Ο αμήχανος χορός για την Ευρώπη

Το περιπετειώδες τάνγκo του βρετανού πρωθυπουργού Ντέιβιντ Κάμερον με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ έχει γίνει ένα από τα πιο αμήχανα ζητήματα της ευρωπαϊκής διπλωματίας. Η όλο και μεγαλύτερη προσπάθεια του Λονδίνου να απομακρυνθεί από τις δυσκολίες που ταλανίζουν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα βρίσκει αντιστοιχία μόνο στην όλο και αυξανόμενη γερμανική ενόχληση με τη βρετανική στάση. «Ισως γι’ αυτό η γερμανίδα καγκελάριος έχει διαρκώς αυτό το ενοχλημένο ύφος στο πρόσωπό της» παρατηρεί μισοαστεία – μισοσοβαρά στους «Τάιμς» ο αρθρογράφος Ρότζερ Μπόις.

Ο ίδιος διαπιστώνει ότι με την άφιξή της στο Λονδίνο η Μέρκελ θα έπρεπε να είναι προετοιμασμένη για δύο πλήγματα. Το πρώτο είναι η βρετανική στενοκεφαλιά, η απροθυμία να ασχοληθούν οι Βρετανοί με τη λιτότητα που επιβάλλει η γερμανίδα καγκελάριος στη χώρα της αλλά και αλλού, αλλά και η διστακτικότητά τους να εμπλακούν σε διάλογο μαζί της για την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Εκείνο που θέλει η βρετανική κυβέρνηση είναι να συμβάλει σε αλλαγές στις ευρωπαϊκές συνθήκες, που θα έχουν ως αποτέλεσμα να παραμείνει η Βρετανία στην Ευρωπαϊκή Ενωση, χωρίς όμως ποτέ να ακούσει το Λονδίνο τι πιστεύει εκείνη για αυτή τη διμερή σχέση.

Η γερμανίδα ηγέτις επισκέφθηκε μια από τις ελάχιστες δημόσιες προσπάθειες των Βρετανών να επιδείξουν κάποια περιέργεια για τη χώρα της: την έκθεση «Μνήμες ενός έθνους» που φιλοξενεί το Βρετανικό Μουσείο. Ανάμεσα όμως στους πίνακες του Χολμπάιν και στα μοντέλα των σκαραβαίων της Φολκσβάγκεν δεν υπήρχε ούτε ένα δείγμα εκείνου που την ενοχλεί περισσότερο: των Wutburger, των εξαγριωμένων πολιτών που κατεβαίνουν αυτό τον καιρό στους δρόμους των γερμανικών πόλεων φωνάζοντας: «Η Γερμανία στους Γερμανούς».

Αυτό το αντιμεταναστευτικό κίνημα, γνωστό ως Pegida – «πατριώτες Ευρωπαίοι εναντίον του εξισλαμισμού της Δύσης» – είναι, θεωρούν οι Βρετανοί, πιθανώς πιο δηλητηριώδες από οτιδήποτε ανάλογο έχει εμφανιστεί στη Βρετανία, ακόμα και από το ξενοφοβικό κόμμα του Νάιτζελ Φάρατζ. Με επικεφαλής έναν πρώην διαρρήκτη κινητοποιεί δεκάδες χιλιάδες πολίτες και φαίνεται να προσδίδει πολιτικό βάρος στο ευρωσκεπτικιστικό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία. Οι εξελίξεις αυτές φαίνεται ότι ανησυχούν την Ανγκελα Μέρκελ.

«ΑΝΟΧΗ». Κάποιοι βρετανοί Τόρις δηλώνουν ευχαριστημένοι με τις εξελίξεις αυτές καθώς θέτουν τη μετανάστευση και τα όρια της ευρωπαϊκής ενοποίησης υψηλά στη γερμανική ατζέντα και είναι σαν να σπρώχνουν τη Μέρκελ προς τους βρετανικούς προβληματισμούς. Υπάρχει περίπτωση πλέον οι δύο πλευρές να έχουν κοινές ανησυχίες και κοινούς στόχους; Μάλλον δύσκολα. Στην πρωτοχρονιάτικη ομιλία της η καγκελάριος ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να χτυπήσει τη μετανάστευση. «Μην ακολουθείτε όσους διοργανώνουν τις διαδηλώσεις επειδή συχνά έχουν προκατάληψη, ακόμα και μίσος στην καρδιά τους» είπε. Αυτή τη δήλωση, παρατηρεί ο Μπόις, δεν την έχει κάνει ποτέ ο Κάμερον. Ούτε πρόκειται. Η άποψη της Μέρκελ είναι ότι το πολιτικό κέντρο θα πρέπει να μείνει πιστό στην ανοχή. Δεν θα πρέπει να δανειστεί λαϊκίστικες φράσεις ή πολιτικές. Συμφωνεί με τον Κάμερον για τον περιορισμό του αριθμού όσων ευρωπαίων πολιτών μετακινούνται σε άλλες χώρες της ΕΕ για να πάρουν επιδόματα, θεωρεί όμως ότι αυτό είναι κάτι μικρό σε σχέση με τα μεγάλα μεταναστευτικά κύματα: τους πρόσφυγες που ζητούν πολιτικό άσυλο από χώρες όπως η Συρία.

Η Βρετανία συνεχίζει να συμπεριφέρεται σαν να είναι απολύτως απαραίτητη για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, όταν τα στοιχεία – σύμφωνα με τους αναλυτές – δείχνουν ότι οδεύει προς την περιφέρεια. Ο Κάμερον δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει η Βρετανία από την ΕΕ. Αυτό όμως μπορεί να μην ανησυχεί τόσο τη Μέρκελ.