[Πάμε σινεμά] Ενα αληθινό αριστούργημα

«Ida»: Μιλά σπάνια, αλλά με λέξεις διαλεγμένες προσεκτικά. Σχεδόν ποτέ δεν σε κοιτάζει στα μάτια αλλά, όταν το κάνει, σε διαπερνά. Και από τη θέση του θεατή, προσπαθείς ενδιαμέσως να την πλησιάσεις, να αποκωδικοποιήσεις τις σιωπές, αλλά και να βρεις τη δική σου θέση στο αφιλόξενο περιβάλλον του καλύτερου μέχρι τώρα φιλμ για τη σεζόν που διανύουμε: Η «Ιντα» του Πάβελ Παβλικόφσκι είναι ένα διαμάντι που απευθύνεται στους γνήσιους εραστές του κινηματογράφου, αυτούς που δεν θα δυσκολευτούν να αγκαλιάσουν τις ασπρόμαυρες εικόνες του.

Διαδραματίζεται στην Πολωνία του 1962, και αποτελεί την ιστορία της Αννας, μιας ορφανής δόκιμης καλόγριας που, αναζητώντας τον τάφο των γονιών της, ανακαλύπτει το μόνο εν ζωή συγγενικό της πρόσωπο (τη θεία της, Βάντα) αλλά και την πραγματική της ταυτότητα: Ιντα, καταγωγής εβραϊκής. Ολα αυτά υπό το «βλέμμα» μιας δεσπόζουσας, σταλινικής αρχιτεκτονικής: η «Ιντα» μπορεί να είναι ασπρόμαυρη αλλά και έγχρωμη να ήταν πάλι θα απεικόνιζε μια χλωμή γη, στερημένη από το χρώμα της ζωής. Οι δε ηρωίδες μοιάζουν σχεδόν παγιδευμένες στο αυστηρό, τετράγωνο κάδρο του φιλμ.

Ολα αυτά, βέβαια, δοσμένα με μια μοναδική οικονομία (η ταινία διαρκεί περίπου 80 λεπτά και είναι απολύτως καθηλωτική παρά τον νωχελικό της ρυθμό) αγγίζουν μια μάλλον πολυεπίπεδη νοσταλγία: o Παβλικόφσκι αναπολεί τόσο τη γενέτειρά του (ο ίδιος είναι εδώ και πολλά χρόνια εγκατεστημένος στο Λονδίνο) όσο και το σινεμά της. Σχεδόν κάθε πλάνο οφείλει την ύπαρξή του στη σχολή του πολωνικού Νέου Κύματος, που άνθησε με τα αριστουργήματα που σκάρωσαν ο Βάιντα, ο Σκολιμόφσκι και ο Πολάνσκι στη δεκαετία του ’60. Μόνο που το «Ιντα» δεν είναι διατεθειμένο να απαντήσει σε ερωτήματα που θέτει.

Αποτυπώνει όμως σε φιλμ μια σιωπηλά σπαρακτική ιστορία, δίχως να εκβιάζει συγκινήσεις και αισθήματα, και στέκεται μπροστά στους θεατές του προκαλώντας ένα διπλό δέος: από τη μια, η ιστορία της Ιντα, και από την άλλη, το θαύμα του ίδιου του σινεμά.

Βαθμοί: 9

Ο αγαπημένος Μπιλ
«St. Vincent: ο αγαπημένος μου άγιος»: Οι κριτικοί σαφώς και οφείλουν να είναι αντικειμενικοί, αν όμως δεν παραδεχόμαστε τις αδυναμίες μας θα μας κράξουν μια μέρα και θα ‘χουν και δίκιο. Δύσκολα λοιπόν θα μπορούσα να μείνω απαθής απέναντι σε μια ταινία με πρωταγωνιστή τον Μπιλ Μάρεϊ. Και εδώ ενσαρκώνει έναν στριμμένο γεροπαράξενο βετεράνο, που υποχρεώνεται να φροντίζει, επί πληρωμή, το 12άχρονο της προσφάτως χωρισμένης γειτόνισσας – ρόλος κομμένος και ραμμένος στα μέτρα του. Οι γωνίες του στόρι είναι αρκετά στρογγυλεμένες, αλλά ο τόνος της ταινίας είναι ο σωστός, ενώ το καστ συμπληρώνουν όμορφα οι Ναόμι Γουότς και Μελίσα ΜακΚάρθι.
Βαθμοί: 5
Κύκνειο άσμα
«Ούτε να πεθάνεις δεν μπορείς»: Ο θετός γιος του Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν δολοφονείται (ο θάνατός του παρουσιάζεται ως εργατικό «ατύχημα» – δικαίως, μια και του αξίζει!) και ο ίδιος προσπαθεί να τα φέρει βόλτα, έμπλεος οικονομικών και οικογενειακών προβλημάτων. Ο Χόφμαν – εδώ στην τελευταία κινηματογραφική του εμφάνιση – δεν είναι ο μόνος σπουδαίος ηθοποιός που προσπαθεί να προσδώσει ένα κύρος στο αδύναμο σενάριο, καθώς τον συνοδεύουν οι Τζον Τορτούρο και Ρίτσαρντ Τζένκινς. Η δουλειά στο ρεπεράζ εντυπωσιάζει εξίσου, τίποτα όμως δεν μένει στη μνήμη σε αυτό το κενό αποτύπωμα ζωής. 
Βαθμοί: 4
Αχ τα καημένα!
«Σκουπίδια»: Στις φαβέλες του Ρίο, δύο παιδιά βρίσκουν στη χωματερή ένα πορτοφόλι το οποίο αναζητά απεγνωσμένα ένας διεφθαρμένος πολιτικός – κι έτσι μπαίνουν στο στόχαστρο της τοπικής αστυνομίας. Σημασία βέβαια δεν έχει τόσο η κοινωνική αδικία που διαπράττεται εδώ όσο η ομορφιά των πλάνων και η «γλυκύτητα» των χαμινιών, έτσι ώστε να παρηγορηθεί με την πρόσκαιρη νίκη τους ο δυτικός θεατής. Στοιχεία που χαρακτήριζαν και μια συγγενική με τούτη εδώ ταινία, το απαράδεκτο «Slumdog Millionaire» του Ντάνι Μπόιλ. Ο Στίβεν Ντάλτρι που υπογράφει τα «Σκουπίδια» ξέρει περισσότερο σινεμά, αυτό είναι βέβαιο. Μοιράζεται όμως τις ίδιες ευαισθησίες: ο ανθρώπινος πόνος έχει ενδιαφέρον μονάχα όταν είναι φωτογενής. Δυστυχώς, λέει πολλά αυτό.
Βαθμοί: 4
«Για όλη την οικογένεια»
«Η κακή μέρα από το πρωί φαίνεται»: Δύο φρικτά εικοσιτετράωρα: Ενα για τον πιτσιρίκο Αλεξάντερ και ένα για την υπόλοιπη οικογένειά του. Μια διαδικασία μέσω της οποίας οι οικογενειακοί δεσμοί θα γίνουν ακόμα πιο δυνατοί, σε μια κωμωδία της Ντίσνεϊ που απευθύνεται κυρίως σε ανήλικους θεατές. Δεν μπορώ να φανταστώ πως ένας ενήλικος θα μπορούσε να πάρει τα απλοϊκά της μηνύματα στα σοβαρά.
Βαθμοί: 2