Με επίκεντρο τον πολίτη

Η επιλογή του Νίκου Παρασκευόπουλου από τον Αλέξη Τσίπρα για τη θέση του νέου υπουργού Δικαιοσύνης αιφνιδίασε και τον ίδιο, ο οποίος δεν ανέμενε να βρεθεί στην κεντρική πολιτική σκηνή, έστω κι αν ο συγκεκριμένος τομέας της Διοίκησης συνδέεται άμεσα με το Δίκαιο που επί χρόνια υπηρετεί.

Υπό αυτό το πρίσμα η παρουσία του νέου υπουργού όχι μόνο δεν ξένισε, αλλά αποτέλεσε και μια ευχάριστη έκπληξη καθώς έχει το προνόμιο να γνωρίζει εκ των έσω τόσο τη λειτουργία των δικαστηρίων όσο και τα προβλήματα των φυλακών, που ουσιαστικά αποτελούν τα δύο πεδία δράσης στα οποία θα κινηθεί στη διάρκεια της θητείας του.

Για την αποτελεσματικότερη προετοιμασία του κυβερνητικού έργου, όταν χρειαστεί, θα συνεργαστεί με τον επίσης έμπειρο νομικό Σπύρο Σαγιά, ο οποίος είναι ο γραμματέας της Κυβέρνησης. Ο κ. Σαγιάς έχει συνεργαστεί με μεγάλο δικηγορικό γραφείο της Αθήνας με εξειδίκευση στο Εμπορικό και Δημόσιο Δίκαιο.

Με άλλη ατζέντα. Η αλλαγή της σκυτάλης στο υπουργείο Δικαιοσύνης, από τον επίτιμο αρεοπαγίτη και νυν βουλευτή της ΝΔ Χαράλαμπο Αθανασίου στον πανεπιστημιακό δάσκαλο, σηματοδοτεί, όπως λένε όσοι γνωρίζουν τον Νίκο Παρασκευόπουλο, και αλλαγή ατζέντας στο υπουργείο Δικαιοσύνης.

«Υπάρχει ένας κόσμος που παλεύει για δικαιοσύνη και από την άλλη πλευρά υπάρχει μια υποδομή στα δικαστήρια με σημαντικά προβλήματα» παραδέχεται ο υπουργός μιλώντας στα «ΝΕΑ». Αναγνωρίζει μάλιστα πως για να «τρέξει» η Δικαιοσύνη με διαφορετικούς από τους συνηθισμένους της ρυθμούς, που πολλές φορές οδηγούν τη χώρα μας σε καταδίκη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, δεν αρκεί μόνο η τεχνολογία – βλέπε ηλεκτρονική Δικαιοσύνη – αλλά χρειάζεται και προσωπικό, δικαστές, εισαγγελείς και δικαστικούς υπαλλήλους, για να βρει εγκαίρως ο κάθε πολίτης το δίκιο του.

Σε ό,τι αφορά το δεύτερο πεδίο δράσης, δηλαδή τις φυλακές, ούτε εκεί κλείνει τα μάτια του μπροστά στην πραγματικότητα που συνοψίζεται στον όρο «συμφόρηση». Μια πρώτη σκέψη είναι να αξιοποιηθούν χώροι που παραμένουν αχρησιμοποίητοι λόγω έλλειψης φυλακτικού προσωπικού, ώστε να μη στοιβάζονται οι κρατούμενοι ούτε να είναι αναγκασμένοι να διαβιούν σε συνθήκες που δεν ταιριάζουν με την έννοια του νομικού πολιτισμού.

Η εμπειρία του με τα προβλήματα των φυλακών μετρά πολλά χρόνια, από το 1993 ακόμα, όταν επί των ημερών του τότε υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Κουβελάκη είχε αναλάβει χρέη συμβούλου Σωφρονιστικού Δικαίου. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι υπήρξε μεσολαβητής σε εξεγέρσεις κρατουμένων που είχαν γίνει το 1990 στις φυλακές του Κορυδαλλού και το 1996 στις φυλακές του Αγίου Στεφάνου Πάτρας. Τον καθοριστικό αυτόν ρόλο είχε αναλάβει ύστερα από πρόταση των ίδιων των κρατουμένων σε εκείνες τις κρίσιμες στιγμές.

Ετσι ακόμα και σήμερα, που ο ίδιος πλέον κάθεται στην υπουργική καρέκλα, έχει να θυμάται εικόνες που έζησε από τότε: «Η εικόνα που μου έμεινε αξέχαστη είναι αυτή που αντίκρισα στην Κασσαβέτεια όπου κρατούνταν ανήλικοι. Είχα πραγματοποιήσει μια επίσκεψη, περίπου 20 χρόνια πριν, ως σύμβουλος του τότε υπουργού Δικαιοσύνης Γ. Κουβελάκη. Ελπίζω βέβαια ότι τα όσα θα σας αφηγηθώ να μην έχουν σχέση με τις σημερινές συνθήκες, τις οποίες ασφαλώς έχω ευθύνη το ταχύτερο να εξετάσω. Είχα ζητήσει να δω το Πειθαρχείο. Είδα έναν χώρο διαστάσεων τουαλέτας, ίσως λίγο μεγάλης, έξω στο ύπαιθρο. Η πόρτα μάλιστα ήταν σιδερένια και είχε από κάτω διάκενο. Οταν αργότερα ρώτησα κρατουμένους αν έχουν παράπονα ή αιτήματα, περίμενα να αναφερθούν στην κατάσταση του Πειθαρχείου. Αντ’ αυτού άκουσα το εξής αίτημα: “Να μας επιτρέπετε στο Πειθαρχείο να έχουμε ένα πουλόβερ ή μια κουβέρτα, να τυλίγουμε και τα αφτιά μας ώστε να μην μπαίνουν μέσα έντομα”».

Η επόμενη Ημέρα. Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι επόμενες κινήσεις του νέου υπουργού και σε ό,τι αφορά τις φυλακές υψίστης ασφαλείας στον Δομοκό, τις λεγόμενες φυλακές Γ’ τύπου, στις οποίες έχουν ήδη μεταχθεί και κρατούνται καταδικασμένοι για συμμετοχή σε τρομοκρατικές οργανώσεις.

Και αυτό γιατί σε ανύποπτο χρόνο, πολύ πριν επιλεγεί για τη θέση αυτή, είχε συνυπογράψει μαζί με άλλους 40 πανεπιστημιακούς κείμενο με το οποίο έθεταν σοβαρά προβλήματα συνταγματικής τάξης από τη λειτουργία των φυλακών Γ’ τύπου. «Δημιουργείται ανασφάλεια δικαίου σε ένα πεδίο όπου η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων προέχει» αναφερόταν μεταξύ άλλων σε εκείνη την επιστολή.

Ιδιαίτερη ευαισθησία όμως έχει ο νέος υπουργός και στα θέματα αντιμετώπισης τοξικομανών. Μετρά τρεις συνεχείς θητείες ως πρόεδρος του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) και άλλες τόσες πριν ως μέλος του ΔΣ του ΚΕΘΕΑ, ενώ ήταν πρόεδρος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής που συνέταξε την ισχύουσα νομοθεσία για τα ναρκωτικά.

«Ο πρόσφατος νόμος δεν έχει προχωρήσει στον βαθμό που θα έπρεπε να είχε γίνει» λέει ο νέος υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος είναι υπέρμαχος της αντιμετώπισης εξαρτημένων ατόμων που βρίσκονται στη φυλακή ως διακινητές. «Απεξάρτηση αντί φυλακής» για τους χρήστες είναι η θεωρία που πρεσβεύει, γνωρίζοντας πολύ καλά από την εμπειρία του ότι η απεξάρτηση απομακρύνει από την τέλεση πιθανών εγκλημάτων στο μέλλον και βοηθά επί της ουσίας την κοινωνία στον τομέα της πρόληψης.

Αυτονόητη πρόθεση του Νίκου Παρασκευόπουλου είναι να στηρίξει τα δίκαια αιτήματα των δικαστών, οι οποίοι είχαν καταγγείλει τη στάση της προηγούμενης κυβέρνησης λόγω της μη εφαρμογής δικαστικών αποφάσεων. Γεγονός που είχαν στηλιτεύσει όλες οι δικαστικές ενώσεις καθώς τέτοιες πρακτικές παρακάμπτουν τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο τους.

Ο Νίκος Παρασκευόπουλος μπορεί να έχει ως βάση του τη Θεσσαλονίκη, αλλά γεννήθηκε το 1949 στην Αθήνα. Ξεκίνησε την πανεπιστημιακή του καριέρα ως διδάκτορας το 1979, ενώ το 1988 έγινε καθηγητής του Ποινικού Δικαίου στη Νομική του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης. Διετέλεσε μάλιστα και πρόεδρος του Τμήματος της Νομικής του ΑΠΘ.

Στα έργα και τις ημέρες του νέου υπουργού Δικαιοσύνης περιλαμβάνονται ακόμα η συμμετοχή του στην ομάδα εργασίας που συνέταξε την Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Προστασία των Προσωπικών Δεδομένων. Επιπλέον, υπήρξε και μέλος της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης που συνέταξε πρόταση ρύθμισης του ακούσιου εγκλεισμού σε ψυχιατρεία καθώς και επιστημονικός υπεύθυνος του Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης για την επανένταξη των αποφυλακισμένων.