«Πολιτισμό παράγει η κοινωνία, όχι τα κομματικά γραφεία»

«Η περιπέτειά μου με τη Σμύρνη ξεκινάει από την πρώτη δισκογραφική δουλειά τής Εστουδιαντίνας το 2003 με τον τίτλο “Smyrne” και τραγούδια συνθετών που αποτελούσαν τους πυρήνες της Εστουδιαντίνας της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης, σπουδαίων συνθετών, όπως ο Τούντας, ο Περιστέρης, ο Σκαρβέλης. Ενα  άλμπουμ με τη συμμετοχή πολλών τραγουδιστών (σε παραγωγή Γιώργου Νταλάρα) που έκανε αίσθηση διότι ήταν η πρώτη στην ουσία εμφάνιση της Εστουδιαντίνας. Ηταν η αρχή και είχαμε αυτή τη νεανική  φλόγα, το πρώτο σκίρτημα. Σήμερα, ύστερα από 11 χρόνια, κάνω τη δική μου Σμύρνη έτσι όπως εγώ την έχω αφομοιώσει όλα αυτά τα χρόνια. Κατά καιρούς συνεργάζομαι με τούρκους τραγουδιστές και μουσικούς, έχουμε κάνει συμπράξεις με την Εστουδιαντίνα, έχουμε παίξει πάρα πολλές φορές στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στο φεστιβάλ της Εφέσου και αυτό που υπάρχει σε αυτές τις συνεργασίες είναι πάθος και αγάπη για την κοινή μας μουσική γλώσσα, μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες και κινήσεις εντυπωσιασμού».

Ο Ανδρέας Κατσιγιάννης δεν χρειάζεται συστάσεις για τους γνωρίζοντες: ψυχή της Εστουδιαντίνας που μπήκε στη μουσική ζωή μας με φόρα και μας θύμισε πως κάποτε οι καλοκουρντισμένες ορχήστρες δονούσαν τα φυλλοκάρδια του Ελληνισμού, δεινός πολυμουσικός που μπορεί να πιάσει το κανονάκι και να αφήσει την κιθάρα με άνεση, συνθέτης που βούτηξε στην ουσία της μουσικής των Χαμένων Πατρίδων για να αναδυθεί σε ένα σύγχρονο μουσικό ιδίωμα που πέρασε ακόμη και από τους στίχους του κοσμοκαλόγερου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ. Ο Ανδρέας Κατσιγιάννης τόσα χρόνια ύστερα από εκείνο το πρώτο δισκογραφικό και συναυλιακό εγχείρημα με την Εστουδιαντίνα, με αφορμή την επιτυχημένη θεατρική δουλειά της Μιμής Ντενίση (στο Θέατρον του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού) «Σμύρνη μου αγαπημένη», έπλασε μια νέα, δική του, μουσική «Σμύρνη – Izmir» που πρωτοκυκλοφορεί αύριο μαζί με «ΤΑ ΝΕΑ – Σαββατοκύριακο», πριν να κάνει τη δισκογραφική καριέρα της από τη Sony Τουρκίας που αγκάλιασε το εγχείρημα χάρη σε μια δραστήρια Σμυρνιά, συγγραφέα και στιχουργό, την Ευανθία Μάγνη, η οποία υπογράφει κομβικούς στίχους στα ελληνικά και στα τουρκικά στο εν λόγω CD.

«Η δική μου Σμύρνη», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κατσιγιάννης, «αποτυπώνει με έναν τρόπο κινηματογραφικό την ιστορία της μέσα από το συναίσθημα του δημιουργού, θέλοντας να αφήσει τα συμπεράσματα να βγουν μέσα από την ακρόαση. Με τη βοήθεια εξαιρετικών μουσικών και τη μοναδική εμπειρία της ζωντανής ηχογράφησης στο studio της Antart που βρίσκεται στον ιστορικό χώρο των studio της Φίνος Φιλμ, αποτυπώθηκε η «Σμύρνη – Izmir» με καλεσμένους τραγουδιστές τον Κώστα Μακεδόνα, τον Μπάμπη Τσέρτο, τη 19χρονη Σοφία Μέρμηγκα, μια σπουδαία τραγουδίστρια, καθώς και τους δύο τούρκους  τραγουδιστές, την Ayda Mosharraf (σ.σ.: νικήτρια στο τουρκικό «Voice») και τον Mehmet Erdem (σ.σ.: διάσημο στη γείτονα χώρα), που συμπτωματικά κατάγονται και οι δύο από τη Σμύρνη. Είναι λοιπόν ένας συμβολισμός που δείχνει ότι δύο λαοί, παρότι μάτωσαν, μέσα στον χρόνο κατάφεραν να επικοινωνούν, να δημιουργούν και να είναι και συν-δημιουργοί. Νομίζω ότι μέσα από το “Izmir” ολοκληρώνω τον κύκλο μου σχετικά με τη Σμύρνη. Οχι ότι τελειώνει, αλλά ανοίγει καινούργια σελίδα».

Πιστεύει άλλωστε ότι «πάντα θα είναι στοιχείο έμπνευσης για τους δημιουργούς η Σμύρνη και πάντοτε θα είναι φάρμακο για τον ακροατή». Κατά καιρούς, άλλωστε, έγραψαν μεγάλοι δημιουργοί όπως ο Απόστολος Καλδάρας τη «Μικρά Ασία» και τον «Βυζαντινό Εσπερινό», ο Δήμος Μούτσης τον «Αγιο Φεβρουάριο» ή ο Παντελής Θαλασσινός τα «Σμυρναίικα τραγούδια» σε στίχους Ηλία Κατσούλη.

Τελικά, η βάση και η έμπνευση της Εστουδιαντίνας είναι οι εστουδιαντίνες της Μικράς Ασίας;

Τα κοινά της με εκείνες τις εστουδιαντίνες είναι αρκετά. Καταρχήν μέσα από τις εστουδιαντίνες γεννήθηκαν εκείνη την περίοδο σπουδαίοι δημιουργοί, σολίστες, μουσικοί. Αν δείτε την ιστορία της δίκης μας Εστουδιαντίνας θα δείτε σπουδαίους μουσικούς και σολίστες που έχουν κάνει τη δική τους πορεία. Αλλος μέσα από τη δεξιοτεχνία του, άλλος μέσα από τη συνθετική του ικανότητα. Θα σας αναφέρω παραδείγματα: ο Κυριάκος Γκουβέντας, σπουδαίος μουσικός, ο οποίος κοσμεί κάθε τι ωραίο που ηχογραφείται με το βιολί του στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, ο Αποστόλης Βαλαρούτσος, σπουδαίος ερμηνευτής και συνθέτης, ο Δήμος Βουγιούκας, ο οποίος κάνει καριέρα στην Ευρώπη με το ακορντεόν και παίζει βαλκανικές μελωδίες με δεξιοτεχνικό τρόπο, ο Νίκος Μέρμηγκας, ο οποίος έχει στήσει την Antart Productions, σοβαρή δισκογραφική εταιρεία που κάνει παραγωγές νέων συνθετών και είναι φοβερός δεξιοτέχνης, ενορχηστρωτής και συνθέτης.

Οι πρώτοι διευθυντές που έστησαν τη δισκογραφία στην Ελλάδα ήταν τα ιδρυτικά μέλη της Εστουδιαντίνας, ο Περιστέρης, ο Τούντας, σπουδαίοι μουσικοί της εποχής. Ο Σκαρβέλης αργότερα. Δεν ήταν τυχαίο λοιπόν ότι οι άνθρωποι που έφτιαξαν τις Εστουδιαντίνες έφτιαξαν και τη βάση για τη μουσική βιομηχανία και καθόρισαν με την αισθητική τους τη μουσική παραγωγή.

Πώς γράφεις μουσική; Πώς βρίσκεται η έμπνευση;

Γράφω με έναν τρόπο πολύ βιωματικό, προσπαθώ μέσα στον στίχο να ακούσω τη μουσική. Οταν πρόκειται να κάνω ορχηστρική μουσική μού αρέσει να φτιάχνω εικόνες. Η έμπνευση στηρίζεται πολύ λίγο στην τεχνική εμπειρία και περισσότερο στο βίωμα και στη μαγική στιγμή εκείνη που θα εκφραστείς μέσα από τον εαυτό σου. Για να γράψεις μουσική πρέπει να είσαι πολύ ο εαυτός σου. Μια ωραία μελωδία, ένα ωραίο τραγούδι, είναι θέμα ψυχής και βιώματος.

Η μουσική σου θα κυκλοφορήσει από τη Sony Τουρκίας και όχι από την ελληνική…

Η Sony Τουρκίας μέσα από την εκπρόσωπό της στην Ελλάδα, την Ευανθία Μάγνη – η οποία έχει διαπρέψει στην Τουρκία με τους στίχους που έχει γράψει αλλά και με τα υπέροχα βιβλία της -, μου έκανε πρόταση, ακούγοντας ότι γράφω τη μουσική για την παράσταση «Σμύρνη μου αγαπημένη», να εκδώσει τον δίσκο. Μάλιστα πρόλαβε τη σκέψη μου, δηλαδή να πούνε κάποια από τα τραγούδια μου τούρκοι ερμηνευτές. Ετσι προχωρήσαμε ενισχύοντας τον συμβολισμό ότι μια τουρκική εταιρεία παίρνει έναν έλληνα δημιουργό, μιλάει για τη Σμύρνη και κυκλοφορεί τη δουλειά του σε Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία. Δημιουργώντας και έναν κύκλο συναυλιών σε Ελλάδα και Τουρκία. Θεωρώ ότι είναι μια πολιτική κίνηση, όχι τόσο εμπορική, και μακάρι να ανοίξει τον δρόμο και για άλλες συνεργασίες. Θα με πείτε ρομαντικό, αλλά έτσι θέλω να το βλέπω. Δεν ξεχνώ, σέβομαι την Ιστορία, σέβομαι το τι συνέβη, αλλά ως σημερινός άνθρωπος θέλω η Ιστορία μας να υπάρχει και να μας δημιουργήσει την ανάγκη να κάνουμε κι εμείς την δική μας, φέρνοντας μέσα από την καινοτομία και τον πολιτισμό κοντά τους λαούς.   

Αν μπορούσες να αλλάξεις, από πλευράς Πολιτείας, κάτι στα σημερινά μουσικά πράγματα ποιο θα ήταν;

Κατά καιρούς η Πολιτεία απέδειξε ότι είναι ικανή για το καλύτερο και για το χειρότερο. Η μουσική είναι ένας κόσμος που δεν χωράει πρόχειρους χειρισμούς μέσα από  θεσμικά όργανα.  Αυτό που μπορεί να κάνει είναι πολύ απλό: ο πολιτισμός θέλει ζωτικό και ουσιαστικό χρόνο και κυρίως ανθρώπους με όραμα και μεράκι. Και τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν στην κοινωνία και όχι στα κομματικά γραφεία.

INFO
«Σμύρνη – Izmir» του Ανδρέα Κατσιγιάννη, από την Εστουδιαντίνα, μαζί με «ΤΑ ΝΕΑ – Σαββατοκύριακο», με την ευγενική παραχώρηση της Sony Τουρκίας. Τραγουδούν: Κώστας Μακεδόνας, Μπάμπης Τσέρτος, Σοφία Μέρμηγκα, Ayda Mosharraf, Mehmet Erdem. Στίχοι: Ευανθία Μάγνη, Σταύρος Σταύρου, Μιμή Ντενίση κ.ά.