Τα μηδενικά επιτόκια ευνοούν τους πλουσίους

Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι που δίνει μάχη κατά του αποπληθωρισμού στην ευρωζώνη μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσει μια ανησυχία που είναι πιο γνωστή στους Αμερικανούς: την αύξηση των ανισοτήτων.

Ενώ τα επιτόκια δανεισμού βρίσκονται σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα, ο Ντράγκι προχωρά σε αγορές στοιχείων ενεργητικού για να αυξήσει τον πληθωρισμό πάνω από το όριο που επιθυμεί η ΕΚΤ. Οσο περισσότερο όμως χρησιμοποιεί εργαλεία παρόμοια με αυτά που έχουν χρησιμοποιήσει η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (FED), η Τράπεζα της Αγγλίας και η Τράπεζα της Ιαπωνίας τόσο περισσότερο ρισκάρει να κάνει τους πλουσίους πλουσιότερους, λένε οικονομολόγοι στους οποίους περιλαμβάνεται ο νομπελίστας Τζόσεφ Στίγκλιτς, που ήταν επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας από το 1997 έως το 2000.

«Οσο περισσότερο χρησιμοποιούνται αυτά τα ασυνήθιστα, αυτά τα χωρίς προηγούμενο εργαλεία τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να υπάρξουν συνέπειες, όπως η αύξηση των ανισοτήτων» λέει ο Γουίλιαμ Γουάιτ, πρώην επικεφαλής νομισματικών και οικονομικών υποθέσεων της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών. Και αυτό γιατί το όφελος μιας μείωσης των επιτοκίων είναι μεγαλύτερο όσο υψηλότερο είναι το κεφάλαιο που έχει κάποιος στην κατοχή του.  

Το χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας συζήτησης μετά τη δημοσιοποίηση του «Κεφαλαίου στον 21ο αιώνα» από τον Τόμας Πικετί. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο καπιταλισμός μπορεί να επιτρέψει στους πλουσίους να αυξήσουν τον πλούτο τους με ακόμη ταχύτερους ρυθμούς από την υπόλοιπη κοινωνία. Το βιβλίο του 43χρονου Πικετί χαιρετίστηκε από τον νομπελίστα Πολ Κρούγκμαν ως «το πιο σημαντικό οικονομικό βιβλίο της χρονιάς, ίσως και της δεκαετίας».

Το θέμα των ανισοτήτων τέθηκε την προηγούμενη εβδομάδα από την επικεφαλής της Fed Τζάνετ Γέλεν, η οποία ανέφερε ότι ανησυχεί πολύ για τη μεγαλύτερη αύξηση που καταγράφεται στην ψαλίδα πλούτου και εισοδημάτων μεταξύ κοινωνικών στρωμάτων από τον 19ο αιώνα. Οι ΗΠΑ έχουν την τρίτη μεγαλύτερη εισοδηματική ψαλίδα ανάμεσα σε 28 χώρες του ανεπτυγμένου κόσμου μετά την Τουρκία και τη Χιλή, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.