Γιάννης Ρίτσος σε σκηνή της Πάρμας

Το Θέατρο Ντούε είναι ένας από τους ιστορικούς πολιτιστικούς χώρους της Βόρειας Ιταλίας με μεγάλη απήχηση στο θεατρόφιλο κοινό. Οι απαρχές του χρονολογούνται στα 1970, όταν μία ομάδα ανήσυχων καλλιτεχνών και φοιτητών πρωτοστάτησαν στη δημιουργία του Φεστιβάλ της Πάρμας. Από το 1980 το θέατρο λειτουργεί κάτω από δημόσιο έλεγχο, περίπου σαν το ΚΘΒΕ στη Θεσσαλονίκη, καθώς χρηματοδοτείται εν μέρει από την πόλη της Πάρμα ενώ πρόκειται για την πρώτη περίπτωση θεάτρου στην Ιταλία όπου υφίσταται σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Και αυτή δεν είναι η μόνη ομοιότητα που φέρνει κοντά τις δύο χώρες, τουλάχιστον για τον μήνα που διανύουμε.

Στο πλαίσιο αφιερώματος για την Ελλάδα που τρέχει όλο τον Νοέμβριο, όπως σημειώνει η ιταλική εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» σε εκτενή της παρουσίαση (με τη συνοδεία βίντεο στην ηλεκτρονική της έκδοση), ο θεατρικός οργανισμός τιμά τη μνήμη του Γιάννη Ρίτσου ανεβάζοντας  αποσπάσματα από την «Τέταρτη διάσταση» σε σκηνοθεσία Βάλτερ Λε Μόλι, ενός από τους πλέον δραστήριους δημιουργούς της νέας γενιάς. Οπως αναφέρει η εφημερίδα, επικαλούμενη σημείωμα του σκηνοθέτη, το μεγαλύτερο θέατρο της επαρχίας Εμίλια Ρομάνα προχωρά σε «ένα αφιέρωμα που μέσω της ποίησης ξυπνά δυνατές εικόνες και αποσπάσματα μιας σκέψης που έχουμε ανάγκη να ξανακάνουμε “μέσα σε μια σιωπή που σκύβει από πάνω μας σαν μια φούσκα”». «Στο έργο του Ρίτσου αντηχούν όλες οι αποχρώσεις, θλιβερές και χαρμόσυνες, της ρωμιοσύνης» υπογραμμίζει από την πλευρά του ο Νικόλα Κροτσέτι, μεταφραστής, εκδότης και παλιός φίλος του έλληνα ποιητή. Στη λίστα με τους συντελεστές του αφιερώματος υπάρχει και το όνομα του διάσημου ιταλού ζωγράφου Λούκα Πινιατέλι, ο οποίος έχει φιλοτεχνήσει έργα για της ανάγκες της παραγωγής.

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΩΝ ΑΤΡΕΙΔΩΝ. Ο Κροτσέτι κρύβεται και πίσω από την ιδέα για τον κύκλο παραστάσεων του δύσκολου θεατρικού εγχειρήματος. Η «Τέταρτη διάσταση» (17 πολύστιχα ποιήματα που γράφτηκαν από το 1956 έως το 1975) λογίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα έργα του Γιάννη Ρίτσου και ένα από τα κορυφαία της νεοελληνικής ποίησης. Ο ίδιος ο Ρίτσος τη θεωρούσε «μια σύνοψη όλων των άλλων βιβλίων» του. Οι συνδετικοί κρίκοι ανάμεσα στα ποιήματα είναι ο ερωτισμός ως αντίδραση στον θάνατο, η αναφορά στον αρχαίο μύθο των Ατρειδών και η καταλυτική πορεία του χρόνου (η τέταρτη διάσταση, σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας).

Οι συντελεστές της παράστασης παρέμειναν πιστοί όσο το δυνατόν περισσότερο στη δομή του έργου, διατηρώντας τους δεκαεπτά «δραματικούς» ή «σκηνικούς» μονολόγους, καθένας από τους οποίους αποτελεί μια εξομολόγηση ενός ήρωα, συνήθως μυθικού προσώπου, προς έναν σιωπηλό ακροατή. Τα αποσπάσματα που απαρτίζουν την παράσταση – έως τις 7 Δεκεμβρίου – στην παραγωγή του Teatro Due «Φαίδρα», «Αίας», «Αγαμέμνων», «Ορέστης», «Περσεφόνη», «Δελφοί» και «Ισμήνη» θα ανεβαίνουν εναλλάξ.