[Το θέατρο της Τρίτης] Αδειες εποχές

Οmnium horarum homo ή «Ανθρωπος για όλες τις εποχές»: έτσι χαρακτήρισε ο Ερασμος τον Τόμας Μορ (Τhomas More, 1478-1535), τον βρετανό πολιτικό και φιλόσοφο που χρίστηκε αρχικαγκελάριος από τον Ερρίκο Η’, τον ίδιο βασιλιά που τελικά διέταξε την καρατόμησή του. Τέσσερις αιώνες αργότερα (1935) η Καθολική Εκκλησία τον ανακήρυξε άγιο.

Στον ίδιο χαρακτηρισμό χρωστά τον τίτλο του το θεατρικό του βρετανού συγγραφέα Ρόμπερτ Μπολτ (1924-1995) με θέμα την αντιπαράθεση του Μορ με τον Ερρίκο Η’. Πολιτικό έργο με κοινωνικές προεκτάσεις, το «Ενας άνθρωπος για όλες τις εποχές» παρουσιάζεται από το Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου.

Πιστός στις αρχές του, ο Μορ αντιτάχθηκε στον βασιλιά, μετά τη ρήξη του τελευταίου με τον Πάπα ο οποίος και αρνήθηκε να θεωρήσει άκυρο τον γάμο του με την Αικατερίνη της Αραγωνίας, ώστε να μπορέσει να παντρευτεί την Αννα Μπολέιν. Και έφθασε ώς τα άκρα για να μην πάει κόντρα στη συνείδησή του. Του έκοψαν το κεφάλι με ένα τσεκούρι.

«Χειρίστηκα τον Τόμας Μορ, έναν χριστιανό άγιο, σαν έναν ήρωα της ατομικότητας», παραδέχεται ο συγγραφέας στην εισαγωγή του έργου του, για να προσθέσει: «Κάτι άλλο που με τράβηξε σε αυτόν τον καταπληκτικό άνθρωπο ήταν η εξαιρετική ικανότητα κοινωνικής προσαρμογής που διέθετε». Στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο άτομο και στην κοινωνία πρέπει τελικά να βρίσκεται η ουσία των πράξεών του.

Η ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ. Ησυχη, χαμηλότονη, άνευρη, η σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου δεν ανταποκρίθηκε στη δύναμη και τη δυναμική του έργου: δεν ανέδειξε τον ιστορικό περίγυρο, ούτε εκμεταλλεύθηκε την ίντριγκα της εποχής για να μπολιάσει την παράσταση με υπόγεια ρεύματα. Δεν μας ταρακούνησε, αν και η αισθητική και ηχητική έναρξη της παράστασης έμοιαζε να κρύβει κάποιους άσους. Ο σκηνοθέτης ακολούθησε το κείμενο χωρίς εξάρσεις, αφήνοντας τους ηθοποιούς να κάνουν τη δουλειά τους – όχι πάντα με το ίδιο (θετικό) αποτέλεσμα. Σαν να ξέχασε στο παρασκήνιο την Ιστορία και να έφερε στη σκηνή μια ιστορία. Σαν όλες οι εποχές να έγιναν μία.

Η σχεδόν άδεια σκηνή, με τα διαφορετικά επίπεδα σαν μεγάλα σκαλιά, δεν φάνηκε χρήσιμη παρά μόνο στην τελευταία σκηνή, όταν ο Μορ άρχισε να τα ανεβαίνει για να προχωρήσει, ακλόνητος, προς τον θάνατο. Οπότε και τα κοστούμια με τις ενδιαφέρουσες νύξεις της εποχής έμειναν μετέωρα.

Ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος θα μπορούσε να είναι η ιδανική επιλογή για τον ρόλο του Τόμας Μορ, αν ο σκηνοθέτης τον είχε εντάξει στο σύνολο. Η εξέλιξη του ρόλου μοιάζει να βασίστηκε κυρίως στην πλούσια εμπειρία του ηθοποιού και στην πολυετή τριβή με τη θεατρική τέχνη.

Θετική η συμβολή της Στεφανίας Γουλιώτη στον ρόλο της κόρης. Ενδιαφέρουσα η ερμηνεία του Αλέξανδρου Μαυρόπουλου, ως Ρίτσαρντ Ριτς. Ο Κρόμγουελ του Αλέξανδρου Μυλωνά επιβεβαιώνει την επιλογή. Υπερβολικά γελοίος ο Ερρίκος Η’ του Γιάννη Τσορτέκη.

Κορυφαία στιγμή, η συνάντηση του Μορ με τον Καρδινάλιο Γούλσι, του Γιώργου Μοσχίδη, που διαδραματίζεται στο πρώτο μέρος του έργου.

Ο Μορ, κατόπιν προσκλήσεως, πηγαίνει να συναντήσει τον Καρδινάλιο: τον βρίσκει καθισμένο στο γραφείο του, ντυμένο με το κατακόκκινο κοστούμι του. Μικρής διάρκειας αλλά μέγιστης πυκνότητας η σκηνή επιτρέπει στους ηθοποιούς και στους ρόλους μια μετωπική αναμέτρηση. Το υπόγειο χιούμορ, η ειρωνεία και το βάθος της ερμηνείας του Μοσχίδη συναντούν το μεστό παίξιμο του συμπαίκτη του.

Τέλος, η έξοδος του Μορ καθώς η φιγούρα του ανεβαίνει τα σκαλιά επιτρέπει στον Γιώργο Μιχαλακόπουλο μια δυνατή στιγμή.

Mετάφραση:
Ροδόλφος Μορώνης
Σκηνοθεσία:
Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Διασκευή:
Ελσα Ανδριανού
Σκηνικά:
Αντώνης Δαγκλίδης
Κοστούμια:
Κλερ Μπρέισγουελ
Κίνηση:
Αγγελική Στελλάτου
Μουσική:
Σταύρος Γασπαράτος
Φωτισμοί:
Σάκης Μπιρμπίλης
Παίζουν:
Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Γιώργος Μοσχίδης, Δημήτρης Πιατάς, Στεφανία Γουλιώτη, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Μάνος Βακούσης, Αννέζα Παπαδοπούλου, Αλέξανδρος Μαυρόπουλος, Κώστας Γαλανάκης, Γιάννης Τσορτέκης, Μαίρη Σαουσοπούλου, Γιώργος Γιαννακάκος, Ρίνο Τζάνι, Παναγιώτης Κατσώλης
Εθνικό Θέατρο
Κεντρική Σκηνή, Αγίου Κωνσταντίνου 22-24,
τηλ. 210-5288.170