65η Μπερλινάλε: Η Αλβανία συγκινεί, η Γερμανία διχάζει

Λέγεται «Vergine giurata», είναι ιταλικής παραγωγής και αποτελεί την πιο συγκινητική στιγμή του Διαγωνιστικού Τμήματος του Βερολίνου. Με ιστορία που θα νόμιζε κανείς πως προέκυψε από κάποια ταινία του Γιώργου Λάνθιμου. Κι όμως, πρόκειται για παράδοση. Τις λένε «ορκισμένες παρθένες». Εκεί κάπου στη βόρεια και ορεινή Αλβανία. Είναι τα κορίτσια εκείνα που δεν δέχτηκαν ποτέ τον υποδεέστερο ρόλο που οι τοπικές κοινωνίες επεφύλασσαν γι’ αυτά – και έτσι επέλεγαν να θυσιάζουν το φύλο και τη σεξουαλικότητά τους με αντάλλαγμα τις ελευθερίες της ανδρικής ταυτότητας. Επέλεγαν ανδρικό όνομα, έκοβαν τα μαλλιά τους, φορούσαν ανδρικά ρούχα και άλλαζαν ολόκληρη τη συμπεριφορά τους. Τέλος, έδιναν όρκο ισόβιας παρθενίας.

Η Λάουρα Μπισπούρι υπογράφει τη σκηνοθεσία του ιταλικού αυτού φιλμ που παρακολουθεί την πορεία ενός τέτοιου κοριτσιού, από την υποδούλωση μέχρι την απελευθέρωσή του. Και το κάνει με μια αναντίρρητη τρυφερότητα, υποβοηθούμενη και από την ερμηνεία της Αλμπα Ρορβάχερ ως Μαρκ (είναι η αδελφή της σκηνοθέτριας Αλις Ρορβάχερ που πέρυσι μας έδωσε τα εξαίσια και βραβευμένα στις Κάννες «Θαύματα», που δυστυχώς ελάχιστοι είδαν στη χώρα μας). Με φλασμπάκ καλοστημένα και μια δραματουργία προσεκτικά διαρθρωμένη, σε ένα φιλμ που απευθύνεται ξεκάθαρα σε ένα ευρύ κοινό – δεν θέλει όμως και να αμβλύνει τις γωνίες του.

ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ. Στον αντίποδα, ο Ολιβιέ Χίρσμπιγκελ, ο σκηνοθέτης της «Πτώσης», αφού έφαγε τα μούτρα του στο Χόλιγουντ με την «Εισβολή», το «Five minutes of Heaven» και φυσικά την «Νταϊάνα» (ναι, παιδιά, αυτός τα γύρισε και τα τρία), επιστρέφει στα πάτρια εδάφη, αλλά και στο ναζιστικό στρατόπεδο που του έφερε τόση αναγνώριση, φιλμάροντας το φιλμ «Τα 13 λεπτά που δεν άλλαξαν την Ιστορία». Δηλαδή, τη δραματοποιημένη απόπειρα του Γκεόργκ Εσλερ να δολοφονήσει τον Χίτλερ το 1939. Γυρισμένο σε σινεμασκόπ, το φιλμ κουβαλά μπόλικη ενοχλητική βία, αλλά μοιάζει με καμουφλαρισμένη τηλεταινία έτσι όπως αγιοποιεί τον ήρωά του και χωρίζει σε στρατόπεδα το υπόλοιπο καστ με ύφος σχηματικό και προβλέψιμο. Το ενδιαφέρον της υπόθεσης είναι πως ενώ οι περισσότεροι κριτικοί έμειναν μάλλον αδιάφοροι, οι Γερμανοί έφυγαν από την αίθουσα συγκλονισμένοι.

Κι ενώ το Φεστιβάλ πλησιάζει προς το τέλος του, οι απολογισμοί δεν είναι και οι καλύτεροι: ελάχιστες οι καλές στιγμές. Πάμπολλες οι κατάφωρες απογοητεύσεις. Λίγοι οι αστέρες σε σχέση με άλλες χρονιές. Απούσες οι αυθεντικά πρωτοποριακές στιγμές. Και όλοι αναρωτιούνται πού θα πάει το Μεγάλο Βραβείο. Εγώ μέχρι στιγμής ψηφίζω τα «Ηλεκτρισμένα σύννεφα» του Αλεξέι Γκέρμαν τζούνιορ, ένα ρωσικό εικονοκλαστικό διαμάντι. Μπορεί η αλληγορία αυτή πάνω στο παρελθόν και το μέλλον να είναι κάπως θολή σε περιεχόμενο (ίσως να με βοηθούσε περισσότερο και μια δεύτερη προβολή), αλλά το αισθητικό αποτέλεσμα είναι αντάξιο ενός Αντρέι Ταρκόφσκι και ο πρόεδρος της επιτροπής, ο πολύς Ντάρεν Αρονόφσκι, σίγουρα θα γοητευτεί. Θα δείξει!