Οταν ο Χριστιανόπουλος γίνεται περφόρμανς

Τι γυρεύει ο ποιητής Νίκος – Αλέξης Ασλάνογλου σε ένα παράξενο υπόγειο που λέγεται Μπανγκλαντές, στην οδό Χαλκοκονδύλη, στην Ομόνοια; Πώς γίνεται ο ποιητικός λόγος του Ντίνου Χριστιανόπουλου θεατρικοχορευτική περφόρμανς; Και πώς συνδέονται ο Γιάννης Σκαρίμπας, ο Μπάροουζ, ο Ρίτσος και ο Κάμινγκς; Ενίοτε το θέατρο ανοίγει τις κεραίες του στην ποίηση. Και συχνά ηθοποιοί και σκηνοθέτες δεν ανατρέχουν στην κλασική δεξαμενή των κειμένων αλλά επιλέγουν να δραματοποιήσουν έργα ποιητών. Οπως τώρα.

ΑΣΛΑΝΟΓΛΟΥ. «Αυτά που κάνω είναι αυτά που αγαπώ πολύ σαν να τους χρωστώ. Ετσι ένιωσα με τις «Ωδές στον Πρίγκιπα» του Νίκου – Αλέξη Ασλάνογλου από τον πρώτο κιόλας στίχο: “Η θέση σου είναι στην Αθήνα Πρίγκιπα”. Ενιωσα πως ο χώρος μας, που λέγεται Μπανγκλαντές, είναι στο κέντρο. Και αυτό το κέντρο δεν είναι πολύ μακριά από τη χώρα της Ασίας. Ο Πρίγκιπας σε ένα υπόγειο της Ομόνοιας ένιωσα πως θα φτιάξει μια αντίθεση που γεννά έναν σπινθήρα ποίησης. Η περφόρμανς μας, βέβαια, με αναφορές σε Αμλετ και Ρεμπό φτάνει μέχρι τον Αντώνη Σαμαρά («Ω διορισμένε Πρίγκιπα»…)», μου λέει ο σκηνοθέτης Βασίλης Νούλας που ανεβάζει με την ομάδα Nova Melancholia την ποιητική συλλογή του Ασλάνογλου «Ωδές στον Πρίγκιπα».

Δεν αποφεύγω να τον ρωτήσω τις δυσκολίες που έχει να ανεβάζεις ποίηση στο σανίδι: «Το θεατρικό κείμενο εν πολλοίς εμπεριέχει και τον τρόπο που θα το σκηνοθετήσεις. Το να επιλέγεις να ανεβάζεις ποίηση νιώθω πως είναι λυτρωτικό, απελευθερωτικό, σου αφήνει τον χώρο η ποίηση και βρίσκεται πιο κοντά στην περφόρμανς. Για παράδειγμα, εμείς στο έργο μας έχουμε εντάξει πολύ το εικαστικό στοιχείο. Αυτό που έχει σημασία εν ολίγοις είναι να δονούμαστε ποιητικά από το κείμενο, που συχνά εδώ βρίσκεις και μια υψηλή θερμοκρασία», απαντά ο Νούλας, ο οποίος έχει σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών (εξού και η εικαστική έγνοια) ενώ και πέρσι δοκιμάστηκε στη μεταφορά ποίησης στο σανίδι. «Ανεβάσαμε πέρσι τα «Εκτοπλάσματα» του Μίλτου Σαχτούρη στο σπίτι μου. Φτιάξαμε μια αισθητική από splatter και b-movies ενώ δεν υπήρχε είσοδος, απλά ένα κουτί ενίσχυσης (όπως και τώρα στην παράσταση στο Μπανγκλαντές)», αναφέρει στα «ΝΕΑ» και μοιάζει να επανανοηματοδοτεί τον όρο τρυφερότητα με μια παράξενη παράσταση σε ένα σκληρό μέρος όπως η Ομόνοια.

ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. «Συγγενής» του Ασλάνογλου, Σαλονικιός κι αυτός και ποιητής της εσωστρέφειας, της ευαισθησίας (έστω και συχνά με πιο κυνικό πρόσημο), ο Ντίνος Χριστιανόπουλος ανεβαίνει επίσης στο σανίδι. Για την ακρίβεια, με όρους μιας περφόρμανς που παίρνει το όνομά της από τον δίσκο «το πρώτο απ’ το δεύτερο και το δεύτερο απ’ το τρίτο» (Puzzlemusik) όπου ο συνθέτης Socos μελοποίησε στίχους του Χριστιανόπουλου με ερμηνευτή τον Μαρίνο Τζιάρο. Εδώ μάλιστα στην παράσταση που θα απολαύσουν μόνο οι Σαλονικείς συνθέτης και τραγουδιστής θα συνυπάρξουν με δύο χορευτές σε έναν πρωτότυπο οπτικοποιημένο διάλογο πάνω στο ποιητικό σύμπαν του Χριστιανόπουλου.

ΣΚΑΡΙΜΠΑΣ. Κι αν οι δύο θεσσαλονικείς ποιητές έχουν την τιμητική τους, χώρο διεκδικεί και ο εκ Χαλκίδος συγγραφέας και ποιητής Γιάννης Σκαρίμπας. Το περίφημο «Θείο τραγί» του, που ανέβηκε πετυχημένα πέρσι στο Bios και στο Φεστιβάλ Αθηνών από τον Αρη Μπινιάρη, επαναλαμβάνεται φέτος από τον νέο ηθοποιό σε έναν νέο κύκλο παραστάσεων.

Ο Μπινιάρης δεν είναι ο μόνος που δούλεψε πάνω στο «Θείο τραγί». Ο Τάσος Δαρδαγάνης και η Μάρια Φλωράτου ανεβάζουν επίσης το περίφημο έργο στο πλαίσιο ενός μεγάλου αφιερώματος στον Σκαρίμπα που διοργανώνουν οι εκδόσεις Νεφέλη για τα 30 χρόνια από τον θάνατο του συγγραφέα. Η παράσταση μάλιστα είχε ανέβει για καιρό πέρσι στην Πάτρα. «Ο Σκαρίμπας έχει μια πολύ ιδιαίτερη γλώσσα. Σατιρίζει την εποχή, τους πλούσιους, την κοινωνία και παρά το πολύ χιούμορ είναι ένα πολύ σοβαρό κείμενο. Ο ήρωας Γιάννης είναι ένας αντιήρωας, κακός, που στα μέσα του έργου τον συμπαθείς. Η δυσκολία είναι πως πρόκειται για ένα πεζογράφημα που όμως εμείς δεν πειράξαμε καθόλου. Κάναμε μια απλή προσαρμογή και επιχειρήσαμε η δραματουργική γραμμή να μην έχει κενά. Δεν γράψαμε ούτε αράδα δική μας», μου λέει ο σκηνοθέτης Τάσος Δαρδαγάνης που συμπληρώνει: «Το θεατρικό κείμενο είναι ένα κείμενο έτοιμο για το θέατρο. Το λογοτεχνικό είναι συνήθως μεγάλο και μπαίνεις στην θέση του ανθρώπου που κόβεις και ράβεις. Θέλει πολλή προσοχή και έχει ευθύνη το κόψιμο». Για τον Δαρδαγάνη ο Σκαρίμπας ήταν πρόκληση. «Ηταν ανανεωτής, ήλθε σε ρήξη με το κατεστημένο, ένας ριζοσπάστης ενημερωμένος πολύ και με δυνατές κεραίες, που κατάφερε να περάσει τον σουρεαλισμό και άλλα ρεύματα μέσα από το δικό του φίλτρο».

ΡΙΤΣΟΣ. Μακριά από το Βυρσοδεψείο όπου θα ανέβει το «Θείο τραγί», στο Τσάι στην Σαχάρα, στα Ιλίσια, μια άλλη ομάδα ηθοποιών επιλέγει ποίηση για να φτιάξει τη δική της θεατρική συνθήκη: Η «Νυχτερινή σονάτα» σε κείμενα της Ανναμπέλ Ματθαίου και σκηνοθεσία της ίδιας και του Θάνου Σιδηρά βασίζεται στη «Σονάτα του σεληνόφωτος» του Γιάννη Ρίτσου. Κι αν προσθέσουμε στα παραπάνω τις πρόσφατες παραστάσεις «Εκεί που δεν ταξίδεψα ποτέ» σε σκηνοθεσία Αργύρη Ξάφη και μουσική Τάση Χριστογιαννόπουλου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με άξονα στίχους του Ε. Κάμινγκς, καταλαβαίνετε πως η ποίηση είναι εδώ και πατάει γερά και στο σανίδι.