Η απάτη πίσω από τα «Μεγάλα μάτια»

Την όχι και τόσο γνωστή ιστορία απάτης – συζυγικής, για να είμαστε ακριβείς – στα χρονικά της σύγχρονης τέχνης φωτίζει η ταινία «Μεγάλα μάτια» του Τιμ Μπάρτον, που για την ώρα αποκομίζει αντικρουόμενες κριτικές. Είναι η προσωπική τραγική ιστορία της  Μάργκαρετ Κιν, η οποία έφτασε στο Σαν Φρανσίσκο του 1950 φεύγοντας μαζί με τη μικρή της κόρη από τον πρώτο της σύζυγο αποφασισμένη να αλλάξει τη μοίρα της. Εκεί, σε μια ατμόσφαιρα που ευνοούσε την καλλιτεχνική ελευθερία, θα γινόταν διάσημη ζωγραφίζοντας πίνακες όπου κυριαρχούσαν παιδιά με μεγάλα λυπημένα μάτια.

Η ιστορία θέλει τους πίνακες αυτούς να είναι αποτέλεσμα της κακομεταχείρισης της ζωγράφου από τον άντρα της Γουόλτερ Κιν, επίσης καλλιτέχνη, ο οποίος την κλείδωνε στη σοφίτα για να της επιβάλει να ζωγραφίσει και να πουλάει τα έργα της ως δικά του. Το ζευγάρι πήρε διαζύγιο και η δικαστική διαμάχη για την πατρότητα και τα δικαιώματα των έργων που διήρκεσε χρόνια λύθηκε απλά: η Μάργκαρετ ζωγράφισε έναν πίνακα μπροστά σε δικαστές και ενόρκους, ενώ ο Γουόλτερ αρνήθηκε. Από το 1986 ήταν ελεύθερη να ζωγραφίζει με το όνομά της.

Αλλο όμως να βλέπεις μια ζωή να περνά ως ταινία μπροστά στα μάτια σου κι άλλο να τη διηγείται εκείνη που τη βίωσε. Οι δύο τους συναντήθηκαν για πρώτη φορά το 1955 σε μια υπαίθρια έκθεση ζωγραφικής στο Σαν Φρανσίσκο. «Ηταν ακαταμάχητα γοητευτικός. Μπορούσε να γοητεύσει οποιονδήποτε» θυμάται η Μάργκαρετ Κιν μιλώντας στην «Γκάρντιαν» για τον τότε άσημο ζωγράφο Γουόλτερ Κιν. Εκείνος είχε μείνει έκπληκτος από τους πίνακές της με τα πορτρέτα των θλιμμένων παιδιών. Σχεδόν αμέσως παντρεύτηκαν. Τα πρώτα δύο χρόνια έγγαμου βίου ήταν ευτυχισμένα, αλλά όλα άλλαξαν άρδην ένα βράδυ στο μπίτνικ κλαμπ «Hungry I» της πόλης, στέκι του Κιν, στο οποίο είχε συρρεύσει κόσμος για να δει και να αγοράσει τα έργα. «Με είχε βάλει να κάθομαι σε μια γωνία κι εκείνος κυριαρχούσε στον χώρο, μιλούσε, χαιρετούσε, πωλούσε πίνακες, όταν κάποιος κοντοστάθηκε και με ρώτησε “ζωγραφίζετε κι εσείς”; Αστραπιαία απόρησα – έντρομη -, εμφανίζει τους πίνακές μου ως δικούς του;».

Ακριβώς. Ο Κιν έλεγε ένα μεγάλο ψέμα στους πελάτες του. Διότι η Μάργκαρετ είχε φιλοτεχνήσει τους πίνακες έναν προς έναν σε συνθήκες ψυχαναγκαστικού εγκλεισμού. «Ζωγράφιζα 16 ώρες την ημέρα» λέει. Ετσι πέρασαν άλλα οκτώ εφιαλτικά χρόνια. Τότε η Μάργκαρετ πήρε την πρώτη μεγάλη απόφαση. Εγκατέλειψε τον Κιν, μετακόμισε στη Χαβάη και ζήτησε διαζύγιο. Συνέχισε όμως να ζωγραφίζει κρυφά για τον πρώην σύζυγό της, όπως του είχε υποσχεθεί. Ωσπου το 1970 έκανε την επόμενη σημαντική κίνησή της. «Τέρμα τα ψέματα. Στο εξής θα λέω μόνο την αλήθεια» θυμάται ότι είχε πει. Και από έναν ραδιοφωνικό σταθμό αποκάλυψε ποιος πραγματικά ήταν ο ζωγράφος των παιδιών με τα μεγάλα μάτια.