Αφιέρωμα στον σπουδαίο Νίκο Κεσσανλή, 10 + 1 χρόνια μετά τον θάνατό του

Αφιέρωμα στον χειμαρρώδη και τολμηρό Νίκο Κεσσανλή (1930-2004), τον καταξιωμένο εικαστικό στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με το καίριο έργο στη σύγχρονη τέχνη της χώρας, πρύτανη της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, συμπαραστάτη νέων ιδεών και νέων καλλιτεχνών, εγκαινιάζεται αύριο στην γκαλερί a.antonopoulou.art.

Η πρώτη έκθεση (10/2 έως 28/3) συγκεντρώνει 27 έργα υπό τον τίτλο «Τοίχοι της πόλης». Σε αυτά τα έργα, ο Νίκος Κεσσανλής, γοητευμένος από την υποβλητικότητα των τοίχων σαν ένα υπόστρωμα της ζωής και της ανάσας της πόλης, ανιχνεύει με βίαιες χειρονομίες (gestes) τη νέα μητροπολιτική συνθήκη. Η δεύτερη έκθεση με τίτλο «Οι φίλοι», θα ακολουθήσει. Είναι αφιερωμένη στον κύκλο έργων του καλλιτέχνη που ο Γάλλος κριτικός της τέχνης Πιερ Ρεστανί αποκάλεσε «mec art», με τις φαντασμαγορίες της ταυτότητας, τις σκιές και τις απαθανατίσεις των φίλων του καλλιτέχνη.

 Για το έργο του Ν. Κεσσανλή, έχουν γραφεί χιλιάδες σελίδες από διανοούμενους και ιστορικούς τέχνης. Το 1997, στον κατάλογο της αναδρομικής έκθεσης του Νίκου Κεσσανλή στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ο επιμελητής της έκθεσης Γ. Τζιρτζιλάκης σημειώνει:

«Είναι γνωστό ότι ο Κεσσανλής, καλλιεργώντας μια διεθνή γλώσσα αντιτάχθηκε στην παραστατικότητα της κομφορμιστικής ζωγραφικής, η οποία, τα χρόνια του μεταπολέμου, αναπαρήγαγε τις μυθολογίες “της Γενιάς του ’30” και κυρίως τον κουρασμένο εστετισμό της “ελληνικότητας” και τον θανάσιμο εχθρό κάθε δημιουργικότητας, το “καλό γούστο”. Υπενθυμίζω εδώ ότι η μεγάλη περιπέτεια του μοντέρνου στη χώρα μας ξεκίνησε καθυστερημένα. Τα περισσότερα από τα εγχειρήματα του μεσοπολέμου δεν ήταν τίποτα άλλο από ψηλαφήματα μέσα στο σκοτάδι. Η ζωγραφική εξακολουθούσε ν’ αντιπροσωπεύει έναν ιδανικό κόσμο που αποσπούσε την προσοχή από την προβληματική πραγματικότητα, δηλαδή από τον ίδιο τον τοίχο και τον καθημερινό του κόσμο που υπάρχει πίσω του. Θα χρειαστεί λοιπόν να έρθει η γενιά του ’60, για ν’ αρχίσει να απαλλάσσεται η ελληνική τέχνη από τη νωθρότητα, τη γραφικότητα και τον διδακτισμό της ηθογραφίας και να ανοιχτεί σε μία εκρηκτική πραγματικότητα που υπήρχε γύρω μας».

Ο Νίκος Κεσσανλής γεννήθηκε το 1930 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών (1950 – 1955) με τον Γιάννη Μόραλη και παράλληλα εργάστηκε ως βοηθός κοντά στον Γιάννη Σπυρόπουλο και τον Νίκο Νικολάου. Το 1952 πήρε μέρος στην Πανελλήνιο με τρία έργα. Συνέχισε τις σπουδές του στη Ρώμη, στη Σχολή Συντήρησης Έργων Τέχνης, και δούλεψε ως συντηρητής στις εργασίες αποκατάστασης των τοιχογραφιών στο ναό των Eremitani στην Πάντοβα.

Παρουσίασε την πρώτη του ατομική έκθεση το 1957 στην γκαλερί «Obelisco» της Ρώμης, τον κατάλογο της οποίας προλόγισε ο τεχνοκριτικός Τζούλιο Κάρλο Αργκάν, ενώ το 1958 εξέθεσε στην Μπιενάλε της Βενετίας το πρώτο του «άμορφο» έργο. Στην Ιταλία δημιούργησε την Ομάδα Σίγμα μαζί με τους Γιάννη Γαϊτη, Δημήτρη Κοντό, Βλάση Κανιάρη και Κώστα Τσόκλη. Το 1959 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο Amedeo Modigliani στο Λιβόρνο και αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στο Παρίσι, όπου και συνδέθηκε φιλικά με τον Pierre Restany. Το 1961 κέρδισε το ευρωπαϊκό βραβείο Premio Lissone και τιμητικό έπαινο στην Μπιενάλε του Σάο Πάολο. Το ίδιο έτος παρουσίασε τις «Χειρονομίες» στην γκαλερί «J» και το 1962, χρονιά και της πρώτης του παρισινής ατομικής έκθεσης, τους «Τοίχους» σε ομαδική έκθεση ελλήνων καλλιτεχνών στο Παρίσι, ενώ παράλληλα συνέχιζε να εκθέτει και στην Ιταλία.

Το 1964 έλαβε μέρος με την πρώτη του «Λευκή Χειρονομία» στο Mercato d’ Arte της Φλωρεντίας, ενώ σεντόνια θα παρουσιάσει και σε ατομική του έκθεση στη Ρώμη αλλά και στο Θέατρο La Fenice της Βενετίας, στο πλαίσιο της Μπιενάλε. Ταυτόχρονα πειραματίζεται με τη φωτογραφία και το 1965 παρουσιάζει στο Βερολίνο, το Παρίσι και τη Ρώμη τις «Φαντασμαγορίες της ταυτότητας». Την ίδια εποχή σχηματίζεται η ομάδα της mec art από καλλιτέχνες όπως οι Di Bello, Bertini, Rotella, Mariani, Beguier, Jacquet υπό την εποπτεία του Restany. Το 1966 δημιουργεί τις “Αναμορφώσεις” με τη χρήση επιδιασκόπιου και χρώματος και θα ακολουθήσουν οι «Μεταδομές». Το 1978 μετέχει στην έκθεση των Νέων Ρεαλιστών στη γκαλερί «Ζουμπουλάκη». Το 1981 εκλέγεται καθηγητής στην ΑΣΚΤ και εγκαθίσταται οριστικά στην Αθήνα στις αρχές του επόμενου χρόνου. Διετέλεσε επίσης πρύτανης της Σχολής έως το 1996. Το 1987 παρουσίασε τη σειρά με τις «Λεύκες» στην Πινακοθήκη Πιερίδη, και το 1988 εκπροσώπησε μαζί με το Βλάση Κανιάρη την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας και πήρε μέρος στην Ολυμπιάδα Τεχνών της Σεούλ. Το 1996 παρουσίασε τα «Τσιμέντα» και για πρώτη φορά στην Ελλάδα ολοκληρωμένες τις «Χειρονομίες» στην γκαλερί «ΑΔ».

Εζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του πλάι στην επίσης σπουδαία εικαστικό Χρύσα Ρωμανού η οποία έφυγε από τη ζωή δύο χρόνια μετά τον Νίκο της, το 2006.