Ντράμερ ή κιθαρίστας

Αν και υπόγειο, το σαλόνι – ρεσεψιόν του στούντιο στο Μοναστηράκι είναι διακοσμημένο με φροντίδα περισσή. Απαλός φωτισμός, αφίσες με τις τοπικές συναυλίες του μήνα, αγγελίες που ζητούν «ντράμερ για χαρντ ροκ συγκρότημα», δερμάτινος καναπές και ένα μηχάνημα με μπίρες, σνακ, αναψυκτικά ή προφυλακτικά για ξέφρενες ροκ νύχτες. Από τη μεγάλη του αίθουσα ακούγεται υπόκωφα μια μπάντα που πασχίζει να τελειώσει σωστά το κομμάτι. Σε ένα τραπέζι περιμένουν τη σειρά τους τα τρία μέλη των Poker With Clinton, ψιλοκουβεντιάζοντας με μια μπίρα στο χέρι. «Λείπει η πέμπτη χορδή από το μπάσο» λέει ο Κωστής στον Γιάννη, τον ντράμερ, αλλά τελικά δεν τον πειράζει γιατί δεν την πολυχρησιμοποιεί. Ο Βασίλης, ο τραγουδιστής, έχει μια διακριτική υπερένταση. Δεν είναι επαγγελματικό συγκρότημα, λένε, είναι από εκείνα που σχηματίστηκαν σε ένα σχολικό διάλειμμα ύστερα από μια εκρηκτική συναυλία – γιατί όχι; – και έπειτα από μια κουραστική μέρα στη δουλειά, είναι φίλοι που ξέρουν μουσική και μια φορά στο τόσο παίζουν από χόμπι, επειδή αν το αφήσουν θα τους αφήσει.

Την ίδια στιγμή, στο κοντρόλ ρουμ, ο ιδιοκτήτης Βαγγέλης Φιλιππίδης ετοιμάζεται να γιορτάσει σε λίγες μέρες τα έκτα γενέθλια του Urban Studio. Θέλησε, λέει, να φτιάξει έναν χώρο για πρόβες και ηχογραφήσεις με υψηλές προδιαγραφές και φιλικό στον καθημερινό μουσικό της πόλης. Μέχρι σήμερα έχει νοικιάσει τις δύο αίθουσές του και σε επαγγελματίες όπως οι BLML, Bazooka, Mani Deum, αλλά και σε άσχετους – μια φορά μάλιστα χρειάστηκε να επέμβει για να μην του καταστρέψουν τον εξοπλισμό κάτι ανεξέλεγκτοι μικροί ροκάδες. Οι Poker With Clinton δεν φαίνονται ακριβώς τέτοιοι.  Αφού κλείσουν τη βαριά ηχομονωμένη πόρτα, παίρνουν θέση πίσω από ντραμς και μπροστά από ενισχυτές, κουρδίζουν, σφίγγουν τα τύμπανα, ψάχνουν τον ήχο τους, ζεσταίνουν τη φωνή τους και ετοιμάζονται να παίξουν αυτό που αργότερα θα περιγράψουν σαν «αλτέρνατιβ-ίντι-αβαντγκάρντ-ροκ εν ρολ-βαρύ». Αμολάνε το πρώτο ακόρντο και ο Γιάννης, ο ηχολήπτης, πίσω από το τζάμι του κοντρόλ ρουμ, μουσικός και ο ίδιος, έχει τον νου του για πιθανές διορθώσεις στον ήχο. Ευτυχώς δεν χρειάζονται. «Κάποιοι έρχονται και δεν έχουν ιδέα από μουσική» λέει, εκείνος όμως τους βοηθάει να ακουστούν αξιοπρεπώς. Με κάποιους άλλους, προσθέτει, δεν έχει νόημα να βοηθήσει σε οτιδήποτε – είναι τόσο άσχετοι που δεν έχουν καμία ελπίδα.

Τα προβάδικα βέβαια, ως χώροι φιλόξενοι, χωρίς αυταρχικούς καθηγητές και εξαντλητικά ωράρια εξάσκησης, διαθέτουν ένα μικρόφωνο για όλους. Από τη δεκαετία του ’80 που ήταν μετρημένα στα δάχτυλα και τις αρχές τις επόμενης που άρχισαν να πληθαίνουν και να βελτιώνουν τον εξοπλισμό τους, να γίνονται μικροί ναοί για τις μπάντες της γειτονιάς, όπως έγινε ο Λάμπης στους Αμπελοκήπους ή το Ηχουργείο στην Κυψέλη, μέχρι σήμερα που ξεπερνούν τα 40-50 μόνο στην Αθήνα, τα rehearsal studios είναι χώροι που από περίπου 8 μέχρι 15 ευρώ δεν χρεώνουν τα όνειρα, αλλά την πρόβα – η οποία συνήθως διαρκεί από δύο μέχρι και αρκετές παραπάνω ώρες. Τα πρώτα τους βήματα συνέπεσαν με την απενοχοποίηση των πιστών της ροκ και μέταλ θρησκείας και ενισχύθηκαν με την άνοδο αντίστοιχων εντύπων. Αρχισαν να ανοίγουν δειλά σε υπόγεια πολυκατοικιών, όταν οι έφηβοι δοκίμαζαν στον καθρέφτη τις πόζες από τις αφίσες τους και πλέον χαίρονται που σχεδόν κάθε σπίτι έχει και από έναν εκκολαπτόμενο Ντέιβιντ Μπάουι ή έναν φέρελπιν μικρό Slash.

Σήμερα, το πελατολόγιό τους περιλαμβάνει εφήβους κυνηγημένους από τους γείτονες για τα κλαπατσίμπαλά τους, επαγγελματίες, μεταλάδες που ραίνουν την αίθουσα με τον ιδρώτα τους ή τη λερώνουν με το αίμα των πληγών που άνοιξαν οι μπαγκέτες τους, καραφλοκοτσίδες νοσταλγούς του ροκ εν ρολ ή ερασιτεχνικές alternative μπάντες σε αναζήτηση του καλύτερου ενισχυτή της πόλης. Αν πας χωρίς την κιθάρα ή το μπάσο σου, αν δεν έχεις ούτε ένα από τα δύο, μπορείς με ελάχιστα χρήματα να νοικιάσεις εκεί. Θα βοηθήσει και ο ιδιοκτήτης τους, που συνήθως έχει γνώσεις ηχοληψίας και συνεισφέρει σημαντικά στην ηχογράφηση ενός demo. Παλιότερα εργαζόταν μόνος του και αν δεν ήταν απασχολημένος με το τελευταίο «Age of Empires» θυμόταν να βάλει την κασέτα για να ηχογραφηθεί η πρόβα. Σήμερα οι περισσότεροι έχουν στο πόδι τους και έναν τουλάχιστον ηχολήπτη για βοηθό, που για να καταγράψει τα κατορθώματα μιας μπάντας σε αρχείο MP3, ένα στικάκι USB του είναι αρκετό.

Μερικοί «στουντιάδες» (ή «στουντιάτορες»;) όπως ο Fil Barry έχουν δει ένα κομμάτι της ροκ ιστορίας από κοντά. Ο Fil διατηρεί στην Αγία Παρασκευή το Tribal, ένα πολύχρωμο στούντιο με θηριώδη ηχεία στη ρεσεψιόν και τρεις αίθουσες, το οποίο, λέει, εκτός από χώρο για έμπνευση και πρόβες νοικιάζει και vintage εξοπλισμό από την εποχή του Χέντριξ. Εκανε την ίδια δουλειά και στο Λονδίνο των 70s, όταν για τις αίθουσές του πλήρωναν συγκροτήματα όπως οι Motorhead, οι Deep Purple, οι AC/DC, οι Bad Company. Σήμερα, φιλοξενεί μπάντες «που δεν ξέρουν ούτε πού μπαίνει το βύσμα»: κάποτε έκανε στο στούντιό του πρόβα ένα συγκρότημα με αλλόκοτα γούστα στον ήχο. «Δεν ακούω νότες, ακούω θόρυβο» τους είπε. «Μα αυτό θέλουμε» του απαντήσανε εκείνοι. Ευτυχώς, συμπληρώνει ανακουφισμένος, που συχνά – πυκνά «κλείνουν» πρόβα οι Papersmile, μπάντα με δικά της τραγούδια αλλά και διασκευές σε σουξέ συγκροτημάτων όπως οι U2, οι Muse, οι Radiohead. Κάνουν πρόβα κάμποσες φορές την εβδομάδα, εμφανίζονται τακτικά σε μικρούς ή μεγαλύτερους συναυλιακούς χώρους, ενώ έχουν κυκλοφορήσει και το «For the Light Within».  

Αλλα προβάδικα, όπως το Jamming στο Νέο Ηράκλειο, είναι μικρά αλλά αγαπητά. Αυτό προτιμούσαν οι Mamma Kin όταν προετοίμαζαν τα τραγούδια του δεύτερού τους δίσκου «Silver Bullets», όταν ακόμα δεν είχαν δικό τους χώρο και πριν τελικά κρεμάσουν τα κοινά τους όργανα. Την πρώτη φορά που είχαν μπει σε στούντιο πριν από πολλά χρόνια δεν ήξεραν, λένε, τι τους γινόταν. Οταν είχαν φτάσει στο σημείο που με πρόχειρους υπολογισμούς ξεπερνούσαν τις τετρακόσιες επισκέψεις, τα απομνημονεύματά τους περιελάμβαναν και εκείνη την κυριακάτικη πρωινή πρόβα, κατευθείαν ύστερα από ξενύχτι, όπου είχαν αφήσει τον εμετό τους στη μοκέτα. Στο Jamming, το στούντιο του Γιώργου Ουζουνίδη, δεν έκαναν τέτοια. Τον προτιμούσαν λόγω χρόνιας φιλίας, γιατί στη μοναδική αίθουσά του είχαν βρει τον ήχο τους, γιατί βόλευε χωροταξικά. Και εκείνος τους πρόσεχε, ρύθμιζε τα πρίμα και τα μπάσα τους, έφερνε πρόθυμα καλώδια ή ό,τι άλλο ξεχνούσαν, έδινε συμβουλές, τους υποστήριζε λες και επρόκειτο να κάνουν όχι πρόβα, αλλά συναυλία. «Γι’ αυτό δεν είναι ίδιο το home studio», λέει σήμερα ο Δημήτρης, ο μπασίστας, «γιατί εκεί είσαι μόνος σου, δεν έχεις κάποιον να σου πει μια γνώμη για το στήσιμο, να τσακωθεί για τον ήχο μαζί σου».

Αλλά και ο Γιώργος την πονάει τη δουλειά του ηχολήπτη. Από το 2003 που άνοιξε το Jamming, εκτός από πρόβες και ηχογραφήσεις, διοργανώνει και μουσικά φεστιβάλ που είναι και το «ψώνιο» του – το επόμενο είναι προγραμματισμένο για τον Απρίλιο στο Κύτταρο. «Σούπερ» είναι η δουλειά του, λέει, αν και το στούντιό του, όπως και τα περισσότερα, απαιτεί πολλές ώρες παρουσίας και δεν καταλαβαίνει από Σαββατοκύριακα. Το χώρο του τον φροντίζει σχολαστικά και πρόσφατα έβαλε βαθιά το χέρι στην τσέπη για να φέρει καλύτερους ενισχυτές και ντραμς. Οσοι μπαίνουν στην αίθουσα σκουπίζουν καλά τα πόδια τους, αν ο κιθαρίστας ξεχαστεί και ανάψει τσιγάρο, ο Γιώργος του λέει «το τσιγάρο έξω». Αρκετές φορές έχει μείνει με το στόμα ανοιχτό ακούγοντας συγκροτήματα με φοβερά κομμάτια και ούτε έναν δίσκο. Γελάει με κάτι πιτσιρίκια που κάποτε ήρθαν και του είπαν «κύριε, γράψαμε ένα κομμάτι, μπορείτε να μας πείτε αν είναι καλό;».

Ολα πάντως τα παραπάνω προβάδικα, έχουν ως βασικό έσοδο τις πρόβες και κατόπιν τις ενοικιάσεις οργάνων και ηχητικού εξοπλισμού ή τις ηχογραφήσεις. Η επιτυχία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τοποθεσία τους, αν δηλαδή έχουν καλή πρόσβαση σε συγκοινωνίες. Κανένα δεν πιστεύει ότι η κρίση επηρεάζει τρομακτικά τη δουλειά. Γιατί δεν εξυπηρετούν μόνο επαγγελματικές ανάγκες ή μεγαλομανείς φαντασιώσεις, αλλά και νεανικές επιθυμίες για εκτόνωση. Αυτό που προσφέρουν, ο εξοπλισμός, η ατμόσφαιρα, μερικές μικρές – μεγάλες μουσικές στιγμές, είναι αυτό που – είτε επαγγελματίες ή ερασιτέχνες είτε άσχετοι – οι μουσικοί το ζητάνε όπως τον αέρα που αναπνέουν. «Είναι το καταφύγιό τους» λέει ο Βαγγέλης από το Urban. «Είναι κάτι σαν στέκι» λέει ο βετεράνος Fil.

«Πολλά συγκροτήματα γνωρίζονται έτσι κι αλλιώς» λέει ο Γιώργος και αναπόφευκτα κανονίζουν και συναυλίες μαζί. «Το καλύτερο προβάδικο είναι αυτό που εκτός από καλά μηχανήματα, ατμόσφαιρα και ευκολία στην ηχογράφηση δεν έχει αφίσες με μεγάλα συγκροτήματα που σου ρίχνουν το ηθικό» λέει πονηρά ο Κωστής από τους Poker With Clinton. «Καλή πρόβα δεν σημαίνει μόνο καλή ακουστική και καλοπαιγμένα τραγούδια. Σημαίνει να φεύγεις με χαμόγελο» λένε οι Papersmile. Για τον Δημήτρη των Mamma Kin, «ωραία πρόβα είναι αυτή που κάνεις με φίλους που ήρθαν να σε ακούσουν. Και ο καλός ηχολήπτης είναι αυτός που μοιάζει με τον Γιώργο. Αν», συμπληρώνει γελαστός, «είχε και πολλά λεφτά για να κερνάει μπίρες, ακόμα καλύτερα».