοτζιάς σχολίαζε: «Επιασε τόπο το όχι μας».