Αλλο το Κόμμα άλλο η Δικαιοσύνη

Μια σημαντική συνεδρίαση των ηγετικών στελεχών του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας άρχισε χθες στο Πεκίνο, όπου θα γίνει συζητήση για το κράτος δικαίου και την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Πρόκειται για την ετήσια συνάντηση των 205 μελών της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος.

Σε τέτοιου είδους συνεδριάσεις – θεωρούνται από τις πλέον σημαντικές στην κινεζική πολιτική – συχνά λαμβάνονται αποφάσεις για μεταρρυθμίσεις. Η τέταρτη ολομέλεια, λοιπόν, θεωρείται ως μια πλατφόρμα για αλλαγές στο δικαστικό σύστημα και άλλες μεταρρυθμίσεις με στόχο να γίνει η Κίνα μια χώρα που θα κυβερνάται περισσότερο μέσω των νόμων που ψηφίζονται στην Εθνοσυνέλευση. Πολλά έχουν ειπωθεί για τις αποφάσεις που θα ληφθούν. Υπάρχουν ελπίδες ότι ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ θα προωθήσει ένα πιο δίκαιο δικαστικό σύστημα με λιγότερες παρεμβάσεις από τα κατά τόπους συμφέροντα. Αλλά και σκεπτικισμός σχετικά με το εάν «το κράτος δικαίου» μπορεί να αποτελέσει προτεραιότητα για ένα καθεστώς που κυνηγά τους πολιτικούς του αντιπάλους, τους επικριτές και τον ιντερνετικό Τύπο.

Ομως οι σύνεδροι που συναντώνται στο Πεκίνο λογοδοτούν ήδη σε μια ανώτερη αρχή – το Κομμουνιστικό Κόμμα, οι κανόνες του οποίου θεωρούνται ανώτεροι των εθνικών νόμων – τη δεύτερη χρονιά μιας προσπάθειας να περιορισθεί η εκτεταμένη διαφθορά.

«Το ερώτημα που αντιμετωπίζεις πάντα στην Κίνα, ιδιαίτερα όσον αφορά το Κόμμα, είναι “ποιος νόμος”» σχολιάζει ο Ρότζιερ Κρίμερς, ειδικός στον κινεζικό νόμο στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

«ΣουανγκούI». Η εκστρατεία εναντίον της διαφθοράς και οι ειδήσεις για αυτοκτονίες δεκάδων αξιωματούχων που ελέγχονταν για συμμετοχή σε τέτοιου είδους κυκλώματα έχουν στρέψει την προσοχή σε έναν περίπλοκο θεσμό που είναι γνωστός μόνο με το κινεζικό όνομά του «σουανγκούι». Κυριολεκτικά σημαίνει «διπλός διορισμός» – με άλλα λόγια, τα μέλη του Κόμματος θα πρέπει να αναφέρονται σε καθορισμένο χρόνο και χώρο για να απαντήσουν σε ερωτήσεις. Στην πραγματικότητα πρόκειται για κράτηση χωρίς χρονικό προσδιορισμό, όχι από την αστυνομία αλλά από ερευνητές της Κεντρικής Επιτροπής για την Πειθαρχία, το σώμα δηλαδή που πραγματοποιεί την καμπάνια εναντίον της διαφθοράς.

Από την ώρα που ολοκληρώνεται η έρευνα, ο αξιωματούχος παραδίδεται στο δικαστικό σύστημα για απαγγελία κατηγοριών – έχει χάσει πλέον την κομματική του ιδιότητα και το όποιο αξίωμά του. Σε κάποιους, πάντως, επιτρέπεται να συνταξιοδοτηθούν σιωπηλά ή και να αναλάβουν εκ νέου τις παλιές τους θέσεις έπειτα από μήνες αδικαιολόγητης απουσίας. Τα μέλη της Πειθαρχικής Επιτροπής δεν υπόκεινται σε κανέναν έλεγχο, γεγονός που έχει προκαλέσει πολλές υποψίες για κατάχρηση εξουσίας, βεντέτες και συγκρούσεις ανάμεσα στα υψηλόβαθμα στελέχη του Κόμματος. Πρόσφατα κάποια στελέχη της Επιτροπής κατηγορήθηκαν για διαφθορά.

Περιστασιακές αναφορές είναι οι μόνες πηγές για το «σουανγκούι». Για παράδειγμα, οι ανακριτικές αίθουσες που συχνά βρίσκονται σε ξενοδοχεία ιδιοκτησίας του κράτους πρέπει να βρίσκονται στο ισόγειο προκειμένου να μην πηδούν οι αξιωματούχοι από τα παράθυρα και το προσωπικό πρέπει να συνοδεύει τους υπόπτους συνεχώς. Παρ’ όλα αυτά, από το 2012 όταν ξεκίνησε η εκστρατεία εναντίον της διαφθοράς, περίπου 70 κυβερνητικοί αξιωματούχοι και στελέχη μεγάλων εταιρειών αυτοκτόνησαν ενώ ήταν υπό κράτηση, χρησιμοποιώντας διάφορες μεθόδους.