To μυαλό του προέδρου

Επιστρέφοντας χθες το μεσημέρι από την Καλαμαριά στην Αθήνα, ο Δημήτρης Σταμάτης ετοιμαζόταν για έναν τριήμερο μαραθώνιο με διαβουλεύσεις, βολιδοσκοπήσεις και παρασκηνιακές ζυμώσεις για τη μάχη των μαχών. Το ενδεχόμενο να είναι ο τελευταίος μαραθώνιος της παρούσας κυβέρνησης προσθέτει άγχος και αυξάνει τον εκνευρισμό που επικρατεί το τελευταίο διάστημα στο πρωθυπουργικό επιτελείο. Για τον υπουργό Επικρατείας, ωστόσο, η προσπάθεια να βρεθεί η πολυπόθητη πλειοψηφία των 180 θα συνεχιστεί έως το τελευταίο δευτερόλεπτο, όταν ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης θα φωνάξει τον Δάνη Τζαμτζή για να ξεκινήσει η εκφώνηση των 300 ονομάτων. Μισή ώρα αργότερα σε κυβέρνηση και Μαξίμου θα κάνουν ταμείο, αν και ο Σταμάτης θα γνωρίζει ήδη πού οδηγούνται τα πράγματα.

Τις προηγούμενες εβδομάδες πολλοί στο γαλάζιο στρατόπεδο, από τον Χρύσανθο Λαζαρίδη και τον Μάκη Βορίδη έως τον Ανδρέα Παπαμιμίκο, είχαν επιστρατευθεί για την αναζήτηση των 180. Γενικότερα, όποιος μπορούσε να προσεγγίσει κάποιον από τους «ατάκτους» ή τους αμφιταλαντευoμένους της Βουλής, έλαβε εντολή να κινηθεί. Αλλά ο υπουργός Επικρατείας είχε αναλάβει και σε αυτό το πεδίο έναν συντονιστικό ρόλο, επομένως είχε πλήρη εικόνα για κάθε μεταβολή. Είναι ένα ερώτημα, λοιπόν, εάν η αισιοδοξία που εξέπεμπε έως την τελευταία στιγμή ήταν αποτέλεσμα νεότερων στοιχείων ή οι ευσεβείς πόθοι καθοδηγούσαν τις εκτιμήσεις.

Μεσούσης της διαδικασίας για την προεδρική εκλογή, ο 63χρονος δικηγόρος υπέγραψε δύο ανακοινώσεις που πυροδοτούσαν τον πόλεμο με τον ΣΥΡΙΖΑ. Ηταν ακόμη μία απόδειξη ότι πολιτικά ο Σταμάτης έχει κυρίαρχο ρόλο δίπλα στον Αντώνη Σαμαρά – και παρεμβαίνει κάθε φορά που κρίνεται σκόπιμο να μη βγει μπροστά ο Πρωθυπουργός, αλλά ταυτόχρονα η αντίδραση να υπερβαίνει το βεληνεκές του επικοινωνιακού επιτελείου. Η διαχείριση της προεδρικής εκλογής από το Μαξίμου αποτελεί ένα κρας τεστ και για τον Σταμάτη, ο οποίος συγκαταλέγεται σε εκείνους που εισηγούνταν να αποφύγει η κυβέρνηση μια σπουδή για την προεδρική μάχη. Κάπως έτσι, βρέθηκε αρχές του περασμένου Αυγούστου στη Βουλή για να ανακοινώσει ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός θα εκκινήσει τη διαδικασία για τον Πρόεδρο, ακολουθώντας το «συνταγματικό έθιμο». Συνέστησε δε στον Αλέξη Τσίπρα να κάνει υπομονή και να περιμένει έως τον Φεβρουάριο του 2015. Η πιθανότητα τον προσεχή Φεβρουάριο η χώρα να μην έχει Πρόεδρο και να έχει τον Τσίπρα πρωθυπουργό δεν υπολογιζόταν εκείνη την περίοδο από το πρωθυπουργικό επιτελείο.

«ΚΟΚΚΙΝΟ» ΣΤΟΝ ΚΡΑΝΙΔΙΩΤΗ. Από τον Ιούνιο του 2012, όταν μετακόμισε με τον Αντώνη Σαμαρά στο Μέγαρο Μαξίμου, ο Σταμάτης αναδείχθηκε «πολιτικός νους» δίπλα στον Πρωθυπουργό. Με πολιτικά μέτρα και σταθμά ζύγιζε κάθε κατάσταση και την προηγούμενη διετία που είχε ρόλο κεντρικού συμβούλου του Σαμαρά στη Λεωφόρο Συγγρού, με αποτέλεσμα να βρεθεί πολλάκις σε τροχιά σύγκρουσης με κομματικούς παράγοντες ή στελέχη που κινούνταν διαχρονικά στον πυρήνα της σαμαρικής εξουσίας. Η επικράτηση του Σταμάτη σε κάθε διένεξη δείχνει ότι ο Σαμαράς εμπιστευόταν όλο και περισσότερο την κρίση και την αποτελεσματικότητά του. Κάθε αμφισβήτηση για τον ισχυρό ρόλο του υπουργού Επικρατείας διαλύθηκε τον περασμένο Απρίλιο με το κόκκινο που άναψε για τη συμμετοχή του Φαήλου Κρανιδιώτη στο γαλάζιο ευρωψηφοδέλτιο. Το πιεστικό κλίμα που δημιουργούσε η υπόθεση Μπαλτάκου προκαλούσε έντονες αναταράξεις στον κυβερνητικό συνασπισμό και ο Σταμάτης διέγνωσε εγκαίρως ότι δεν υπήρχαν αντοχές για πειραματισμούς με τον Φαήλο. Η αντίδραση του επί χρόνια επικεφαλής του Δικτύου 21, ο οποίος αναζητεί τη φυσιογνωμία του Σταμάτη στα καφέ του Μπουένος Αϊρες, τη δεκαετία του ’50, αποτελεί ακόμη μια επιβεβαίωση για το στάτους των εξ απορρήτων συνεργατών του Σαμαρά.            

Η διαφορά του υπουργού Επικρατείας από την υπόλοιπη ομάδα του σαμαρικού πυρήνα είναι ότι ο ίδιος υπήρξε εξ αρχής πολιτικό στέλεχος δίπλα στον Σαμαρά, με προσβάσεις σε όλα τα επίπεδα της κομματικής πυραμίδας. Με ειδικό πολιτικό βάρος, που τον διαχώρισε, για παράδειγμα, από τον Χρύσανθο Λαζαρίδη, αναλάμβανε ειδικές αποστολές ή πυροσβεστικούς ρόλους για λογαριασμό του προέδρου – κι αυτό τού εξασφάλισε έναν ενισχυμένο ρόλο και στο Μαξίμου: ο Σταμάτης ήταν βασικός δίαυλος του Πρωθυπουργού με τους κυβερνητικούς εταίρους, αλλά και με τους υπουργούς, ενώ αρκετές εισηγήσεις του καθόρισαν και τον κυβερνητικό σχεδιασμό. Πολλοί χρεώνουν σε αυτόν την απόφαση του Σαμαρά να αναβαθμίσει στον τελευταίο ανασχηματισμό τη λαϊκή Δεξιά, προωθώντας στο κυβερνητικό σχήμα Βούλτεψη, Ντινόπουλο και Γιακουμάτο.             

Με τον Σαμαρά συναντήθηκε πρώτη φορά στα βουλευτικά έδρανα το 1985, ήλθαν όμως κοντά στις αρχές του 1990, την περίοδο των μεγάλων κινητοποιήσεων για το Μακεδονικό. Η μεταπήδηση στην Πολιτική Ανοιξη το 1993 δεν ήταν ανώδυνη, καθώς τον οδήγησε εκτός Βουλής. Είναι ανοικτό εάν θα επιστρέψει προσεχώς, μέσω του γαλάζιου ψηφοδελτίου Επικρατείας.  

ΔΥΟ ΣΤΑΘΜΟΙ. Με διαφορά μιας δεκαετίας, δύο στιγμές αφήνουν το στίγμα τους στην πολυετή διαδρομή του στην πολιτική σκηνή: τον Σεπτέμβριο του 2004, όταν κατείχε τη θέση του διοικητή στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, σε μια εκδήλωση στο περιθώριο των εγκαινίων της ΔΕΘ έσκυψε και ψιθύρισε κάτι στον τότε πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή, ο οποίος έμεινε ατάραχος. Η φημολογία της εποχής συνδέει την ενημέρωση με την πτώση και την πολύνεκρη τραγωδία το Σινούκ, που αποτέλεσε και την πρώτη μεγάλη δοκιμασία για την τότε κυβέρνηση της ΝΔ. Αν είναι έτσι, ή ο Καραμανλής αξιολόγησε λάθος την ενημέρωση ή ο Σταμάτης δεν σήμανε τον δέοντα συναγερμό – και ο Καραμανλής χρεώθηκε άλλη μια στιγμή παροιμιώδους ακινησίας.  

Τον Μάρτιο του 2014, σε μια κίνηση πολιτικού πόκερ, ποντάρισε αμέσως στο χαρτί της πρότασης μομφής κατά του Γιάννη Στουρνάρα που έριξε ο Αλέξης Τσίπρας, και συμφώνησε να ξεκινήσει χωρίς καθυστέρηση η τριήμερη αναμέτρηση στη Βουλή. Γρήγορα διαπιστώθηκε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είχε δικαίωμα να υποβάλει πρόταση μομφής, καθώς δεν είχε συμπληρωθεί εξάμηνο από την προηγούμενη πρόταση μομφής, αλλά επικοινωνιακά ζημιά είχε γίνει. Είναι κάτι που κρατά ο Σταμάτης στον Τσίπρα, αναγνωρίζοντας εβδομάδες αργότερα από το βήμα της Βουλής ότι η αξιωματική αντιπολίτευση τον είχε πιάσει απροετοίμαστο.