Ευκαιρία για δημοκρατική επανίδρυση της ευρωζώνης

Ο τελευταίος σταρ των οικονομολόγων είναι απολύτως σαφής: από την Ελλάδα άρχισε μια δημοκρατική επανάσταση, την οποία η ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά δεν μπορεί να αγνοήσει. Αντίθετα, πρέπει να τείνει χείρα βοηθείας, όχι μόνο για να αλλάξει η ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη και να τεθεί τέλος στη λιτότητα, αλλά και για να βρει τη χαμένη της ταυτότητα. Ο Τομά Πικετί, συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Το κεφάλαιο στον 21ο αιώνα» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις), επισημαίνει και κάτι ακόμη: ότι αν δεν ληφθεί υπόψη το μήνυμα που στέλνει σήμερα η Ελλάδα και αύριο η Ισπανία, θα υπάρξει ο κίνδυνος το επόμενο μήνυμα να προέλθει από την Ακρα Δεξιά. Συμπέρασμα; Ηρθε η ώρα για την Ευρώπη να αφήσει πίσω τις αγκυλώσεις της και να 
κάνει το επόμενο μεγάλο βήμα.

«Ο εκλογικός θρίαμβος του ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να αναστρέψει την κατάσταση στην Ευρώπη και να θέσει τέλος στη λιτότητα που θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση της ηπείρου μας και των νέων της. Η υπόθεση αυτή θα ενισχυθεί από ένα ανάλογο αποτέλεσμα, δηλαδή από μια νίκη του Podemos στις εκλογές που θα πραγματοποιηθούν στην Ισπανία στα τέλη του 2015. Αλλά για να μπορέσει αυτή η δημοκρατική επανάσταση που έρχεται από τον Νότο να επηρεάσει πραγματικά την πορεία των πραγμάτων θα πρέπει τα κόμματα της Κεντροαριστεράς που βρίσκονται σήμερα στην εξουσία στη Γαλλία και στην Ιταλία να υιοθετήσουν μια εποικοδομητική προσέγγιση και να αναγνωρίσουν το μερίδιο της ευθύνης τους στη σημερινή κατάσταση.

Συγκεκριμένα, αυτές οι πολιτικές δυνάμεις θα πρέπει να αδράξουν την ευκαιρία για να υψώσουν τη φωνή τους και να πουν ότι το δημοσιονομικό σύμφωνο που υιοθετήθηκε το 2012 στέφθηκε από αποτυχία. Παράλληλα θα πρέπει να καταθέσουν νέες προτάσεις, οι οποίες θα είναι τέτοιες που θα επιτρέψουν μια πραγματική δημοκρατική επανίδρυση της ευρωζώνης. Στο υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο, το οποίο βρίσκεται δέσμιο των αυστηρών κριτηρίων για το δημοσιονομικό έλλειμμα και του κανόνα της ομοφωνίας στις δαπάνες, είναι αδύνατον να υιοθετηθούν κοινωνικές πολιτικές. Δεν αρκούν οι διαμαρτυρίες στο Βερολίνο και στις Βρυξέλλες. Αυτό που χρειάζεται είναι νέοι κανόνες.

Ενοποίηση δηµόσιων χρεών

Για να είμαστε ξεκάθαροι: από τη στιγμή που κάποιοι μοιράζονται ένα κοινό νόμισμα είναι απολύτως δικαιολογημένο να υπάρχει συντονισμός σε ό,τι αφορά το επίπεδο των ελλειμμάτων καθώς και τις γενικές κατευθύνσεις της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής. Ομως οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με δημοκρατικό τρόπο, κάτω από το φως του ήλιου και έπειτα από έναν δημόσιο διάλογο όπου θα υπάρχει και αντίλογος. Και όχι εφαρμόζοντας μηχανικούς κανόνες και αυτόματες κυρώσεις που από το 2011-2012 προκάλεσαν όχι μόνο μια ταχεία μείωση των ελλειμμάτων αλλά και μια γενική ύφεση στην ευρωζώνη. Αποτέλεσμα; Εκρηξη της ανεργίας, σε αντίθεση με τον διακηρυγμένο στόχο. Ο καθορισμός του επιπέδου του ελλείμματος και του επιπέδου των δημοσίων επενδύσεων είναι μια πολιτική απόφαση που πρέπει να μπορεί να προσαρμόζεται στην οικονομική κατάσταση.

Θα έπρεπε να είχε γίνει δημοκρατικά, στο πλαίσιο ενός Κοινοβουλίου της ευρωζώνης στο οποίο κάθε εθνικό Κοινοβούλιο θα εκπροσωπείται αναλογικά με τον πληθυσμό της χώρας – ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο. Με ένα τέτοιο σύστημα θα έχουμε λιγότερη λιτότητα, περισσότερη ανάπτυξη και μικρότερη ανεργία. Αυτή η νέα δημοκρατική διακυβέρνηση θα επέτρεπε να εξεταστεί και πάλι η πρόταση να ενοποιηθούν τα δημόσια χρέη που ξεπερνούν το 60% του ΑΕΠ, ώστε να μοιράζονται το ίδιο επιτόκιο και να προβλέπονται οι μελλοντικές κρίσεις, καθώς και να επιβληθεί ένας ενιαίος φόρος για όλη την ευρωζώνη αφού είναι ο μόνος τρόπος να τεθεί τέλος στο φορολογικό ντάμπινγκ.

Ο κίνδυνος σήμερα, δυστυχώς, είναι ότι οι κυβερνήσεις της Ιταλίας και της Γαλλίας περιορίζονται στον χειρισμό της ελληνικής περίπτωσης ως ειδικής, καθώς αποδέχονται μια ελαφρά αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους χωρίς να αμφισβητήσουν τη ρίζα του προβλήματος, που είναι η δομή της ζώνης του ευρώ. Γιατί; Επειδή έχασαν πολύ καιρό εξηγώντας στους πολίτες τους ότι το δημοσιονομικό σύμφωνο λειτουργούσε, ενώ σήμερα δεν μπορούν να διατυπώσουν τον ίδιο ισχυρισμό. Θα σας εξηγήσουν ότι είναι δύσκολο να αλλάξουν τα σύμφωνα, και αυτό παρά το γεγονός ότι το 2012 χρειάστηκαν μόλις έξι μήνες για να τα ξαναγράψουν αλλά και παρά το γεγονός ότι είναι προφανές πως τίποτε δεν τους εμποδίζει να λάβουν έκτακτα μέτρα μέχρι να θεσπιστούν νέοι κανόνες. Θα ήταν καλύτερα όμως εάν αναγνώριζαν τα λάθη τους όσο είναι καιρός από το να περιμένουν νέους πολιτικούς σεισμούς – αυτή τη φορά από την Ακρα Δεξιά. Εάν η Γαλλία και η Ιταλία απλώσουν σήμερα το χέρι στην Ελλάδα και στην Ισπανία για να προτείνουν μια πραγματική δημοκρατική επανίδρυση της ευρωζώνης η Γερμανία δεν θα μπορούσε παρά να δεχθεί έναν συμβιβασμό.

Δεν φθάνει το σχέδιο της ΕΚΤ

Ολα θα εξαρτηθούν από τη στάση των ισπανών Σοσιαλιστών που σήμερα βρίσκονται στην αντιπολίτευση. Από τους έλληνες συντρόφους τους είναι λιγότερο συκοφαντημένοι και τραυματισμένοι.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, πρέπει να αποδεχθούν το γεγονός ότι θα δυσκολευτούν πολύ να κερδίσουν τις επόμενες εκλογές αν δεν συνασπιστούν με το Podemos, που σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις βρίσκεται στην πρώτη θέση των προτιμήσεων.

Θα κάναμε λάθος κυρίως εάν πιστεύαμε ότι το νέο σχέδιο που ανακοίνωσε η ΕΚΤ φτάνει για να λυθούν τα προβλήματα. Ενα ενιαίο νομισματικό σύστημα με 18 δημόσια χρέη και 18 επιτόκια είναι ασταθές στη βάση του. Η ΕΚΤ προσπαθεί να παίξει τον ρόλο της αλλά για να επιστρέψουν ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη στην Ευρώπη θα χρειαστεί να αυξηθούν οι δημόσιες δαπάνες. Αν δεν γίνει κάτι τέτοιο υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν κερδοσκοπικές φούσκες σε κάποιους τομείς από τα δισεκατομμύρια που θα τυπώσει η ΕΚΤ.

Η προτεραιότητα της Ευρώπης θα πρέπει να δοθεί στην καινοτομία και στην κατάρτιση. Γι’ αυτό θα χρειαστεί μια πολιτική και δημοσιονομική ένωση στην ευρωζώνη, με αποφάσεις που θα λαμβάνονται κατά πλειοψηφία στο εσωτερικό ενός αυθεντικά δημοκρατικού Κοινοβουλίου. Δεν μπορούμε να περιμένουμε τα πάντα από μια κεντρική τράπεζα».