«Θέλω να βγάλω τη χώρα από τη λάσπη»

Υπήρξε σύμβουλος και υπουργός του Χαμπίμπ Μπουργκίμπα, ηγέτη του αγώνα για την ανεξαρτησία της Τυνησίας από τη Γαλλία και πρώτου προέδρου της ανεξάρτητης Τυνησίας επί 39 συναπτά έτη – μέχρι το 1987 που απομακρύνθηκε με αναίμακτο πραξικόπημα. Υπήρξε επίσης βουλευτής και πρόεδρος του Κοινοβουλίου στις αρχές της διακυβέρνησης του Ζιν ελ Αμπιντίν Μπεν Αλι, του δεύτερου προέδρου της Τυνησίας, του δικτάτορα που εξαναγκάστηκε σε παραίτηση στις 14 Ιανουαρίου 2011, χάρη στην Επανάσταση των Γιασεμιών. Περιέργως πώς, όμως, αυτόν τον 88χρονο κληρονόμο του Μπουργκίμπα, ένα προϊόν του παλιού καθεστώτος, επέλεξαν να πάρουν μαζί τους οι τυνήσιοι ψηφοφόροι κάνοντας με τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών το τελευταίο βήμα προς την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

«Αφιερώνω τη νίκη μου στους μάρτυρες της Τυνησίας. Ευχαριστώ τον Μαρζούκι, και τώρα πρέπει να εργαστούμε από κοινού χωρίς να αποκλείουμε κανέναν» δήλωσε χθες το βράδυ ο Μπέτζι Καΐντ Εσέμπσι, ο ηγέτης του αντιισλαμικού κόμματος Νιντάα Τουνές, πριν ακόμα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των έξιτ πολ που του έδωσαν τη νίκη με 55,5%-44,5% κι ενώ ο αντίπαλός του, Μονσέφ Μαρζούκι, επέμενε πως τίποτε δεν είχε ακόμα επιβεβαιωθεί. Οι δυο τους έδωσαν άγρια μάχη. Ελάχιστες αντιπαραθέσεις αφορούσαν όμως τα προγράμματά τους. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε αυτό που ενσαρκώνουν. Ο Μαρζούκι είναι ένας «εξτρεμιστής» που στηρίζεται από τους «σαλαφιστές τζιχαντιστές», διατράνωσε ο Εσέμπσι. «Στόχος μου είναι να βγάλω τη χώρα από τη λάσπη στην οποία μας έσυρε». «Ο Εσέμπσι υπήρξε πάντα άνθρωπος της απολυταρχίας» αντέτεινε ο Μαρζούκι, ένας πρώην ακτιβιστής που αναζήτησε καταφύγιο στη Γαλλία επί Μπεν Αλι, στιγματίστηκε όμως ως προσωρινός πρόεδρος της Τυνησίας την τελευταία τριετία από τη συμβίωσή του με την κυβέρνηση συνασπισμού υπό το ισλαμικό Ενάντα.

Γόνος ευγενούς οικογένειας της Τυνησίας, δικηγόρος στο επάγγελμα, ο Εσέμπσι ενηλικιώθηκε πολιτικά στη διάρκεια του αγώνα εναντίον της αποικιοκρατίας. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της Τυνησίας, έγινε σύμβουλος του Μπουργκίμπα. Κατόπιν εντάχθηκε στο δυναμικό του υπουργείου Εσωτερικών, φτάνοντας να αναλάβει επικεφαλής του, την περίοδο της διαμάχης με τους οπαδούς του Σαλάχ μπεν Γιουσέφ, αντιπάλου του Μπουργκίμπα. Κι αυτό του κοστίζει σήμερα κατηγορίες – τις οποίες αρνείται – πως συμμετείχε στην καταστολή και τα βασανιστήρια αντικαθεστωτικών.

Ο Εσέμπσι συνέχισε την υπουργική του καριέρα στο υπουργείο Εξωτερικών. Το 1972, όμως, εγκατέλειψε το πόστο του πρεσβευτή της Τυνησίας στη Γαλλία προκειμένου να δείξει τη διαφωνία του με τη γραμμή του μονοκομματισμού.

Πρόεδρος του Κοινοβουλίου διατέλεσε, στις αρχές της διακυβέρνησης του Μπεν Αλι, μόνο για έναν χρόνο. Και μόλις έληξε η βουλευτική του θητεία αποχώρησε. Ανακλήθηκε στην ενεργό δράση την επομένη της Επανάστασης των Γιασεμιών, προκειμένου να αναλάβει προσωρινός πρωθυπουργός. Κατάφερε να ηρεμήσει την κατάσταση και διηύθυνε τη χώρα έως τις εκλογές της 23ης Οκτωβρίου του 2011. Ορκίστηκε τότε πως θα έβγαινε στη σύνταξη. Αλλά η βαριά ήττα του εκσυγχρονιστικού στρατοπέδου τον έπεισε να παραμείνει στην πολιτική.

Το 2012 ίδρυσε το Νιντάα Τούνες δίνοντας, όπως επισημαίνει το International Crisis Group, μορφή σε «ένα πρωτότυπο πολιτικό κίνημα». Το κόμμα «ενσωμάτωσε περισσότερο ή λιγότερο μεταρρυθμιστές οπαδούς του διαλυθέντος κόμματος του Μπεν Αλι, σε μια νέα οικογένεια που συγκεντρώνει, εκών άκων, δημοκράτες, εργατικούς και φιλελεύθερους, τρομοκρατημένους από την απουσία πολιτικού μηχανισμού ικανού να αντιμετωπίσει τους πειθαρχημένους ισλαμιστές του Ενάντα».

«Για τους νοσταλγούς της περιόδου του Μπουργκίμπα», λέει στη «Λιμπερασιόν» ο αναλυτής Σελίμ Καράτ, «ο Εσέμπσι εκπροσωπεί τον προστάτη πατέρα. Στα μάτια πολλών, είναι ο ηγέτης, ο ισχυρός άνδρας, ικανός να αποκαταστήσει μια μορφή τάξης. Είναι μια καθησυχαστική φιγούρα για μια οικονομική ελίτ που έχει συμφέροντα να προστατεύσει. Για άλλους, ενσαρκώνει την επιστροφή της δικτατορίας με άλλη μορφή».

Ο ίδιος ο Εσέμπσι υπόσχεται να σεβαστεί το Σύνταγμα, να προστατεύσει την ελευθερία της έκφρασης και να γίνει «εγγυητής των δικαιωμάτων και των ελευθεριών όλων των πολιτών». «Φτάνει με τα ξεκαθαρίσματα λογαριασμών, πρέπει να κοιτάξουμε προς το μέλλον» δήλωσε. Ονειρεύεται πάντως να ξαναδεί στη Λεωφόρο Μπουργκίμπα το έφιππο άγαλμα του Μπουργκίμπα, που ξηλώθηκε μετά το πραξικόπημα του Μπεν Αλι.

Παράδειγμα δημοκρατικής αλλαγής
Ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών που πραγματοποιήθηκαν χθες στην Τυνησία ολοκληρώνει τη μετάβαση της χώρας στη δημοκρατία, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την ανατροπή του Μπεν Αλι. Ο πρόεδρος έχει μόνο περιορισμένες εξουσίες όσον αφορά την εθνική άμυνα και την εξωτερική πολιτική. Το κόμμα του Εσέμπσι όμως, το Νιντάα Τούνες, έχει πλέον τις περισσότερες έδρες στο Κοινοβούλιο και αναμένεται να ηγηθεί κυβέρνησης συνασπισμού. Με ένα νέο, προοδευτικό Σύνταγμα και ένα πλήρες Κοινοβούλιο εκλεγμένο τον Οκτώβριο, η Τυνησία χαιρετίζεται ως παράδειγμα δημοκρατικής αλλαγής, η εξαίρεση στον κανόνα που θέλει την Αραβική Ανοιξη να μετατράπηκε σε αραβικό χειμώνα. Από τις πλέον κοσμικές χώρες του αραβικού κόσμου, απέφυγε τον μετεπαναστατικό διχασμό που ταλανίζει τη Λιβύη και την Αίγυπτο – χωρίς να γλιτώσει τις εντάσεις και τα σποραδικά κρούσματα βίας και τρομοκρατίας. Νύχτα της Κυριακής προς Δευτέρα, ένας ένοπλος σκοτώθηκε και τρεις συνελήφθησαν αφού άνοιξαν πυρ εναντίον ενός εκλογικού κέντρου στο κεντρικό τμήμα της χώρας.