Το δίλημμα «μαζί ή μόνος»

Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο μεγαλύτερος γρίφος που καλούνται να λύσουν οι κάλπες της Κυριακής είναι αν η νέα πολιτική περίοδος θα συνδεθεί με την επαναφορά των αυτοδύναμων κυβερνήσεων ή θα παραμείνει ανοιχτός ο κύκλος των συνεργασιών που εγκαινιάστηκε το καλοκαίρι του 2012.

Το δίλημμα «μαζί ή μόνος» αντιμετωπίζει πρωτίστως ο Αλέξης Τσίπρας παραμονές της κρίσιμης εκλογικής αναμέτρησης. Οχι μόνον επειδή ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ καταγράφει δημοσκοπικά σημαντικό προβάδισμα που τού εξασφαλίζει τον πρώτο λόγο για τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης. Ούτε επίσης γιατί η Κουμουνδούρου κλιμάκωσε τις τελευταίες ημέρες μια αντεπίθεση που στόχευε στη δημιουργία ρεύματος και στη διαμόρφωση συνθηκών οι οποίες θα έφερναν κοντά την απόλυτη πλειοψηφία στη νέα Βουλή – ο ΣΥΡΙΖΑ έβαλε μόνος του τον εκλογικό πήχη στην επίτευξη αυτοδυναμίας. Αλλά και επειδή ο Αντώνης Σαμαράς είχε ήδη ξεπεράσει το δίλημμα προφανώς και λόγω της μειονεκτικής θέσης στην εκλογική αφετηρία, διακηρύσσοντας ότι δικός του στόχος είναι μια ευρεία κυβερνητική συνεργασία των δυνάμεων του λεγόμενου ευρωπαϊκού τόξου.

Είναι πρόδηλο ότι η Κουμουνδούρου επιθυμεί τον απόλυτο έλεγχο στο μετεκλογικό τοπίο, έστω και μέσα από μια ισχνή αυτοδυναμία, κυρίως επειδή δεν έχει αναπτύξει ένα συμμαχικό δίκτυο και δεν έχει καταλήξει προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί εάν η κάλπη απαιτήσει διέξοδο μέσα από συνεργασίες. Ο Αλέξης Τσίπρας, όπως διαφαίνεται από όλες τις ομιλίες το προηγούμενο δεκαήμερο, επιζητεί να αναλάβει «ολάκερη την ευθύνη», έστω κι αν προαναγγέλλει κινήσεις για συγκρότηση κυβέρνησης που δεν θα είναι ή θα δείχνει μονοκομματική. Μπορεί να μοιράσει υπουργικές καρέκλες και σε συνεργαζόμενους, αλλά το ζητούμενο είναι ο ΣΥΡΙΖΑ να διαθέτει αυτοδυναμία στη Βουλή, για παν ενδεχόμενο.            

ΤΟ ΜΠΟΝΟΥΣ ΤΩΝ 50 ΕΔΡΩΝ. Το εκλογικό σύστημα – ουσιαστικά το μπόνους των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα σε συνδυασμό με τη δύναμη των κομμάτων που θα βρεθούν εκτός Βουλής – είναι εκείνο που περιπλέκει την κατάσταση και επιτρέπει να χαμηλώσει ο πήχης της αυτοδυναμίας σε πρωτοφανή για τα μεταπολιτευτικά χρονικά επίπεδα. Υπό ορισμένες συνθήκες, λίγο περισσότερο από το 1/3 του εκλογικού σώματος μπορεί να αποφασίσει για τα υπόλοιπα 2/3 και μάλιστα σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης. Αυτή είναι ακόμη μια εξήγηση για τους λόγους που η συζήτηση για τις συνεργασίες που μπορεί να αναζητηθούν από τη Δευτέρα με ή χωρίς την αυτοδυναμία είναι στο τραπέζι. Επιπροσθέτως, όποιος πάρει πρώτος τη διερευνητική εντολή προεξοφλείται ότι θα συνυπολογίσει και τον μακρύ ορίζοντα που έχει μπροστά της η νέα κυβέρνηση: ώς την ολοκλήρωση του συνταγματικού της κύκλου, στις αρχές του 2019, δεν έχει να αντιμετωπίσει καμία εκλογική δοκιμασία (ευρωεκλογές, περιφερειακές – δημοτικές εκλογές), πέραν της προεδρικής εκλογής στο ξεκίνημά της που στην πραγματικότητα δεν αποτελεί εμπόδιο.  

Συνεπώς, οι συμφωνίες με τους δανειστές και η διαχείριση της οικονομίας είναι τα κρίσιμα στοιχεία που καθορίζουν το πλαίσιο των συνεργασιών. Το ιδεολογικοπολιτικό στίγμα επιτρέπει στην Κουμουνδούρου να βρεθεί στο ίδιο τραπέζι με δυνάμεις που κινούνται σε έναν ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο, όπως το ΠΑΣΟΚ, το Ποτάμι ή την κίνηση του Γιώργου Παπανδρέου εφόσον βρεθεί στη νέα Βουλή. Αντιθέτως, μια αναζήτηση συμμάχων στη βάση της αντιμνημονιακής ρητορικής φέρνει ως συνομιλητή στο τραπέζι του Αλέξη Τσίπρα τον Πάνο Καμμένο, ο οποίος προεξοφλεί παρόμοια εξέλιξη εάν επιβιώσουν εκλογικά οι ΑΝΕΛ.  

Το ΠΑΣΟΚ και ο Βαγγέλης Βενιζέλος παραμένουν σε τροχιά κυβερνητικών συνεργασιών, δηλώνοντας προκαταβολικά ότι θα συμπράξουν και θα στηρίξουν μια κυβερνητική προσπάθεια που θα αποσκοπεί στη διασφάλιση της ευρωπαϊκής θέσης της χώρας και σε προοδευτική διακυβέρνηση. Ως οιονεί κυβερνητικός εταίρος του ΣΥΡΙΖΑ προβάλλει και το Ποτάμι σε έναν ευρωπαϊκό μονόδρομο. Η Κουμουνδούρου, τουλάχιστον προεκλογικά, προτιμά να κρατά κλειστά τα χαρτιά της και να υψώνει εμπόδια πιέζοντας το εκλογικό σώμα προς την κατεύθυνση της αυτοδυναμίας.

Η ΣΥΓΓΡΟΥ. Αν για τον ΣΥΡΙΖΑ το δίλημμα είναι με ποιους θα κυβερνήσει, για τη ΝΔ μια νέα συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ (και με Το Ποτάμι ως αντικαταστάτη της ΔΗΜΑΡ στο σχήμα του 2012) δείχνει αυτονόητη. Το δημοσκοπικό περιβάλλον, ωστόσο, δεν επιτρέπει στη Συγγρού να επικεντρωθεί στο ζήτημα των συνεργασιών – μια τέτοια συζήτηση είναι σαφές ότι συντονίζει μόνον όποιος εξασφαλίσει την εκλογική πρωτιά. Η τελική αντεπίθεση του Αντώνη Σαμαρά για ανατροπή σκηνικού παραμένει προσκολλημένη στη γραμμή του φόβου. Εξού και η χθεσινή προειδοποίηση για «ολέθριες συνέπειες» από μια επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ, στον απόηχο των δηλώσεων Ντράγκι για το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ευρωζώνης.

Η στρατηγική της ΝΔ, που δεν δικαιώνεται δημοσκοπικά, προκαλεί έντονες εσωκομματικές αναταράξεις, ενώ βολές κατά της επικοινωνιακής ομάδας του κόμματος άρχισαν να εκτοξεύονται πριν ακόμη ανοίξουν οι κάλπες. «Πληρώνουμε και το τίμημα μιας κακής επικοινωνιακής στρατηγικής… Φαινόμαστε ότι μιλάμε σαν δανειστές», ξιφούλκησε χθες ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης, μεταφέροντας εν πολλοίς και το βαρύ κλίμα που επικρατεί στο γαλάζιο στρατόπεδο.