Σκηνοθεσία σε τέσσερις τοίχους

ο μεγαλύτερο σε έκταση αλλά και σε ισχύ θεατρικό του Σαίξπηρ αποτελεί πρόκληση για κάθε σκηνοθέτη: «Η τραγωδία του Αμλετ, Πρίγκιπα της Δανίας» (1599-1602) δεν θα μπορούσε να μείνει εκτός στόχου του Γιάννη Χουβαρδά. Γνωρίζοντας κι εκείνος, όπως όλοι, προηγούμενοι και επόμενοι, ότι μια ειλικρινής αναμέτρηση μαζί του δεν είναι παρά μια αναμέτρηση με την ίδια τη ζωή, ξεδίπλωσε στην παραγωγή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών τη δική του ματιά.

Το ιστορικό και πολιτικό δράμα του Γουίλιαμ Σαίξπηρ (1564-1616) είναι συγχρόνως μια οικογενειακή τραγωδία και μια ερωτική ιστορία γεμάτη προδοσία, εκδίκηση και αίμα – πολύ αίμα. Είναι ένα έργο ποιητικό, ψυχολογικό και ψυχαναλυτικό μαζί. Στο πρόσωπο του ήρωα συναντώνται ο γιος, ο αδελφός, ο ανιψιός, ο φίλος, ο εραστής, ο δολοφόνος. Πάνω απ’ όλα ο ήρωας αυτός είναι το αναποφάσιστο και εύθραυστο πλάσμα που μάχεται διαρκώς με τον ίδιο του τον εαυτό, ανάμεσα σε αυτό που πιστεύει ότι πρέπει να κάνει και σε εκείνο που δύναται. Εκφράζει όλα τα διλήμματα της ζωής και της ανθρώπινης ύπαρξης ή καλύτερα το ένα και μοναδικό: Τι είναι η ζωή;

Το φάντασμα του πατέρα και η συνωνυμία του, η μάνα ως αδυναμία και αποτυχία, ο θείος ως εξουσία και εκδίκηση, η Οφηλία ως ενοχή και παραλογισμός. Τα αδιέξοδα του Αμλετ είναι όλα εκεί μπροστά μας. Ο σκηνοθέτης αναζήτησε εξόδους – έστω μια έξοδο κινδύνου.

«ΝΑ ΕΙΣΑΙ Ή ΝΑ ΜΗΝ ΕΙΣΑΙ». Με μια καινούργια και εξαιρετικά καίρια μετάφραση από τον Διονύση Καψάλη, ο Γιάννης Χουβαρδάς εισήλθε στο σύμπαν του σαιξπηρικού ήρωα με σύμμαχό του τον ποιητή-μεταφραστή. Μαζί μοιράστηκαν τη βασική ιδέα: «To be or not to be» δεν σημαίνει «να ζεις ή να μη ζεις» αλλά «να είσαι ή να μην είσαι». Και μέσα σ’ αυτή την πάλη του «είναι και του φαίνεσθαι», της ζωής και του θεάτρου, ο σκηνοθέτης προσπάθησε να κατανοήσει τους γρίφους του ήρωά του και να τον ακολουθήσει μέσα στον λαβύρινθο του νου και της ψυχής του. Και τα κατάφερε. Κατ’ αρχάς ο «Αμλετ» της Στέγης είναι η παράσταση ενός σκηνοθέτη. Με τη δουλειά του ο Γιάννης Χουβαρδάς έδωσε νέο υλικό στην προβληματική γύρω από το έργο, την οποία ο δωδεκαμελής θίασος υπηρέτησε πιστά, στερώντας μας ωστόσο  ορισμένα κομμάτια υποκριτικής…

Ο ίδιος «διάβασε» το έργο αναζητώντας τον δικό του βασικό κορμό και οδήγησε τα πρόσωπα εκεί που οδηγήθηκε και ο ίδιος: σε χώρους, με πρώτο και καθοριστικό τον οίκο, το σπίτι, τους τέσσερις τοίχους, που σηματοδοτούν το πλαίσιο της οικογένειας. Η ξύλινη κατασκευή της Εύας Μανιδάκη (μοναδικό αρχιτεκτονικό – σκηνικό δημιούργημα υψηλής αισθητικής και απόλυτης συμβολικής χρήσης) μοιάζει να τα χώρεσε όλα. Περιστρεφόμενο με αργό ρυθμό (άλλοτε έμενε στατικό) και με τον τέταρτο τοίχο να φεύγει, όπως και η σκεπή, κυριάρχησε στη σκηνή. Από την άλλη, ένας μεγαλύτερος των συνηθισμένων τηλεφωνικός θάλαμος, σαν αποθήκη, διάδρομος ή τόπος αναμονής, λειτούργησε συμπληρωματικά – με την ταράτσα ως έδρα της Οφηλίας. Ο ήχος του τηλεφώνου, που ακουγόταν συχνά-πυκνά, έμοιαζε να δρα άλλοτε απειλητικά, άλλοτε προειδοποιητικά και άλλοτε συμπτωματικά.

Ο Χρήστος Λούλης, χωρίς να προδώσει τον ήρωά του, στάθηκε διστακτικός μαζί του. Η Γερτρούδη (Αμαλία Μουτούση) μοιράστηκε ανάμεσα στην ερωτική/ειρωνική γυναίκα και στην αδύναμη μάνα. Με υποκριτική αυτονομία ο ρόλος της Οφηλίας (Αλκηστις Πουλοπούλου). Ο Οράτιος (ο φίλος του Αμλετ που επιζεί της τραγωδίας και θα τη διηγηθεί στους επομένους) ξεχωρίζει χάρη στην ολοκληρωμένη ερμηνεία του Κώστα Βασαρδάνη. Οπως και το δίδυμο του Χάρη Φραγκούλη και του Ορφέα Αυγουστίδη (Ρόζενκραντζ και Γκίλντενστερν / νεκροθάφτες) με το υποκριτικό τους ρεσιτάλ.

Μετάφραση:
Διονύσης Καψάλης
Σκηνοθεσία:
Γιάννης Χουβαρδάς
Σκηνικά:
Εύα Μανιδάκη
Μουσική:
Δημοσθένης Γρίβας
Κοστούμια:
Ιωάννα Τσάμη
Φωτισμοί:
Λευτέρης Παυλόπουλος
Παίζουν:
Χρήστος Λούλης, Αμαλία Μουτούση, Αλκηστις Πουλοπούλου, Κώστας Βασαρδάνης, Γιώργος Γάλλος, Νίκος Χατζόπουλος, Χάρης Φραγκούλης, Ορφέας Αυγουστίδης, Γιώργος Γλάστρας, Θάνος Τοκάκης, Νικόλας Παπαγιάννης, Γιώργος Τζαβάρας.
Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών.
Παραστάσεις ως την 1η Φεβρουαρίου 2015.