Ζεστό μυαλό, κρύα καρδιά

Καραγεώργη Σερβίας 10: υπουργείο Οικονομικών. Τα κρεμασμένα πανό είναι πολλά, τα αιτήματα ακόμη περισσότερα και εδώ συγκεντρώνονται καιρό τώρα πολλοί θιγμένοι από  το Μνημόνιο κλάδοι: καθαρίστριες, σχολικοί φύλακες κ.τ.λ. Ο θύλακος αντίστασης έχει καφέ, ραδιόφωνο και μπόλικη υπομονή, ενώ το πανό που δεσπόζει με το πρόσωπο του Τσε γράφει: «Μαζί σας». Και είναι οι τελευταίες δώδεκα ημέρες της νέας κατάστασης που αντιστρέφουν εντελώς τα πράγματα: τώρα το πανό θα μπορούσε να το έχει κρεμάσει η ίδια η «σιδηρά κυρία» του υπουργείου. Και το σύνθημα που αναγράφεται εδώ η ίδια το εννοεί απόλυτα, λένε όσοι την ξέρουν. Εδώ και δώδεκα ημέρες στο γραφείο του τρίτου ορόφου έχει εγκατασταθεί μια γυναίκα που μόνο λαθρεπιβάτισσα της Αριστεράς και των κινημάτων δεν τη λες. Με βαρύ «βιογραφικό» στην Αριστερά, αγαπητή και χαμηλών τόνων, πέρασε την πόρτα με μια ολιγομελή ομάδα συνεργατών της (τους ίδιους που στήριξαν την προεκλογική της τρεχάλα στο χάος της Β’ Αθηνών) και σήκωσε αμέσως τα μανίκια σε ένα καφκικό περιβάλλον, με στόχο να στήσει ένα νέο modus operandi στον καμβά μιας ιστορικής και μεταιχμιακής στιγμής με τις διαπραγματεύσεις για το σισύφειο χρέος και την πρόσφατη βόμβα της ΕΚΤ.

Λιτός βίος. Σεμνή η νέα αναπληρώτρια υπουργός Οικονομικών Νάντια Βαλαβάνη έκανε φανερό από την πρώτη στιγμή τον τρόπο της. Οχι τυχαία, οι απολυμένες καθαρίστριες την υποδέχθηκαν με θέρμη και ενθουσιασμό. Αν η παράδοση – παραλαβή κάθε υπουργείου αποτέλεσε και μια σύνοψη του χαρακτήρα του νέου κάθε φορά προϊσταμένου (ηγεμονικός Κοτζιάς, γκραμσικός λόγος Ξυδάκη, χαμηλών τόνων Λαφαζάνης, media friendly Σταθάκης), η Βαλαβάνη ακολούθησε έναν γειωμένο τρόπο για τη «διακτίνισή» της στα νέα της καθήκοντα. Κι αν ο βαρουφάκειος «λιτός βίος» μπορεί για άλλους να ακούγεται σχήμα οξύμωρο, για την υπουργό ισχύει απόλυτα. Ολιγαρκής, εργασιομανής, σχολαστική, ξυπνάει από τα μαύρα χαράματα – στο σπίτι της στον Αλιμο – και επιστρέφει τα μεσάνυχτα – τρώγοντας λίγο (μια σαλάτα για μεσημεριανό τής αρκεί) και δουλεύοντας πολύ. Με όρεξη; Ναι. Αν και από το Μάρτιο του 2014 ήταν υπεύθυνη Εξωτερικής Πολιτικής της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ και με πλούσια δράση, μια καραμπόλα φαίνεται πως την έφερε στην ηλεκτρική καρέκλά της Καραγεώργη Σερβίας αφού λέγεται ότι επιλέχθηκε αντί του Ευκλείδη Τσακαλώτου. Ετσι, από τις επαφές με τη Ρωσία (μετείχε στην πολυμελή αντιπροσωπεία του ΣΥΡΙΖΑ με τον Αλέξη Τσίπρα τον Μάιο του 2014) και το ταξίδι της στο φλεγόμενο Κομπάνι, βρέθηκε να μελετάει μισθούς και δημοσιονομικά. Νέες εποχές, νέα καθήκοντα, θα έλεγαν οι παλιοί της σύντροφοι και η ίδια, σκέτη σταχανοβίτισσα (εργατική δηλαδή, σύμφωνα με την παλιά σοβιετική ορολογία) δεν φάνηκε να αιφνιδιάζεται. Η παλιά αρχή «ζεστό μυαλό, κρύα καρδιά» θα τηρηθεί και στο νέο πόστο της αφού ως οικονομολόγος ξέρει τα θέματα.

Ο αριστερός ρεαλισμός, ζητούμενο των ημερών, είναι ο καμβάς της. Οι λεπτοί χειρισμοί της Βαλαβάνη στην καυτή πατάτα του ΤΑΙΠΕΔ – με γνώμονα τη διαφαινόμενη άμβλυνση της στάσης της κυβέρνησης στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων – ήταν ενδεικτικοί. Και το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ο άξονάς της, όπως και όλων των κυβερνητικών. Οι αδιαπραγμάτευτες ιδέες της όμως και ο τρόπος που τις υπερασπίζεται, επίσης δεδομένα. Πιστή στις αρχές του μαρξισμού, ακούει τον συνομιλητή της. Με έναν όρο: να έχει επιχειρήματα. Παιδί της διαλεκτικής, ζυμωμένη δίπλα σε θρυλικές μορφές του ΚΚΕ των 70s και των 80s (όπως ο Κώστας Κάππος, η Μίνα Γιάννου, ο Κώστας Τζιαντζής ή ο σοφός Χαρίλαος) έχει φάει τις κόβες (μαζώξεις – συζητήσεις των Κομματικών Οργανώσεων Βάσης του ΚΚΕ) με το κουτάλι. Είναι η πολυετής στράτευσή της στο ιστορικό Κόμμα και στην ΚΝΕ (μέχρι την απογοήτευση για τη συγκυβέρνηση του 1989 και την αποχώρησή της ως αναπληρωματικό μέλος της Κεντρικής Επιτροπής) που την έπεισε για τη δύναμη της συλλογικής σκέψης. Για την ιστορία, στον ΣΥΡΙΖΑ εντάχθηκε το 2007 και έδρασε ζωηρά μετά το πρώτο Μνημόνιο σε διάφορα αριστερά μετωπικά εγχειρήματα όπως η Πρωτοβουλία για Λογιστικό Ελεγχο του Χρέους (ΕΛΕ). Για την ουσία, η ζωή της είναι μια στράτευση στις μαρξιστικές ιδέες. Και ξέρει από κόστος αφού υπήρξε η νεαρότερη κρατούμενη της δικτατορίας ως μέλος της Αντι-ΕΦΕΕ και της ΚΝΕ και ως συμμετέχουσα στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Συνελήφθη στα δεκαεννιά της, στις 14 Φεβρουάριου 1974 μαζί με πολλά στελέχη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ και βασανίστηκε άγρια από τους ανθρωποφύλακες της χούντας. Μάλιστα κατέθεσε εναντίον των βασανιστών της στη δίκη της Χαλκίδας, όπως η ίδια έχει γράψει στο υπέροχο βιβλίο προφορικής ιστορίας «Τα παιδιά του Φλεβάρη» του Λάμπρου Τόκα.  

Μπρεχτική. Με πλούσια αγωνιστική οικογενειακή παράδοση (μητέρα στην ΕΠΟΝ, πατέρα μακρονησιώτη με κεντρικό ρόλο στην αντίσταση στην Μεσσαρά και θείο εκτελεσμένο ύστερα από φρικτά βασανιστήρια των Γερμανών στην Αγιά Χανίων) σχεδόν αναπόφευκτά ρούφηξε τη λογοτεχνική και μαρξιστική βιβλιοθήκη των γονιών της και μπήκε στον μαρξισμό, στη Διαλεκτική, στον υλισμό. Παράλληλα με τα πολιτικά της διαβάσματα, ήλθε και ο Μπρεχτ. Η μεγάλη αγάπη της για τον γερμανό ποιητή, θεατρικό συγγραφέα και στοχαστή αποτελεί βασικό κλειδί για να ερμηνεύσει κάποιος και τη σκέψη της, όπως λένε συνεργάτες της. Και κάτι σοβαρότερο: η Βαλαβάνη είναι η πιο σοβαρή μελετήτρια του μπρεχτικού έργου στην Ελλάδα, τον έχει μεταφράσει πολλάκις, έχει προλογίσει και επιμεληθεί εκδόσεις για αυτόν, παραστάσεις, έχει γράψει εκατοντάδες λέξεις και έχει συμμετάσχει σε ομιλίες εδώ και στο εξωτερικό ως μέλος της IBS (Διεθνής Ενωση για τον Μπρεχτ).

Συγγραφέας και η ίδια, προσφάτως εξέδωσε το «Η αρπαγή της Ελλάδας», ένα κοινοβουλευτικό χρονικό της «νεοφιλελεύθερης λεηλασίας» στη χώρα μας, μάνα δύο παιδιών (της Αρτεμης και του Αντώνη) συνδυάζει την παλιά αριστερή αφοσίωση, την κρητική αμεσότητα αλλά και κάτι απόμακρο ή και μελαγχολικό. Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ της Αριστεράς ξέρουν ότι, πέραν του άγχους του υπουργείου, έχει πολύ νωπή την απώλεια του συντρόφου και συζύγου της, εμβληματικού προσώπου της Αριστεράς Δήμου Τσακνιά που έφυγε αιφνίδια από τη ζωή τον περασμένο Νοέμβριο. Ισως μόνο η συλλογική ζωή, το μεγάλωμα των δύο παιδιών τους και η επιτυχία της πρώτης κυβέρνησης της Αριστεράς στη χώρα, θα επουλώσουν κάπως τον πόνο της. Ζεστό μυαλό, κρύα καρδιά τώρα.