Αναταράξεις στη «μεσαία τάξη»

Ισως να γίνονται ήδη ορατές οι επιπτώσεις της κατάργησης της ενιαίας τιμής του βιβλίου που, όπως τουλάχιστον είχε προβλεφθεί, λίγο θα έπληττε τα μεγάλα μεγέθη. Οπως και να ‘χει, η λογοτεχνική προσφορά και η ζήτηση του 2014 μοιάζει να αποτελούν μέρος ακόμα μιας αδιαμόρφωτης εικόνας. Στο πλαίσιό της, τυχόν ασυμμετρίες της αγοράς του βιβλίου (υπογραμμισμένες από την έτσι κι αλλιώς άδικη φύση των κάθε λογής λιστών) πριμοδοτούν φέτος με αμετάβλητα νούμερα, αφενός ονόματα λαμπερά αλλά μακροπρόθεσμα, ενδεχομένως διάττοντα και αφετέρου λιγότερο θορυβώδη, μα ίσως πιο αξιόπιστα στο χρόνο.

Στις ποσοτικά υψηλότερες λοιπόν θέσεις του καταλόγου, επόμενο είναι να εμφανίζονται βιβλία όπως το «Τα πέντε κλειδιά» της Λένας Μαντά (Ψυχογιός), το οποίο, αφηγούμενο την απαγωγή της κόρης μιας παντοδύναμης οικογένειας, άγγιξε από τον Μάιο τα 80.000 αντίτυπα. Δέκα χιλιάδες περισσότερα δηλαδή από το ομόσταβλο και συνομήλικο «Κελάρι της ντροπής» της Χρυσηίδας Δημουλίδου, για τρεις αδερφές που αναμετριούνται με ένα οικογενειακό μυστικό και τριάντα χιλιάδες πιο πολλά από την τριλογία των «Πενήντα αποχρώσεων του γκρι» της E.L. James, που μόνο φέτος ξαλάφρωσε τις αποθήκες των Εκδόσεων Πατάκη κατά 50.000 κομμάτια.

Το ενδιαφέρον είναι ότι κάπου εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι και τίτλοι όπως το αυτοβιογραφικό «Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο» της Αλκης Ζέη (Μεταίχμιο), που μπορεί να βρέθηκε στα ράφια στα τέλη του 2013, μέχρι σήμερα όμως έχει αγοραστεί 40.000 φορές – όσες και το «Ο,τι αγαπώ είναι δικό σου» του Γιάννη Καλπούζου (Ψυχογιός), από τον περασμένο Απρίλιο αυτό, με κεντρικό αφηγηματικό άξονα τον πολύχρονο έρωτα μιας Θάλειας και ενός Ανδη. Από τις ίδιες εκδόσεις έρχεται και ο «Εκατοντάχρονος που πήδηξε από το παράθυρο και εξαφανίστηκε» (του Γιούνας Γιούνασον), με κεντρικό ήρωα έναν υπερήλικο «Φόρεστ Γκαμπ», ο οποίος γνωρίστηκε με το ελληνικό κοινό επίσης στα τέλη της προηγούμενης χρονιάς και εκείνο τον ανταμείβει φέτος με πωλήσεις της τάξης των 32.000.

Ακολουθεί η «Ανατολή» της Βικτόρια Χίσλοπ (Διόπτρα, 29.000 αντίτυπα) με χωροχρόνο δράσης την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, αλλά και το νέο μυθιστόρημα του Ισίδωρου Ζουργού, «Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο» (Πατάκης) που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο και ήδη έχει ξεπεράσει τα 22.000 αντίτυπα. Εναν μήνα πριν είχε εκδοθεί και η «Αναχώρηση» του Νίκου Θέμελη (Μεταίχμιο), με πρωταγωνιστές ένα ναυπλιώτη τσιφλικά στην ελληνική επανάσταση και ένα μακρινό απόγονό του στην Ελλάδα του 2009, που με τη σειρά της έχει διαθέσει 16.000 τεμάχια. Οσα και ακόμα τέσσερις κυρίες του Ψυχογιού: η Φανή Πανταζή, η Σοφία Βόικου, η Μαρία Τζιρίτα και η Σόφη Θεοδωρίδου, με βιβλία όπως το «Αγγιγμα της αμαρτίας» (Φεβρουάριος), «Το μυστικό της καταιγίδας» (Μάιος), «Κλεισμένη πύλη παραδείσου» (Μάρτιος) και «Το κορίτσι από τη Σαμψούντα» (Μάρτιος), αντίστοιχα. Η «Νίκη», η ιστορία της μητέρας του Χρήστου Χωμενίδη (Πατάκης), έχει αγοραστεί 14.500 φορές από τον περασμένο Μάιο, σχεδόν ισάριθμες με το «Η Μήδεια δεν χόρεψε ποτέ» της Πασχαλίας Τραυλού (Μεταίχμιο), από τον Ιούνιο. Το «Βιβλίο της Κατερίνας» (Πατάκης) του Αύγουστου Κορτώ, επίσης για τη μητέρα του, πούλησε άλλα 12.500 αντίτυπα το τρέχον έτος (έναντι 5.500 του ολόφρεσκου μυθιστορήματός του «Επειδή είναι η καρδιά μου»), ενώ πεντακόσια λιγότερα άγγιξε η Ελένη Πριοβόλου με «Το τέλος του γαλάζιου ρόδου» (Καστανιώτης) από τον Μάιο. Τα 8.000 αντίτυπα είναι κάτι σαν μαγικός αριθμός: τόσα σημείωσαν το πρόσφατο «Πρόβες πολέμου» του Διονύση Χαριτόπουλου (Εκδ. Τόπος), το «Ελα να πούμε ψέματα» της Μάρως Δούκα (Ιούνιος, Πατάκης), τα «Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί» και «Ογκρέσα» των Άννα Γαλανού και Κώστα Κρομμυδά (Διόπτρα) από τον Μάρτιο και τον Ιούνιο αντίστοιχα, αλλά και το «Η Ελένη και το τέρας» (Μάιος, Καστανιώτης) της εγκατεστημένης στην Ελλάδα Ζοέλ Λοπινό.

Τέλος, τις 7.000 έχει φτάσει από τον Ιούνιο το μέτρημα για την «Ηλέκτρα» της Διδώς Σωτηρίου (Κέδρος) και τις 6.000 από τον Αύγουστο το «Mamma santissima» της Μάιρας Παπαθανασοπούλου (Πατάκης) και «Η γυναίκα του θεού» της Αμάντας Μιχαλοπούλου (Μάιος, Καστανιώτης). Στις 6.000 από τον Απρίλιο το «Μαγεμένο Ποτάμι» της Γιώτας Γουβέλη (Διόπτρα) και στις 5.000 από τον ίδιο μήνα το «Μια συγγνώμη για την Εύα» της Ιωάννας Νοταρά (Μίνωας). Στις 5.000 από τον Νοέμβριο το «Δέκα ζωές σε μία» (Μεταίχμιο) από την Τατιάνα Αβέρωφ για τον πατέρα της και στις 4.500 σε ένα μήνα κυκλοφορίας το «Ο θησαυρός του χρόνου» του εκλιπόντος Μένη Κουμανταρέα. Επίσης 4.000 διέθεσαν σε λίγες εβδομάδες η «Αλλέγκρα» του Μίμη Ανδρουλάκη και οι «Μηχανικοί καταρράκτες» της Σώτης Τριανταφύλλου (Πατάκης), όσα δηλαδή και η τελευταία καταχώρηση, που προέρχεται από τον χώρο της ποίησης. Πρόκειται για τον «Δημόσιο καιρό» της Κικής Δημουλά και το «Μονόγραμμα» του Ελύτη (Ικαρος), που ακολουθούνται από τα «Ποιήματα» του Σεφέρη με 2.000 αντίτυπα, εκείνα του Κ.Π. Καβάφη, με 1.200 ή τα άπαντα της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ από τον Καστανιώτη, που τους τελευταίους οκτώ μήνες έχει διαθέσει 1.500 κομμάτια.

Ξένη λογοτεχνία
Από τους κλασικούς μέχρι το νουάρ

Εκτός από την αμοιβαία αγάπη Βικτόριας Χίσλοπ και Ελλάδας και το εμπορικό αντίκρισμά της, υψηλές πωλήσεις στην ξένη λογοτεχνία σημείωσαν ακόμα τρεις τίτλοι της Διόπτρας: «Η κότα που ονειρευόταν να πετάξει» της Σουν-Μι Χουάνγκ (17.000 από το Μάρτιο), «Εγκλημα με υπογραφή» της Σόφι Χάνα (13.000 από τον Οκτώβριο) και «Το τελευταίο αίνιγμα» (με 12.000 από τον Μάρτιο) της Μαρίσα Πεσλ. Ακολουθεί «Η κλέφτρα των βιβλίων» του Μάρκους Ζούσακ (Ψυχογιός), που έφτασε αισίως στη 17η χιλιάδα και τα αστυνομικά των Εκδόσεων Μεταίχμιο, τα οποία είχαν καλή χρονιά: ειδικά τα «Αστυνομία» (Μάιος), «Νυχτερίδα» (Ιανουάριος) και «Κατσαρίδες» (Οκτώβριος) του Τζο Νέσμπο «έκοψαν» 12.000, επίσης 12.000 και 9.000 αποδείξεις αντίστοιχα. Κάτω από την ίδια ελληνική εκδοτική στέγη, η Καμίλα Λάκμπεργκ πούλησε 8.000 αντίτυπα της «Γοργόνας» (από τον Φεβρουάριο) και 7.000 του «Φαροφύλακα» (από τον Οκτώβριο).

Περίπου στο ίδιο κλίμα, ο «Ανθρωπος χωρίς ανάσα» του Φίλιπ Κερ (Κέδρος) με τον αγαπημένο ντετέκτιβ Μπέρνι Γκούντερ έχει ξεπεράσει από τον Ιούνιο τα 10.000 αντίτυπα, ενώ «Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν» του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκεζ (Ικαρος), αγγίζει τα 4.000. Στα ξένα του Καστανιώτη τα σκήπτρα κρατάει το «Φάλκονερ» του Τζον Τσίβερ με 8.000 από τον Ιούνιο, το «Ντζέμπελ» του Ζιλ Βενσάν (7.000 από τον ίδιο μήνα) και το «Νόμισμα του Ακράγαντα» διά χειρός Αντρέα Καμιλέρι (6.000, παρομοίως).

Στα του Πατάκη, κυριαρχεί το μυθιστόρημα του Ελβετού Ζοέλ Ντικέρ «Η αλήθεια για την υπόθεση Χάρι Χέμπερτ» που ξεπέρασε τα 10.000 αντίτυπα από τον Απρίλιο, ενώ στις Εκδόσεις Τόπος «Τα χίλια φθινόπωρα του Γιάκομπ ντε Ζουτ» από τον Ντέιβιντ Μίτσελ, που βρίσκονται στα 2.200. Οι εκδόσεις Gutenberg-Δαρδανός μοιάζουν να αποδεικνύουν ότι τουλάχιστον τα κλασικά ονόματα βαστάνε γερά και ότι αξίζει να επενδύει κανείς στην ποιότητα των διαχρονικών μπεστ σέλερ: εκτός από τα 800 αντίτυπα του «Ενα πολύ πρωτότυπο δείπνο, του Αλεξάντερ Σερτς» (ετερώνυμου του Φερνάντο Πεσόα), έχουν να επιδείξουν και τα 500 φετινά για τον «Ζοφερό οίκο» του Καρόλου Ντίκενς, τα 800 για το «Αρμαντέιλ» του Γουίλκι Κόλινς και τα άλλα τόσα για τον περίφημο «Μόμπι Ντικ» του Μέλβιλ, που πρωτοεκδόθηκε το 1991. Τέλος, μια αναφορά δικαιούται και η νέα σειρά βιβλίων τσέπης από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, που με συνολικά 20 ελληνικούς και ξένους τίτλους, έδωσαν μέσα στο 2014 100.000 αντίτυπα.

Non fiction
Ο Νίτσε και η οικονομία

Δεν ακούστηκε βέβαια όσο είχαν ακουστεί τα περιεχόμενά του, ήδη όμως έχει φτάσει τα 10.000 αντίτυπα: ο λόγος για τα «Εγκλήματα που συγκλόνισαν την Ελλάδα» του Πάνου Σόμπολου, που κυκλοφόρησαν τον Απρίλιο από τις Εκδόσεις Πατάκη, τις ίδιες που τον τελευταίο μήνα μάλλον τρίβουν τα χέρια τους με τα 5.000 κομμάτια των δύο τίτλων της νέας σειράς «Μιλώντας» και συγκεκριμένα τού «Μιλώντας στην κόρη μου για την οικονομία» του Γιάνη Βαρουφάκη και του «Μιλώντας στην Αννα για τα μαθηματικά» του Τεύκρου Μιχαηλίδη.

Non fiction, βέβαια, θα πει και βιβλία αυτοβοήθειας, ψυχολογίας ή αυτοβιογραφικά, εξού και τα σχεδόν 7.000 αντίτυπα από τον Μάρτιο του «Ο μοναχός που πούλησε τη Φεράρι του» του Ρόμπιν Σάρμα (Διόπτρα), τα 2.000 από τον Ιούλιο για το «Κράτα με σφιχτά» της Σου Τζόνσον (Gutenberg-Δαρδανός), αλλά και τα περίπου 4.000 εδώ και δύο μήνες του «Πίσω από τη μαρκίζα» της προσωπικής μαρτυρίας του Μάκη Μάτσα (Διόπτρα). Το «Αόρατο ρήγμα» επίσης του Αρίστου Δοξιάδη έχει τυπωθεί 5.000 φορές από τις Εκδόσεις Ίκαρος, οι οποίες φέτος διέθεσαν και άλλα 1.500 αντίτυπα του «Logicomix» ή 1.000 των «Γραμμάτων σε ένα νέο ποιητή» του Ράινερ Μαρία Ρίλκε.

Το «Πώς λειτουργεί ο κόσμος» του Νόαμ Τσόμσκι (Κέδρος) έχει αγγίξει τις 5.000 πωλήσεις στη διάρκεια όλης της χρονιάς, ο διανοούμενος όμως που φέτος κέρδισε τις περισσότερες καρδιές με ροπή στο δοκίμιο είναι πολύ πιο παλιός: 3.000 αντίτυπα μέσα σε πέντε μήνες έχει δώσει ο «Αντίχριστος» του Φρίντριχ Νίτσε (Gutenberg-Δαρδανός), ενώ άλλα 4.000 τυπώθηκαν το 2014 από τον ίδιο οίκο για το «Η φιλοσοφία στα χρόνια της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας», παρότι η πρώτη έκδοση έγινε το καλοκαίρι του 2013.

Τέλος, 4.000 και 3.500 κομμάτια αντίστοιχα κατέγραψε στους καταλόγους του ο Καστανιώτης για το οκτώ μηνών «Νόμοι της ηλιθιότητας και νόμοι του συμφέροντος» του Θεόδωρου Λιανού και για τη σχεδόν συνομήλικη συλλογή μαρτυριών για το χτύπημα στο κλιμάκιο του ΚΚΕ το 1974, με τον τίτλο «Τα παιδιά του Φλεβάρη»· 3.000 τα πρόσφατα τυπωμένα «Δεκεμβριανά 1944» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη (Αλεξάνδρεια)· 1.000 από τον Απρίλιο «Η επέλαση της ροζ λογοτεχνίας» της Εύας Στάμου (Gutenberg-Δαρδανός)· σχεδόν 4.000 από τον Μάρτιο η τελευταία μετάφραση του «Ακου ανθρωπάκο» από τις Εκδόσεις Μίνωας· και 2.000 το «Μια ιστορία των ιστοριών» (Εκδ. Τόπος) του Τζον Μπάροου.

Παιδικά
H μετά τον Χάρι Πότερ εποχή

Με δεδομένη την παράδοσή του στα παιδικά, τα νούμερα του Πατάκη μόνο τυχαία δεν είναι. Ειδικότερα, 5.000 από τον Μάρτιο έδωσε το «Τίμμυ Φιάσκο: τα λάθη είναι ανθρώπινα» του Στέφαν Πάστις, 4.000 από τον Ιούνιο «Ο μεγάλος Νέιτ φλιπάρει» του Πιρς Λίνκολν και 3.000 από το Μάιο «Το βιβλίο που σου εξηγεί τα πάντα για τους γονείς», διά χειρός Φρανσουάζ Μπουσέ. Η σειρά του Γίργκεν Μπανσέρους «Μια υπόθεση για τον ντετέκτιβ Κλουζ» (Μεταίχμιο) έχει πουλήσει 8.000 αντίτυπα εντός του 2014, ενώ το ίδιο διάστημα τα παιδικά του Τζερόνιμο Στίλτον που διατίθενται από τον Κέδρο έχουν ξεπεράσει τις 60.000 πωλήσεις συνολικά. Τέλος, οι Εκδόσεις Μίνωας τύπωσαν από τον Μάιο 4.500 κομμάτια του «Ημερολογίου ενός κακομαθημένου, 2» της Ισμήνης Μπάρακλη και περίπου 3.500 από τον Ιανουάριο του «Με μόνο φίλο τον υπολογιστή;» της Τζένιφερ Μουρ-Μαλινός.