Μαύροι Πάνθηρες εν δράσει

Πέραν της όποιας υβριστικής χρήσης της, η λέξη «Motherfucker», σύμφωνα με την εισαγωγική σημείωση του ομότιτλου κόμικ των Σιλβέν Ρικάρ (σενάριο) και Γκιγιόμ Μαρτινέζ (σχέδιο) ήταν και μια φιλική, τιμητική προσφώνηση μεταξύ των πιο δραστήριων μελών του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων. Φανέρωνε αναγνώριση στη μαχητικότητα όσων είχαν αντιμετωπίσει καταστάσεις και αποστολές πάνω από τις δυνάμεις τους και με αυτόν τον τρόπο τη χρησιμοποιεί στα καρέ της ιστορίας και ο Βερμόντ Ουάσιγκτον, ένας φανταστικός ήρωας με όνομα συμβολικό, προερχόμενο από την πρώτη Πολιτεία των ΗΠΑ και από τον πρώτο πρόεδρό τους. Ο ίδιος, ένας άνεργος, νεαρός αφροαμερικανός, παντρεμένος με μια γυναίκα που δουλεύει για ψίχουλα ως καθαρίστρια, ακούει από τον πατέρα του φράσεις όπως «ελπίζω να φερθείς κόσμια στον διευθυντή και να πάρεις τη δουλειά» και απαντάει «εννοείς να σκύψω το κεφάλι και να αφήσω τα κτήνη, τους λευκούς καπιταλιστές να μας ρουφήξουν το μεδούλι». Διάλογος, δηλαδή, που πρέπει να διεξαγόταν όχι και σε λίγες αφροαμερικανικές οικογένειες της εποχής.

Η τραγική αλλά και ελπιδοφόρα ιστορία της οικογένειας του Βερμόντ, τουλάχιστον επίκαιρη μετά την πρόσφατη έξαρση της δολοφονικής αστυνομικής βίας στις ΗΠΑ, διαιρείται σε δέκα κεφάλαια, όσα και (ή σχετικά με) τα σημεία της περίφημης Διακήρυξης των Μαύρων Πανθήρων. «Θέλουμε την άμεση παύση της αστυνομικής βαρβαρότητας και της δολοφονίας των μαύρων», «θέλουμε πλήρη απασχόληση για τον λαό μας», είναι μερικά μόνο από αυτά. Διατυπώθηκαν έπειτα από μια σειρά από γεγονότα που το 1966, έναν χρόνο μετά τη δολοφονία του Μάλκομ X και δύο πριν από εκείνη του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, οδήγησαν αφενός στην ίδρυση ενός κινήματος για την προστασία της κοινότητας και αφετέρου στην εξέλιξή του σε ριζοσπαστική οργάνωση, με σαφείς επιρροές από τον μαρξισμό και τον μαοϊσμό. Περιλάμβανε δράσεις όπως το «Δωρεάν πρωινό για τα παιδιά», μαθήματα πολιτικής και οικονομίας, σεμινάρια αυτοάμυνας, διανομή ρούχων σε απόρους ή προγράμματα επανένταξης αλκοολικών και τοξικομανών. Ο διευθυντής του FBI Εντγκαρ Χούβερ πίστευε πως είχε να κάνει με «τη μεγαλύτερη απειλή για την εσωτερική ασφάλεια της χώρας».

Παρά τα «καμεό» θυμάτων των Μαύρων Πανθήρων όπως του Μπόμπι Χάτον και του Φρεντ Χάμπτον στις σελίδες του, το «Motherfucker» των εκδόσεων ΚΨΜ δεν είναι το μόνο κόμικ με στοιχεία για την ιστορία του αφροαμερικανικού κινήματος. Η ομώνυμη εικονογραφημένη βιογραφία του Μάλκομ X διά χειρός Ντον Χίλσμαν και Ράιαν Μόνιχαν από τις εκδόσεις Millennium, το «Martin Luther King – A comics biography» του Χο Τσε Αντερσον από την Fantagraphics, αλλά και η διασκευή σε κόμικ της «Ιστορίας του λαού των ΗΠΑ» του Χάουαρντ Ζιν από τις εκδόσεις Αιώρα είναι μερικά παραδείγματα. Με τη σειρά τους, αποτελούν μέρος μιας γκάμας από σχετικά πρόσφατα κόμικς με σαφές πολιτικό περιεχόμενο που εκτός συνόρων περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την επανέκδοση από την Fantagraphics του «Los Tejanos & Lost Cause» του Τζακ Τζάκσον, μια καταγραφή του μεξικανο-αμερικανικού πολέμου στο Τέξας και των συνεπειών του ή του «Sketching Guantanamo: Court Sketches of the Military Tribunals, 2006-2013» από την ίδια εκδοτική: εδώ, η Τζάνετ Χάμλιν αφηγείται την εμπειρία της στις φυλακές του Γκουαντάναμο, μέσα από τα σκίτσα της, από τις δίκες που παρακολούθησε.

Εντός συνόρων, πάλι από τις εκδόσεις ΚΨΜ (στο πρόσφατο παρελθόν κυκλοφόρησαν το «Η κραυγή του λαού – ιστορίες από την παρισινή κομμούνα» του Ζαν Βοτρέν) εκδόθηκε το «Tina Modotti – Από την τέχνη στην επανάσταση» του Ανχελ ντε λα Καγιέ, για τη θρυλική ηθοποιό, φωτογράφο και μέλος της κομμουνιστικής διεθνούς, αλλά και από τις εκδόσεις Ευτοπία το συλλογικό «Μια κόκκινη εβδομάδα», για τρεις νέους που εργάζονται στο λιμάνι της Ανκόνα και βιώνουν τις εξεγέρσεις της «Κόκκινης Εβδομάδας» τον Ιούνιο του 1914. Τι κοινό έχουν τα παραπάνω με την ιστορία των Μαύρων Πανθήρων; Μια απάντηση ίσως δίνεται αν με μια δόση αυθαιρεσίας, στα σημεία εκείνα της διακήρυξής τους όπου λ.χ. διαβάζει κανείς «θέλουμε ελευθερία, θέλουμε τη δύναμη να ορίζουμε εμείς τη μοίρα των μαύρων», η λέξη «μαύρος» αντικατασταθεί από οποιαδήποτε αναφέρεται σε άνθρωπο που καταπιέζεται από άλλον άνθρωπο. Το μήνυμα της διακήρυξης μοιάζει έτσι ακόμη πιο οικουμενικό.