Αυτό που σε σπρώχνει όταν δεν μπορείς άλλο

Είτε κάποιος αθλείται σε ερασιτεχνικό είτε σε επαγγελματικό επίπεδο, η σημασία και η σπουδαιότητα των κινήτρων σε ό,τι αφορά την επίτευξη των στόχων του είναι θεμελιώδους σημασίας. Χωρίς την ύπαρξη ισχυρών κινήτρων – οδηγών είναι αδύνατον να πραγματοποιήσει κάποιος οποιαδήποτε σημαντική επίδοση στον χώρο του αθλητισμού, σε ομαδικό ή ατομικό επίπεδο. Θα τολμούσε δε να ισχυριστεί κανείς πως η οποιαδήποτε αθλητική (και όχι μόνο) προσπάθεια δεν είναι ουσιαστικά πραγματοποιήσιμη χωρίς την ταυτόχρονη και παράλληλη παρουσία έστω και ενός στοιχειώδους κινήτρου.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ. Στους Ολυμπιακούς του Λος Αντζελες, το 1984, την πρώτη φορά που οι γυναίκες συμμετείχαν στον Μαραθώνιο, έλαβε χώρα ένα από τα πιο συγκινητικά περιστατικά στην ιστορία των Αγώνων. Η ελβετίδα μαραθωνοδρόμος και δασκάλα στο επάγγελμα Γκάμπι Αντερσεν αντιμετώπισε πολλά προβλήματα κατά τη διάρκεια του αγώνα, με συνέπεια να πάθει σοβαρή ηλεκτρολυτική διαταραχή. Δεν τα παράτησε όμως. Συνέχισε να προσπαθεί έστω και παραπαίοντας προκειμένου να φθάσει στον τερματισμό βάζοντας σε κίνδυνο τη ζωή της. Φυσικά, ο πρώτος της στόχος που ήταν μια καλή επίδοση είχε χαθεί. Το κίνητρό της όμως δεν ήταν προφανώς μόνο αυτό. Ή για τη ακρίβεια διαφοροποιήθηκε όταν συνειδητοποίησε πως σε αυστηρά αθλητικό επίπεδο είχε αποτύχει. Μη δεχόμενη τις συστάσεις των διοργανωτών να σταματήσει και των κριτών να τη βοηθήσουν να κρατηθεί όρθια πριν από τον τερματισμό (αν την άγγιζαν θα αποκλειόταν) κατάφερε είκοσι λεπτά μετά τον τερματισμό της νικήτριας, της Αμερικανίδας Τζόαν Μπενουά, να ολοκληρώσει τον αγώνα προτού καταρρεύσει, συγκλονίζοντας πραγματικά όλους όσοι παρακολούθησαν την προσπάθειά της. Οταν έπειτα από λίγο καιρό ρωτήθηκε από δημοσιογράφους γιατί διακινδύνεψε την ίδια της τη ζωή προκειμένου να τερματίσει, απάντησε ότι ως δασκάλα που ήταν έπρεπε να στείλει το μήνυμα στους μαθητές της πως δεν πρέπει να τα παρατάει κάποιος όταν συναντά δυσκολίες στη ζωή, αλλά να συνεχίζει να προσπαθεί με όσες δυνάμεις του απομένουν. Ηταν λοιπόν αυτό το κίνητρο που την κράτησε όρθια έως τη γραμμή του τερματισμού. Ενα κίνητρο που αναδύθηκε και ουσιαστικά ισχυροποιήθηκε όταν σχεδόν κάθε σωματική λειτουργία είχε αποδυναμωθεί.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚA «ΚΑΥΣΙΜΑ». Αυτό το αντιπροσωπευτικό παράδειγμα μας δίνει τη δυνατότητα να κατανοήσουμε καλύτερα και σαφέστερα τη σημασία των κινήτρων σε σχέση με την αθλητική απόδοση – επίδοση. Συνήθως διαχωρίζουμε τα κίνητρα σε εσωτερικά και εξωτερικά. Είναι αυτονόητο πως με τον όρο εξωτερικά εννοούμε ένα μετάλλιο, ένα έπαθλο ή ακόμα και μια χρηματική αμοιβή, ειδικά αν μιλάμε για επαγγελματικό αθλητισμό. Χωρίς να υποβιβάσουμε αυτού του είδους τα κίνητρα, είναι τα εσωτερικά που συνήθως μας οδηγούν στο να μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε τους αθλητικούς μας στόχους.

Κάθε προσωπικότητα είναι διαφορετική και πέρα από τα συγκεκριμένα ιδιοσυγκρασιακά στοιχεία είναι δεδομένο πως κάθε άτομο ξεχωριστά έχει διαφορετικές οικογενειακές καταβολές, εμπειρίες, βιώματα, σύστημα αξιών, κοσμοαντίληψη καθώς και συγκεκριμένες ριζωμένες και εγκαθιδρυμένες εσωτερικές πεποιθήσεις που το καθορίζουν. Μέσα λοιπόν από αυτόν τον εσωτερικό πλούτο αναδύονται και στερεοποιούνται τα κίνητρα και η δυναμική τους σε σχέση με το άτομο που οριοθετεί έναν αθλητικό στόχο.

Κίνητρο μπορεί να αποτελεί η ανάγκη για καταξίωση, η ανάγκη να νιώσει κάποιος επαρκής και ικανός σε αντίθεση με άλλους τομείς της καθημερινότητάς του ή ακόμα και η υπερνίκηση σοβαρών ασθενειών και σωματικών – βιολογικών δυσλειτουργιών. Κίνητρο αποτελεί επίσης για αρκετά μεγάλη μερίδα αθλητών η αναζήτηση και η υπέρβαση των προσωπικών – σωματικών ορίων που θεωρητικά καθορίζει η παραδοσιακή επιστημονική κοινότητα. Εξίσου συνηθισμένο, αλλά σε καμία περίπτωση υποδεέστερο κίνητρο, είναι για πολύ μεγάλη μερίδα ερασιτεχνών αθλητών η απώλεια βάρους καθώς και η σωματική τους εικόνα προς τους άλλους.

Οσο μεγαλύτερη διάθεση έχει κάποιος αθλητής για να προπονηθεί σε όγκο – ποσότητα και σε ποιότητα (προϋπόθεση της οποίας είναι η απόλυτη πνευματική και ψυχολογική συγκέντρωση) τόσο ανάλογα ισχυρά πρέπει να είναι και τα κίνητρά του προκειμένου να μπορεί να αντεπεξέλθει στις συγκεκριμένες απαιτήσεις. Δεν αρκεί λοιπόν να υπάρχουν ισχυρά κίνητρα μόνο κατά τη διάρκεια της τελικής δοκιμασίας – αγώνα, ειδικά για έναν επαγγελματία αθλητή, αλλά απαιτείται μεγάλη εσωτερική κινητήριος δύναμη καθ’ όλη τη διάρκεια της προαγωνιστικής περιόδου.

l Ο Σπύρος Ρούλιας (www.feelgoodagain.gr) είναι ψυχοθεραπευτής και ενεργός μαραθωνοδρόμος. Είναι μέλος της EFTA (European Family Therapy Association) και κατέχει τίτλο μεταπτυχιακών σπουδών ΜA στην ψυχολογία.