Χάνα Σιγκούλα: «Η Γερμανία δεν αγαπά την αλλαγή»

Δεκατέσσερα χρόνια έχει να εμφανιστεί στη μεγάλη οθόνη η Χάνα Σιγκούλα. Οχι ότι προτιμάει την τηλεόραση, αν και αναγνωρίζει τη σημερινή κυριαρχία του μέσου. «Δεν θέλω να κάνω τηλεόραση. Δεν ξέρω, σήμερα απ’ ό,τι φαίνεται κυριαρχούν οι τηλεοπτικές δουλειές. Πολλοί συνομήλικοι συνάδελφοί μου παίρνουν μέρος σ’ αυτές, κυρίως ως ντετέκτιβ ή ως θύματα. Κάποιοι είναι ξανά δημοφιλείς, έπειτα από χρόνια αναδουλειάς. Αλλά, ξέρετε, όλες αυτές οι σειρές είναι φορτωμένες με τόσα κλισέ…» μας είπε η γερμανίδα ηθοποιός.

Υστερα από τόσα χρόνια συνεργασίας με τον Φασμπίντερ, προφανώς αναπτύξατε αλλεργία απέναντί τους.

 (Γέλια) Ναι, πιθανότατα. Δεν χρειάζομαι κάτι τέτοιο στη ζωή μου. Δεν απορρίπτω βέβαια αυτούς που το κάνουν. Αλλά γιατί να μην επιλέξω την ησυχία μου;

Λέτε συχνά «όχι»;

 Σπάνια, είναι η αλήθεια. Στον Ντέιβιντ Λιντς είπα «όχι» και μάλιστα για το «Μπλε Βελούδο» – δεν νομίζω να έχω μιλήσει ξανά γι’ αυτό. Εκείνα τα χρόνια φρόντιζα τη μητέρα μου, δεν είχα ενέργεια για τίποτα, ειδικά για έναν τόσο απαιτητικό ρόλο. Αλλο σενάριο διάβασα βέβαια και άλλη ταινία προέκυψε τελικά. Θυμάμαι πως έπρεπε να είμαι συνέχεια γυμνή και να υφίσταμαι βία από έναν διεστραμμένο άνδρα – και να το απολαμβάνω κιόλας. Ε, είχα ήδη αρκετά προβλήματα.

 Το 1996 εμφανιστήκατε σε μια ελληνική ταινία ονόματι «Black Out». Ποιες οι αναμνήσεις σας;

 Θυμάμαι αυτό το γλυκό αγόρι. Πάντα τον έλεγα «αγόρι», αν και ήταν προφανώς ενήλικος. Τον έλεγαν Μενέλαο Καραμαγγιώλη. Συνήθιζε να αστειεύεται για το όνομά του. «Υπάρχει μια σκιά που με βαραίνει» έλεγε. Οταν μου έδωσε το σενάριο, του είπα «Το μισό είναι αρκετό!» αλλά δεν με άκουσε. Νομίζω πως, στο τέλος, επιβεβαιώθηκα. Είναι μια μάλλον «μπερδεμένη» ταινία.

 Εχετε δουλέψει με σπουδαίους σκηνοθέτες: τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ, τον Μάρκο Φερέρι, τον Ετόρε Σκόλα, τον Κάρλος Σάουρα. Κι όμως, όπου και να πάτε σας ρωτούν για τον Φασμπίντερ – και μόνο γι’ αυτόν.

 Ο Φερέρι ήταν υπέροχος! Εντελώς αναρχικός, αλλά και ποιητής. Ο Γκοντάρ ήταν αυτό που φαντάζεστε, ένας τρομερά γοητευτικός διανοούμενος. Αλλά και ο Φερέρι με γοήτευε. Ηταν ένας πραγματικά χαρισματικός άνθρωπος. Ερχόμασταν στο πλατό έχοντας μελετήσει το σενάριο και αυτός μπορούσε να το πετάξει πέντε λεπτά πριν ξεκινήσουμε το γύρισμα. Ο Φασμπίντερ δεν θα το έκανε ποτέ αυτό, ήταν τρομερά οργανωμένος. Και για να απαντήσω στο ερώτημά σας, μου αρέσει να μιλάω για τον Ράινερ. Ετσι τον κρατάω ζωντανό.

 Υπάρχει ένας στίχος του Νιλ Γιανγκ που λέει «it’s better to burn out than fade away» (σ.σ.: «Καλύτερα να καίγεσαι, παρά να ξεθωριάζεις»). Θα ταίριαζε λέτε στον Φασμπίντερ;

 Απολύτως. Το ίδιο πίστευε και αυτός. Τον ρωτούσαν συνεχώς θυμάμαι για τα ναρκωτικά. Και αυτός απαντούσε: «Τα ναρκωτικά συντομεύουν τη ζωή σου αλλά, τουλάχιστον, την κάνουν πιο έντονη. Διαλέγεις λοιπόν ή να ζήσεις ή να συμβιβαστείς». Ξέρετε, όταν κάναμε αυτές τις ταινίες τότε, δεν μπορούσαμε να φανταστούμε το μελλοντικό τους εκτόπισμα. Απλώς δουλεύαμε ασταμάτητα – βρισκόμασταν όλοι σε κατάσταση παροξυσμού. Ημασταν παράξενη γενιά υποθέτω.

 Γιατί;

 Επειδή ήρθαμε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και όπως θα αντιλαμβάνεστε, μας ήταν πολύ δύσκολο να αγαπήσουμε την πατρίδα μας. Εγώ έφυγα για τη Γαλλία. Εκεί είδα τη «Νύχτα» του Αντονιόνι, γοητεύτηκα από τη Ζαν Μορό και συνειδητοποίησα πως ήθελα να γίνω ηθοποιός. Η γνωριμία μου με τον Φασμπίντερ ήταν καταλυτική, ο άνθρωπος ήταν φαινόμενο: Σαράντα ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, θεατρικά έργα, όλα μέσα σε λίγα χρόνια. Σκεφθείτε πως τελείωσε τα γυρίσματα του «Μπερλίν Αλεξάντερπλατς» έναν μήνα νωρίτερα απ’ ό,τι είχε συμφωνηθεί. Προσπαθώ να μεταφέρω στο θέατρο ένα βιβλίο που είχε γράψει στα δεκαεπτά του χρόνια για να αποδείξει στη μητέρα του πως δεν ήταν ο αποτυχημένος απόκληρος που εκείνη νόμιζε. Εκείνη την περίοδο τον είχαν διώξει σχεδόν από κάθε σχολείο.

 Αν ζούσε, τώρα θα ήταν 70 ετών.

 Το πιστεύετε πως οι φοιτητές στη Γερμανία σήμερα ούτε που τον έχουν ακουστά; Οποτε όμως τους μιλάω γι’ αυτόν μαγεύονται. Στις ημέρες μας, η γενικότερη ευρωπαϊκή κουλτούρα υπαγορεύεται από τη μεγαλοαστική τάξη. Η οποία και φυσικά δεν εκτιμά το έργο του.

 Και όμως, ένα από τα μεγαλύτερα Φεστιβάλ στον κόσμο σήμερα είναι αυτό του Βερολίνου – στο οποίο έχει βραβευθεί στο παρελθόν.

 Οι καιροί έχουν αλλάξει. Και η Γερμανία δεν αγαπά την αλλαγή. Μισοκοιμάται, αν θέλετε. Υπάρχει μια οικονομική σταθερότητα – υπάρχει όμως και φτώχεια, όχι τόσο φανερή όσο εδώ ή στο Παρίσι. Φυσικά, στην επόμενη οικονομική κρίση που δεν θα αργήσει να έρθει η γερμανική συνείδηση θα θρυμματιστεί. Σε πολιτιστικό επίπεδο, λοιπόν, τα πράγματα στη Γερμανία είναι πολύ… πεθαμένα για τα γούστα μου. Εχω συνηθίσει αλλιώς. Οι σκηνοθέτες μας σήμερα αγαπούν περισσότερο την επιτυχία.

 Τελικά, ήταν ρομαντικός ο Φασμπίντερ;

 Οχι! (σ.σ.: το σκέφτεται λίγο) Βιάστηκα να απαντήσω. Δεν ξέρω, τώρα που με ρωτήσατε σκέφτομαι πως ίσως και να ήταν. Ενας απογοητευμένος ρομαντικός.

 Θυμωμένος ρομαντικός;

 Ακόμη καλύτερο, ναι. Ενας θυμωμένος ρομαντικός.