Παίζοντας με την ψυχή

ια τσουγκράνα καρφωμένη στο σώμα του Γουέλινγκτον, του σκύλου της γειτόνισσας, ταράζει τον ήδη διαταραγμένο ψυχικό κόσμο του Κρίστοφερ Μπουν. Το παιχνίδι που ξεκινά θα φτάσεις στην ψυχή.  

Το μυθιστόρημα του Μαρκ Χάντον (Μark Haddon, γεν. 1962) «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» («The Curious Incident of the Dog in the Night-Time») κυκλοφόρησε το 2003. Το ιδιαίτερο στην περίπτωσή του είναι ότι γράφηκαν και εκδόθηκαν συγχρόνως δύο διαφορετικές εκδοχές, μία για ενηλίκους και μία για παιδιά. Το επίσης ιδιαίτερο είναι ότι βραβεύθηκαν και οι δύο. Λίγα χρόνια μετά (2012), αυτό το μπεστ σέλερ, διασκεύασε για το θέατρο ο Σάιμον Στίβενς (Simon Stephens, γεν. 1971). Παίχθηκε με μεγάλη επιτυχία στο Λονδίνο (Royal National Theatre, Apollo Theatre, Gielguld Theatre), στη Νέα Υόρκη και σε περιοδεία – και συνεχίζει.

Ο τίτλος του παραπέμπει αυτούσιος σε φράση από διάλογο του Σέρλοκ Χολμς με ντετέκτιβ της Σκότλαντ Γιαρντ («Silver Blaze» του Sir Arthur Conan Doyle, 1892), υποδηλώνοντας ότι πρόκειται για μια ιστορία μυστηρίου. Εμπεριέχει ωστόσο και μια δόση αθωότητας ή και αφέλειας.

Γραμμένο σε πρώτο ενικό, από τον 15χρονο ήρωα του βιβλίου, το μυθιστόρημα – και κατ’ επέκταση το θεατρικό έργο – διηγείται μια βαθιά ανθρώπινη «αλλόκοτη» ιστορία. Μαθηματική διάνοια με προβλήματα συμπεριφοράς, ο Κρίστοφερ πάσχει από το σύνδρομο Asperger (ASD), μια μορφή αυτισμού. Η αναζήτηση του δολοφόνου του σκύλου θα τον οδηγήσει σε μονοπάτια δύσκολα που θα τον φέρουν αντιμέτωπο με νέα μυστήρια, πιο προσωπικά, όπως η εξαφάνιση της μητέρας του. Η διαδρομή του Κρίστοφερ θα είναι ένα ταξίδι προς τα μέσα. Παράλληλα θα είναι και ένα ταξίδι προς τα έξω, στον άγνωστο κόσμο που τον (μας) περιβάλλει και προκαλεί τρόμο.

ΘΕΑΤΡΟ ΕΝ ΘΕΑΤΡΩ. Ο Στίβενς, χρησιμοποιώντας το εύρημα του θεάτρου εν θεάτρω, μετέφερε το μυθιστόρημα στη σκηνή. Ορισμένα αποσπάσματα του ρόλου του Κρίστοφερ διαβάζονται, άλλα ερμηνεύονται. Από εκεί το έπιασε κι ο Τάκης Τζαμαργιάς για να στήσει τη δική του παράσταση με ευαισθησία, συναίσθημα και ακρίβεια. Αποφεύγοντας τον πιο μεγάλο κίνδυνο, το μελό, και μαζί του κάθε ευκολία που θα μπορούσε να φέρει δάκρυα στα μάτια, ο σκηνοθέτης δούλεψε βήμα βήμα. Και άφησε τα δάκρυα για το τέλος.

Χωρίς βιασύνη, χωρίς υπερβολές, δημιούργησε τον κόσμο του Κρίστοφερ και τον κόσμο των άλλων. Και του έδωσε την όψη ενός πλανήτη που περιβάλλεται από άλλους, μέσα στο ηλιακό μας σύστημα. Το 15χρονο αγόρι μοιράστηκε τις αγωνίες και τις εμμονές του μαζί μας, όπως και το πάθος του για αλήθεια – «δεν λέω ποτέ ψέματα». Καταπολέμησε τους φόβους του, έγινε γενναίος για να κερδίσει τελικά το στοίχημα της ζωής.

Ο χώρος στο θέατρο Θησείον ταίριαξε στην παράσταση: Η πολλαπλή χρήση των μικρών τραπεζιών (αντί άλλου σκηνικού), το παιχνίδι με τους φωτισμούς και την κίνηση δημιούργησαν ένα πολυδιάστατο σύμπαν. Κι αυτό ήρθε να αγκαλιάσει τον κλειστό κόσμο του Κρίστοφερ. Γύρω του κινήθηκαν όλοι οι υπόλοιποι – μητέρα, πατέρας, γείτονας, γειτόνισσα, καθηγητές, αστυνομικοί.

Με τον Κρίστοφερ Μπουν ο Μάνος Καρατζογιάννης έδωσε ρεσιτάλ ερμηνείας… Γιατί χωρίς «δυνατό παίκτη» το «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα» δεν ανεβαίνει. Ενσωμάτωσε όλες τις ιδιαίτερες πλευρές του ήρωα, όλες τις εμμονικές του τάσεις και όλες τις φοβίες του. Ο λόγος του, η συμπεριφορά του, οι κραυγές του, οι σκέψεις του, όλα έγιναν κτήμα του. Ωστόσο δεν έφερε στη σκηνή έναν αξιολύπητο έφηβο, αλλά ένα παιδί που παρά την ψυχική του νόσο έχει χιούμορ και διεκδικεί από τη ζωή ό,τι του χρωστάει. Και, ευτυχώς, το παίρνει.

Υποστηρίχθηκε δε από όλη την υπόλοιπη ομάδα των ηθοποιών. Ξεχώρισε η Πηνελόπη Μαρκοπούλου, στον ρόλο της μητέρας του.

Σκηνοθεσία
Τάκης Τζαμαργιάς
Μετάφραση
Μαργαρίτα Δαλαμάσκη-Καλογήρου
Σκηνικά-κοστούμια
Εδουάρδος Γεωργίου
Μουσική
Σταύρος Γασπαράτος
Κινησιολογία
Αλίκη Καζούρη
Φωτισμοί
Χριστίνα Θανάσουλα
Παίζουν
Μάνος Καρατζογιάννης, Χρήστος Ευθυμίου, Πηνελόπη Μαρκοπούλου, Θεοδώρα Μαστρομηνά, Ανατολή Αθανασιάδου, Αλέξανδρος Καλπακίδης.
Θέατρο Θησείον
Τουρναβίτου 7, τηλ. 210-3255.444. Παραστάσεις κάθε Τετάρτη (21.00) και κάθε Σάββατο και Κυριακή (17.00)