«Εμείς γεννηθήκαμε από φτωχά αρχίδια;»

Αν είκοσι χρόνια μετά το γράψιμο των «Υπεραστικών» αισθανόμαστε τον Παπαγιώργη να έχει μεταβάλει την «επικαιρότητα» σε «διάρκεια» δεν είναι κυρίως γιατί παραμένουν σχεδόν ανέπαφα τα προβλήματα που ανακινούσε και υπογράμμιζε. Είναι γιατί ο ανεστραμμένος τρόπος του να βλέπει τα πράγματα, που είχε τη φυσικότητα της ρέουσας ομιλίας, αποκάλυπτε κάτι πολύ περισσότερο από τη διορθώσιμη πλευρά των πραγμάτων. Εμοιαζε να «καταγγέλλει» (ξέρουμε ότι πρόκειται για ένα ρήμα που δεν του ταιριάζει καθόλου) τον ίδιο τον πυρήνα της ζωής, αφού συστατικά τον αναγνώριζε πολύ συγγενέστερο με τα διαθρυλήματα για τις επιληπτικές κρίσεις του Ντοστογέφσκι και την παραφροσύνη του Βαν Γκογκ, παρά με μια καθησυχαστική κανονικότητα. Ο αντιδιανοουμενισμός του, που αν και χτυπάει κόκκινο αναγνωρίζεται μόνο έμμεσα, αφού ο ίδιος δεν κάνει την ελαχιστότατη μνεία, δεν έχει ως μοναδικό ευεργέτημα το να γράφει κείμενα που σε οποιονδήποτε άλλο θα νομιμοποιούνταν ως δύστροπα, ενώ στον Παπαγιώργη διαβάζονται σαν γλαφυρά χρονογραφήματα. (Κάτι ανάλογο με τον αλησμόνητο Γ.Π. Σαββίδη, που αν και φιλόλογος, τις βιβλιοκριτικές του τις ρουφάει κανείς σαν σύντομες πιπεράτες ιστορίες.) Εχει να κάνει ακόμη και με τη διάσωση λέξεων όπως «παραλής», «ζημιάρικο», «τζόρας», «πουλ πουλ» (έτσι φωνάζουμε τις κότες), ή με την αναγνώριση μιας μεστής σκέψης στη λαϊκή απορία: «Καλά, εμείς γεννηθήκαμε από φτωχά αρχίδια;».

Απόσταγμα και μείγμα μιας μελαγχολίας και μιας συγκατάβασης για τα ανθρώπινα, τα «Υπεραστικά», που ακόμη κι όταν ανακινείται η λάσπη σε κάνουν να αναφωνείς: «Δεν το ‘λπιζα να ‘ν’ η ζωή / μέγα καλό και πρώτο».