«Η ψηφιακή επανάσταση θα αλλάξει το ευρωπαϊκό σινεμά»
Ο σκηνοθέτης Κάρλος Βερμούτ κατά τη βράβευσή του στο 62ο κινηματογραφικό φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν, τον περασμένο Σεπτέμβριο, για το «Μαγικό κορίτσι»
«Υπάρχουν πολλά που μπορείς να πεις για το “Magical girl” και αυτό είναι μόνο ένα μικρό σημείωμα». Δεν το λέμε εμείς: θα ανακαλύψετε στη συνέχεια ποιος το λέει. Συνεχίζουμε, λοιπόν: «Ο Βερμούτ κατέχει απόλυτα την ασυνήθιστη τέχνη της έλλειψης: οι χαρακτήρες και οι ιστορίες τους εξελίσσονται ταυτόχρονα καταλήγοντας σε μια αφήγηση γεμάτη ανατροπές, που δίνει την εντύπωση μιας γραμμικής ιστορίας, όταν είναι στην πραγματικότητα το ακριβώς αντίθετο. Είναι επίσης ένας ιδιοφυής σκηνοθέτης ηθοποιών και όλοι τους στην ταινία είναι εξαιρετικοί. Ως σεναριογράφος, δε, ο Βερμούτ σε εκπλήσσει σε κάθε σκηνή με βαθιές και απροσδόκητες ανατροπές. Στο τελευταίο μέρος της ταινίας σε αφήνει να πιστεύεις πως τίποτα δεν μπορεί να βγει από το καπέλο του πια. Στην πραγματικότητα, είκοσι λεπτά πριν από το τέλος της ταινίας ένιωθα ότι η ιστορία έφτανε σε αδιέξοδο. Πώς ήταν αδύνατον να συναγωνιστεί ό,τι είχε προηγηθεί. Και όμως πετυχαίνει ιδιοφυώς. Κατορθώνει να σε εκπλήξει ξανά και ακόμη περισσότερο να ολοκληρώσει, κάτι που είναι ακόμη πιο δύσκολο. Ειλικρινά ελπίζω ότι το κοινό θα δικαιώσει το “Magical girl”, το οποίο για μένα είναι η μεγάλη αποκάλυψη του ισπανικού σινεμά αυτού του αιώνα». Θα μπορούσαν να είναι λόγια ενός θεωρητικού του κινηματογράφου, ενός κριτικού ή ενός ενθουσιασμένου θεατή – είναι όμως τα λόγια ενός «συναδέλφου», δηλαδή ενός κινηματογραφιστή. Και μάλιστα του επιφανέστερου της Ισπανίας σήμερα, του Πέδρο Αλμοδόβαρ.
ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ. «Το πρώτο που έσκασε στο μυαλό μου ήταν το φινάλε. Ολο το υπόλοιπο σενάριο ουσιαστικά χτίστηκε γύρω από αυτό. Ξεκινήσαμε από το τέλος. Προσπάθησα, μέσα στο ζοφερό του πράγματος, να κρατήσω και μια ισορροπία ανάμεσα στο γελοίο και στο τραγικό. Δεν ήταν καθόλου εύκολο». Ο Κάρλος Βερμούτ, ένα όνομα που ήδη ακούγεται σε πολλούς κινηματογραφικούς κύκλους εκτός Ισπανίας (πολλοί έχουν προεξοφλήσει ήδη τη μετακόμισή του στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, κάτι που ο ίδιος ευγενικά αρνείται), μιλάει πολύ δύσκολα για το «Magical girl».
Στην ταινία, με προφανείς αναφορές στην κρίση του ευρωπαϊκού Νότου, ο Λουίς αποφασίζει να αγοράσει στη δωδεκάχρονη κόρη του ένα πανάκριβο μοναδικό φόρεμα, πιστό αντίγραφο μιας ηρωίδας που αγαπά και φτάνει να εκβιάσει μια πλούσια γυναίκα γεμάτη ψυχολογικά προβλήματα που θα γνωρίσει τυχαία. Εξαιτίας του η τελευταία θα οδηγηθεί σε ένα σκοτεινό μονοπάτι μέχρι την στιγμή που με τη βοήθεια ενός άνδρα από το παρελθόν της θα ζητήσει εκδίκηση.
«ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑ». Ο Βερμούτ φοβάται ίσως να υπεραναλύσει μια ταινία η οποία λειτουργεί καλύτερα όταν ο θεατής απέναντί της είναι εντελώς ανυποψίαστος. «Δεν κάθομαι να σκεφτώ τις σημειολογικές προεκτάσεις μιας ιδέας προτού την αναπτύξω. Δεν μπορώ να λειτουργήσω έτσι. Το μόνο που με ενδιαφέρει είναι να γράψω μια καλή ιστορία, ένα ωραίο σενάριο. Και αν το σενάριο είναι καλό, τότε τα κοινωνικοπολιτικά στοιχεία που το απαρτίζουν θα ανέβουν μόνα τους στην επιφάνεια. Δεν ξέρω, είναι όλες οι ταινίες πολιτικές;». Ο Γκοντάρ λέει πως ναι, απαντώ. «Σωστά, το λέει, και έχει δίκιο. Σε αυτή την περίπτωση, φυσικά και το “Magical girl” είναι μια πολιτική ταινία – όχι λιγότερο ή περισσότερο από το “Transformers 4″» συμπληρώνει σε προβοκατόρικο αλλά και χιουμοριστικό τόνο ο Κάρλος Βερμούτ.
Η ταινία βέβαια έχει ευθύτατες πολιτικές αιχμές. Υπάρχει μια σκηνή στην ταινία στην οποία ο ένας από τους ήρωες εξηγεί γιατί στην Ισπανία οι ταυρομαχίες είναι ακόμη ευρέως αποδεκτές από τον κόσμο. «Η Ισπανία είναι μια χώρα που δεν έχει λύσει ακόμη την εσωτερική της σύγκρουση ανάμεσα στο συναίσθημα και στη λογική και από εκεί πηγάζει αυτή η γοητεία, με την αναπαράσταση του αγώνα ανάμεσα στο ένστικτο και στη λογική που λαμβάνει χώρα στις αρένες. Το “Magical girl” γεννήθηκε από την εμμονή γι’ αυτό τον αγώνα, ο οποίος σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό υποβόσκει σε κάθε άνθρωπο, κάνοντάς μας όντα σε διαρκή σύγκρουση. Ο κινηματογράφος είναι ένα μέσο, ένα εργαλείο για να μιλήσεις γι’ αυτό που δίνει νόημα στην τέχνη: τον άνθρωπο».
ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ. Και το ευρωπαϊκό σινεμά σήμερα; Βρίσκεται και αυτό σε μια τέτοια στροφή; «Νομίζω πω ναι, υπάρχει μια αλλαγή, αυτό διαισθάνομαι. Οτι, δηλαδή, σήμερα προσπαθούμε να κάνουμε ένα διαφορετικό σινεμά. Βοηθά και η “ψηφιακή επανάσταση” καθώς τώρα είναι αρκετά πιο εύκολο να γυρίσεις την ταινία που θέλεις και να την προβάλεις σε μια αίθουσα – αν και αυτό θα έπρεπε να κάνει τους νέους σκηνοθέτες ακόμη πιο υπεύθυνους απέναντι στο αντικείμενό τους».
Στην εξίσωση αυτή δεν μπορεί παρά να παίζουν το δικό τους ρόλο τα κινηματογραφικά φεστιβάλ, που εσχάτως φαίνεται να αγκαλιάζουν τον ευρωπαϊκό Νότο (και η Ελλάδα δεν έχει παράπονο από το μερίδιο διακρίσεων που της αναλογεί). «Δεν γνωρίζω φυσικά κάθε εθνική κινηματογραφία, και στην Ισπανία βλέπουμε μόνο το πιο εμπορικό ευρωπαϊκό σινεμά – μαζί με αυτές τις ταινίες που βραβεύονται στα μεγάλα φεστιβάλ. Τα οποία, να σου πω την αλήθεια, δεν ξέρω κατά πόσο τελικά βοηθούν. Από τη μια στηρίζουν τις νέες φωνές σε ένα κάποιο ποσοστό, από την άλλη έχω την εντύπωση πως με τον τρόπο τους κρατούν το μεγάλο κοινό μακριά από το ευρωπαϊκό σινεμά».
«Δύο και δύο κάνουν τέσσερα» ακούγεται στην ταινία σου – η οποία στη συνέχεια μας αποδεικνύει ότι η πρόσθεση είναι λανθασμένη» ρωτώ στο τέλος τον Κάρλος Βερμούτ. «Ναι, επειδή τη λύνω σε όρους συναισθηματικούς» απαντά εκείνος.
INFO
«Magical girl»
Παίζουν οι Χοσέ Σακριστάν, Μπάρμπαρα Λένι, Λουίς Μπερμέχο. Η ταινία προβάλλεται στους κινηματογράφους Κηφισιά Cinemax (Κηφισίας 245, Ζηρίνειο) και Ατλαντίς (Λ. Βουλιαγμένης 245)