«Εγραψα “Ολα συγχωρούνται”και έβαλα τα κλάματα»

Μέσα στη νύχτα, η κραυγή της νίκης: «Αλλάχ ακμπάρ!» Στη γλώσσα του «Charlie Hebdo» αυτό σήμαινε λίγο – πολύ «εύρηκα». Δευτέρα 12 Ιανουαρίου, στις 9.08 μ.μ., το «Αλλάχ ακμπάρ» της ομάδας του «Charlie» ήταν «βαθύ, σοβαρό, ειλικρινές, πελώριο». Οι επιζώντες της ισλαμικής επίθεσης είχαν βρει, επιτέλους, το πρωτοσέλιδο σκίτσο του ιστορικού οκτασέλιδου (αντί του συνήθους 16σέλιδου) τεύχους που κυκλοφορεί σήμερα στα γαλλικά περίπτερα, σε τρία εκατομμύρια αντίτυπα (αντί των συνήθων 60.000), και θα μεταφραστεί σε πέντε ακόμη γλώσσες – αγγλικά, ισπανικά και αραβικά η ψηφιακή έκδοση, επιπλέον ιταλικά και τουρκικά η έντυπη.

ΟΙ ΕΠΙΖΩΝΤΕΣ. Επιστροφή στο πρωτοσέλιδο. Από την Παρασκευή, δύο ημέρες μετά την επίθεση που τους στέρησε 12 συναδέλφους τους, δύο ημέρες πριν από τις μεγαλειώδεις διαδηλώσεις στη Γαλλία με τη συμμετοχή τεσσάρων εκατ. πολιτών, η ομάδα έχει εγκατασταθεί στη φιλόξενη αίθουσα συσκέψεων της «Liberation». Μαζί με τους επιζώντες, σύντροφοι, φίλοι και παλαιοί συνεργάτες. Οι δύο πρώτες ημέρες είναι «δύσκολες». Λείπουν το γέλιο του Καμπί, οι μιμήσεις του συγγραφέα Μισέλ Ουελμπέκ από τον Μπερνάρ Μαρί, το χάος του γραφείου του Σαρμπ, του διευθυντή του «Charlie». «Αλλάχ ακμπάρ» ήταν η πολεμική κραυγή του Σαρμπ, ένα τικ που απέκτησε εξαιτίας των απειλών που δεχόταν μετά τη δημοσίευση των πρώτων σκίτσων του Μωάμεθ, το 2006. Το έγραφε, επισημαίνει η «Monde», στα μέιλ του: «Αλλάχ ακμπάρ, τέλειωσες το κείμενο;». Το φώναζε μόνος μέσα στο γραφείο του, σαν τρελός. Κανείς δεν του έδινε πια σημασία, παρά μόνο για να του πουν: «Σταμάτα, την ημέρα που θα έρθουν, θα νομίζουμε ότι είναι πλάκα».

Η ατμόσφαιρα είναι βαριά. Ο χρονικογράφος Πατρίκ Πεγιού κάνει το ερώτημα που σκοτώνει: «Από επικαιρότητα τι έχουμε;» Το πρώτο τρελό γέλιο. Αρχίζουν. Μαζεύουν ανέκδοτα σκίτσα των δολοφονημένων. Σκιτσάρουν καινούργια. Ο τοίχος γεμίζει κολλημένα σκίτσα. Η Κοκό κολλάει ένα σκίτσο που τους δείχνει όλους κόσκινο από σφαίρες γύρω από το τραπέζι, με τον Σαρμπ να ρωτάει: «Λοιπόν, πού βρισκόμασταν;». Ο αρχηγός, ο Ρις, σκιτσάρει με το αριστερό από το κρεβάτι του νοσοκομείου. Το νέο τεύχος βγαίνει «μέσα στον πόνο και μέσα στη χαρά». Αναζητούν, ανάμεσα σε δεκάδες, το πρωτοσέλιδο σκίτσο.

Ο ΝΙΚΗΤΗΣ. «Αυτό το πρωτοσέλιδο» θα ομολογήσει εκ των υστέρων ο «νικητής», ο Λουζ, «ήταν τόσο δύσκολο να βγει όσο και το να καταπιούμε τον θάνατο των φίλων μας»: «Θέλαμε ένα σκίτσο που να μας κάνει πάνω από όλα να γελάσουμε. Οχι ένα σκίτσο για τη συναισθηματική μας φόρτιση. Είχα την ιδέα να σκιτσάρω τον Μωάμεθ γιατί είναι ο χαρακτήρας μου. Μετά έγραψα “Ολα συγχωρούνται” και έβαλα τα κλάματα. Και είχαμε πρωτοσέλιδο».

Οι μεγαλύτερες μουσουλμανικές οργανώσεις της Γαλλίας κάλεσαν τους μουσουλμάνους πολίτες της χώρας να «διατηρήσουν την ψυχραιμία τους» και να «σεβαστούν την ελευθερία της έκφρασης». Η ανώτερη ισλαμική Αρχή της Αιγύπτου, πάλι, έκανε λόγο για «αδικαιολόγητη πρόκληση».

«Ο δικός μας Μωάμεθ είναι ένας ωραίος τύπος»
«Ο δικός μας Μωάμεθ είναι πολύ πιο συμπαθητικός από εκείνον των τρομοκρατών! Ο Μωάμεθ που σχεδιάσαμε είναι ένας ωραίος τύπος που πριν απ’ όλα κλαίει» δήλωνε χθες η ομάδα του «Charlie Hebdo». «Και οι τρομοκράτες υπήρξαν παιδιά. Και αυτοί ζωγράφιζαν, όπως όλα τα παιδιά, και μετά έχασαν την αίσθηση του χιούμορ τους». «Η ελευθερία της έκφρασης δεν είναι “η ελευθερία της έκφρασης, αλλά…”». Είναι “η ελευθερία της έκφρασης, ναι”».