Σμύρνη, το φως και οι στάχτες

^«Ναι, μωρέ, θα ‘ρθουν εδώ να μας σφάξουν και οι σύμμαχοι θα μας φωτογραφίζουν από τα πλοία» λέει ο Σμυρνιός και βενιζελικός – Τάσος Χαλκιάς, καγχάζοντας για τους φόβους της Φιλιώς – Μιμή Ντενίση λίγο πριν από την Καταστροφή της Σμύρνης. Ελα όμως που η Ιστορία τον ξεπέρασε και η Σμύρνη χάθηκε στις στάχτες…

Αν και «η Σμύρνη δεν είναι οι στάχτες, είναι το φως εξ Ανατολών όπως θα ήταν και ο τίτλος του ελληνικού Πανεπιστημίου που δεν άνοιξε ποτέ» κατά τη Μιμή Ντενίση, η Καταστροφή εικονοποιείται – και μέσω τρισδιάστατων ψηφιακών αναπαραστάσεων του νεαρού Γιάννη Βολιώτη – στην παράσταση που έγραψε και σκηνοθετεί η πρωταγωνίστρια. Για να την παρουσιάσει ως «Σμύρνη μου αγαπημένη», από τις 30 Οκτωβρίου, σε έναν χώρο ταγμένο στη «διατήρηση της ιστορικής μνήμης», όπως έλεγε χθες η Σοφία Εφραίμογλου, του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού στην παρουσίαση της παράστασης.

Αυτές τις μνήμες που, όπως συμφώνησε το λαμπερό καστ, υπάρχουν στο DNA όλων μας, είτε έχουμε προσφυγικές ρίζες είτε όχι, μετέπλασε σε θεατρικό έργο για το «φως της Σμύρνης», τις γεύσεις, τις μουσικές, την καθημερινή ζωή, τις σχέσεις με Τούρκους, Λεβαντίνους, Αρμενίους, ύστερα από διετή σχεδόν έρευνα σε ιστορικές πηγές, η Μιμή Ντενίση.

«Η έρευνα για τη Σμύρνη είναι σαν τον τάφο της Αμφίπολης» είπε. «Νομίζεις ότι ξέρεις κάτι και ανοίγεις μια πόρτα κι έπειτα κι άλλη κι ανακαλύπτεις τελικά ότι δεν ξέρεις τίποτα», είναι η δική της θέση για το ίδιο το θέμα, για το οποίο ανακάλυψε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία, «ούτε έργα μέχρι το 1930 όταν τόλμησε να ανεβάσει ένα η Μαρίκα Κοτοπούλη και έγινε της τρελής με την Αστυνομία, γιατί το θέμα ήταν καυτό».

«Νόμιζα ότι κάτι ήξερα για τη Σμύρνη αλλά ανακάλυψα ότι δεν ήξερα τίποτα» πρόσθεσε η αφηγήτρια (Φιλιώ) στην παράσταση, που θα φέρει στη σκηνή μέλη της εξαιρετικής Εστουδιαντίνας της Νέας Ιωνίας Βόλου (όπως ο δεξιοτέχνης του βιολιού Κυριάκος Γκουβέντας), υπό τον Ανδρέα Κατσιγιάννη – στα χνάρια των πρώτων Εστουδιαντινών που γεννήθηκαν στη Σμύρνη και την Πόλη. Αλλά και μια ξεχωριστή λαϊκή φωνή, «ο πιο θεατρικός τραγουδιστής» Μπάμπης Τσέρτος μαζί με τη 19χρονη φοιτήτρια Σοφία Μέρμηγκα.

Στο καστ και ο «τελευταίος των Μοϊκανών», όπως τον χαρακτήρισε ο σύζυγος της Φιλιώς – Τάσος Χαλκιάς, ο πατέρας – Κώστας Βουτσάς που στα 83 του όχι μόνο παίζει αλλά ακονίζει και το αστείρευτο χιούμορ του. Μαζί, οι Μιχάλης Μητρούσης, Τάσος Νούσιας, Χριστίνα Αλεξανιάν κ.ά.

Η ιστορική μνήμη όμως θα… εκτεθεί στο φουαγέ του Θεάτρου του Ιδρύματος, σε μορφή κειμηλίων, βιβλίων, περιοδικών και εφημερίδων που σώθηκαν από την Καταστροφή, χάρη στην Ενωση Σμυρναίων.